کارشناسان هشدار میدهند آمار رسمی مرگهای ناشی از موج گرما به شدت کمتر از واقعیت برآورد شده است.
هند در گرمای سوزان یک تابستان داغ میسوزد و دما در ایالت شمالی اوتار پرادش در ماه مه از 48 درجه سانتیگراد هم عبور کرده است.
آگهی
آگهی
یک مطالعه تازه بر خطرهای این اوجهای گرمایی رو به وخامت تاکید میکند. برآورد میکند که تنها یک روز گرمای بسیار شدید در سراسر هند حدود 3400 مرگ اضافی به جا میگذارد.
بر اساس این مقاله (منبع به زبان انگلیسی) که ماه گذشته در نشریه «Frontiers in Environmental Health» منتشر شد، یک موج گرمای پنجروزه با نزدیک به 30000 مرگ اضافی ارتباط دارد.
این موجهای گرما در اثر تغییرات اقلیمی ناشی از سوزاندن سوختهای فسیلی، بیشتر، طولانیتر و شدیدتر میشوند و دماهای جهانی را بالاتر میبرند. به گفته سازمان جهانی هواشناسی (WMO)، 11 سال گذشته، از 2015 تا 2025، گرمترین دوره ثبتشده بوده است.
چرا برآوردها تا این حد از آمار رسمی بالاتر است؟
آمار رسمی مرگومیر ناشی از موج گرما در هند بسیار کمتر است، در کل کشور سالانه بین 500 تا 1500 مورد، اما کارشناسان هشدار میدهند که این ارقام به شدت کمتر از واقعیت است. دلیل آن، نبود نظام یکپارچه ثبت و پایش و همچنین در نظر نگرفتن پیامدهای غیرمستقیم، مانند تشدید بیماریهای زمینهای است.
این مطالعه نخستین تلاشی است که میکوشد با ارائه ارقام دقیق برای هر 765 ناحیه هند، این کمبرآوردی را اصلاح کند. همچنین با لحاظ کردن تمام مرگهای اضافی در طول یک موج گرما، و نه فقط مواردی که مستقیما به گرمازدگی یا بلایای مرتبط با گرما نسبت داده میشوند، تمام پیامدهای پنهان گرما را ثبت میکند.
در نبود دادههای یکدست در سطح کشور، پژوهشگران به دادههای گذشته 10 شهر هند در اقلیمهای گوناگون درباره نرخ مرگ اضافی در دورههای موجهای گرما رجوع کردند. آنها هر یک از 765 ناحیه هند را به شهری با نزدیکترین اقلیم ممکن تطبیق دادند تا برآورد کنند در دورههای بسیار گرم چه تعداد مرگ اضافی رخ میدهد.
سازمان هواشناسی هند زمانی یک موج گرما اعلام میکند که دما در مناطق هموار به 40 درجه سانتیگراد یا بیشتر، و در مناطق کوهستانی دستکم به 30 درجه برسد. برای آنکه موج گرما محسوب شود، این دماهای حداکثری باید دستکم 4.5 درجه بیش از میانگین معمول آن منطقه و برای حداقل دو روز متوالی ثبت شوند.
با جمع زدن ارقام همه نواحی برای به دست آوردن مجموعهای ملی و ایالتی، پژوهشگران دریافتند که تنها یک روز بسیار گرم با حدود 3400 مرگ اضافی در سراسر هند ارتباط دارد. یک موج گرمای پنجروزه با حدود 30000 مرگ اضافی پیوند خورده است.
بیشترین اثرها در ایالتهایی مانند اوتار پرادش دیده میشود که تنها خود این ایالت در یک موج گرمای پنجروزه حدود 8100 مرگ اضافی را به خود اختصاص میدهد. در برخی نواحی مانند احمدآباد، جیپور و سورات، شمار مرگهای اضافی در یک رویداد از 250 مورد هم فراتر رفت.
با این همه، خود پژوهشگران هم این یافتهها را برآوردهایی محافظهکارانه توصیف میکنند، زیرا بر پایه میانگینهای تاریخی دما و برونیابی از دادههای شهری استوار است. افزایش دما همراه با آسیبپذیریهای ویژه مناطق روستایی، از جمله کار در فضای باز، دسترسی کمتر به دستگاههای خنککننده و خدمات درمانی، نرخهای بالاتر فقر و شیوع بیشتر بیماریهای موجود، به احتمال زیاد به این معنی است که ارقام واقعی بسیار بالاتر است.
نیاز به حمایتهای بهتر برای آسیبپذیرترین شهروندان هند
این مطالعه بر نیاز به حمایتهای بهتر از شهروندان هند در برابر موجهای گرما، بهویژه در گرمترین و پرجمعیتترین مناطق، تاکید میکند. این حمایتها شامل طرحهای محلی اقدام در برابر گرما، بهبود زیرساختهای درمانی متناسب با گرما و سامانههای هشدار زودهنگام قدرتمند است.
این پژوهش همچنین پرده از نابرابریهای عمیق برمیدارد. پنج ایالتی که بیشترین بار مرگومیر ناشی از موج گرما را تحمل میکنند، 66 درصد مرگهای اضافی کشور را به خود اختصاص میدهند، در حالی که تنها 29 درصد از تولید ناخالص داخلی هند را تامین میکنند؛ به این معنی که مناطقی که کمترین توان مالی برای تامین هزینه سازگاری با گرما را دارند، با بیشترین خطر روبهرو هستند. نویسندگان میگویند این واقعیت باید شیوه جهتدهی سرمایهگذاری دولت مرکزی در تابآوری در برابر گرما را دگرگون کند.
پیامدهای این یافتهها بسیار فراتر از مرزهای هند است. نویسندگان مطالعه یادآور میشوند که کشورهای سراسر جنوب آسیا و آفریقای زیر صحرا با ترکیب مشابهی از گرمای شدید، محدودیت زیرساختهای درمانی و ضعف در پایش مرگومیر روبهرو هستند؛ موضوعی که روششناسی سطح ناحیهای هند را به الگویی بالقوه برای فهمیدن تلفات جانی تا حد زیادی نامرئی در دیگر نقاط جهان تبدیل میکند.
مرگهای مرتبط با گرما در اروپا
این یافتهها در نزدیکی خانه هم پیامدهایی دارد. مطالعهای از پژوهشگران امپریال کالج لندن و مدرسه بهداشت و پزشکی استوایی لندن نشان داد که تغییرات اقلیمی مسئول حدود 16500 مرگ اضافی در 854 شهر اروپایی در تابستان 2025 بوده است؛ یعنی 68 درصد همه مرگهای مرتبط با گرما در آن تابستان.
در طول تابستان رکوردشکن 2024، بیش از 62000 نفر در موج گرمای اروپا جان خود را از دست دادند.
در اسپانیا، تنها در ماه مه 2026، 101 مرگ مرتبط با گرما ثبت شد که 3.6 برابر میانگین ماهانه در دهه گذشته بود، آن هم پیش از آنکه تابستان آغاز شود. وزیر بهداشت هشدار داده است که اکنون گرما پیش از آن فرا میرسد که بدن مردم فرصت سازگار شدن با آن را پیدا کند.
با ادامه افزایش انتشار گازهای گلخانهای، آنچه مطالعه هند به روشنی نشان میدهد ابعاد واقعی انسانی بحرانی است که آمار رسمی تازه آغاز به بازتاب دادن آن کرده است.