سازمان ملل هشدار میدهد که عامل اصلی گرمای شدید و کمسابقه اروپا، «اعتیاد» جهان به سوزاندن سوختهای فسیلی است.
در حالی که بخشهای وسیعی از این قاره زیر دماهای بیسابقه ماه مه میسوزند، به اروپا گفته شده باید «اعتیاد به سوختهای فسیلی» را کنار بگذارد.
آگهی
آگهی
هواشناسان هشدار میدهند که چندین کشور زیر یک «گنبد گرمایی بسیار غیرعادی و قدرتمند» گرفتار شدهاند؛ الگویی جوی که موجهای گرما را در یک منطقه حبس میکند و به دلیل تغییرات اقلیمی ناشی از فعالیتهای انسانی، بهطور فزایندهای رایجتر میشود.
دهها شهر اروپایی شاهد دماهایی بسیار بالاتر از حد معمول اقلیمی در این زمان سال بودهاند و لندن (۱۶+ درجه سانتیگراد) و پاریس (۱۴+ درجه سانتیگراد) بیشترین آسیب را دیدهاند. فرانسه و بریتانیا هر دو این هفته گرمترین روز ماه مه در تاریخ ثبتشده را اعلام کردند.
حتی مناطق معمولا خنکتری مانند اسلو نیز دماهایی تا ۱۸ درجه سانتیگراد را تجربه کردند، یعنی ۳ درجه بیشتر از میانگین دمای اواخر ماه مه.
فریدریکه اوتو، استاد علم اقلیم در کالج امپریال لندن، میگوید: «این موج گرمای رکوردشکن در همه جای خود اثر انگشت تغییرات اقلیمی را دارد.»
او اضافه میکند: «دمای در این مقیاس زمانی حتی در اوج تابستان هم استثنایی بود. دیدن ۳۵ درجه سانتیگراد در بریتانیا در فصل بهار کاملا شگفتانگیز است، اما علم کاملا روشن است: تغییرات اقلیمی این موجهای گرما را داغتر، طولانیتر و بسیار پرتکرارتر میکند.»
موج گرمای اروپا «یادآوری بیرحمانه» تغییرات اقلیمی
سیمون استیل، دبیر اجرایی کنوانسیون چارچوب سازمان ملل در مورد تغییرات اقلیمی (UNFCC)، این موج گرمای بیسابقه را «یادآوری بیرحمانه پیامدهای فزاینده بحران اقلیمی» توصیف میکند.
او استدلال میکند مقصر اصلی، اعتیاد جهان به سوزاندن زغالسنگ، نفت و گاز و نیز نابودی مخازن طبیعی جذب کربن، مانند جنگلهاست. سازمان ملل میگوید سوختهای فسیلی بهمراتب بزرگترین عامل تغییرات اقلیمی جهانی هستند و حدود ۶۸ درصد از انتشار گازهای گلخانهای و نزدیک به ۹۰ درصد از کل انتشار دیاکسید کربن را تشکیل میدهند.
همزمان با آنکه انتشار گازهای گلخانهای کل سیاره را مانند پتویی میپوشاند، این گازها گرمای خورشید را در خود به دام میاندازند، دماها را بالا میبرند و الگوهای آبوهوایی را دگرگون میکنند.
استیل اضافه میکند: «این موج گرمای ناشی از تغییرات اقلیمی، یک وضعیت دوگانه خطرناک است؛ آن هم در زمانی که تازهترین جنگ در خاورمیانه دارد هزینههای سرسامآور وابستگی به واردات سوخت فسیلی را نشان میدهد.»
او میافزاید: «اما راهحلها هم به همین اندازه روشن است: گذار سریعتر به انرژی پاک که اکنون از سوختهای فسیلی ارزانتر و تولید آن سریعتر است و در نتیجه برای مقرونبهصرفه بودن انرژی و امنیت اقتصادی کشورها نقشی حیاتی دارد.»
پیشی گرفتن انرژیهای تجدیدپذیر اتحادیه اروپا از سوختهای فسیلی
انرژیهای تجدیدپذیر اروپا پیشتر ثابت کردهاند که میتوانند خانوارها را در برابر فشار ناشی از تسلط ایران بر تنگه هرمز، گلوگاه مهم سوخت فسیلی که معمولا حدود یکپنجم نفت جهان از آن عبور میکند، تا حدی محافظت کنند.
بر اساس تحلیلی از سوی «سولار پاور اروپا»، تنها انرژی خورشیدی در ماه مارس با کاهش تقاضا برای واردات گاز، ۳ میلیارد یورو برای اروپا صرفهجویی به همراه داشت. این گزارش میگوید اگر قیمت گاز بالا بماند، صرفهجویی اروپا تا پایان سال ۲۰۲۶ میتواند به ۶۷.۵ میلیارد یورو برسد.
سال گذشته، برای نخستین بار، باد و خورشید در اتحادیه اروپا برق بیشتری نسبت به سوختهای فسیلی تولید کردند؛ آن هم با وجود کاهش تولید برقآبی و اندکی افزایش در مصرف گاز. گزارش اندیشکده انرژی «امبر» نشان داد که باد و خورشید در سال ۲۰۲۵ حدود ۳۰ درصد از سبد تولید برق اتحادیه اروپا را تشکیل دادهاند و تنها با یک درصد اختلاف از سوختهای فسیلی پیشی گرفتهاند.
رونق انرژیهای تجدیدپذیر به کاهش انتشار گازهای گلخانهای کمک میکند و باعث شده برخی از برجستهترین دانشمندان اقلیم در جهان اکنون معتقد باشند افزایش ۴.۵ درجه ای دمای هوا تا سال ۲۱۰۰ که پیشتر پیشبینی میشد، دیگر واقعبینانه نیست.
آیا رونق انرژیهای تجدیدپذیر در اروپا کافی است؟
با این حال، چندین قدرت اصلی در اتحادیه اروپا هنوز در گذار انرژی عقب ماندهاند. ماه گذشته، ایتالیا پس از اعلام این که قصد دارد تعطیلی دائمی نیروگاههای زغالسنگی خود را که اغلب آلودهترین شکل تولید انرژی خوانده میشوند، تا سال ۲۰۳۸ یعنی ۱۳ سال پس از مهلت اولیه به تعویق بیندازد، به «غفلت اقلیمی» متهم شد.
هلند با وجود آن که بیش از هر کشور دیگری در اتحادیه اروپا سرانه برق خورشیدی تولید میکند، همچنان به شدت به سوختهای فسیلی، به ویژه گاز، وابسته است. رکود در توسعه مزرعههای بادی بزرگمقیاس در این کشور به این معناست که ممکن است نتواند به هدف الزامآور قانونی خود برای کاهش ۵۵ درصدی انتشار تا سال ۲۰۳۰ نسبت به سطوح پیشاصنعتی دست یابد.
استیل میگوید: «حفاظت از جان انسانها، کسبوکارها و اقتصادها در برابر گرمای شدید و بسیاری از هزینههای فزاینده دیگر تغییرات اقلیمی، وظیفه اصلی هر کشور است و این کار با کنار گذاشتن بسیار سریعتر اعتیاد به سوخت فسیلی آغاز میشود.»
او ادامه میدهد: «این وضعیت همچنین بر ضرورت سرمایهگذاری بیشتر برای افزایش تابآوری در برابر پیامدهای اقلیمی، از گرمای شدید و سیلهای عظیم گرفته تا آتشسوزیهای گسترده و خشکسالیها تاکید میکند؛ پدیدههایی که تولید و قیمت مواد غذایی را هم تحت فشار قرار دادهاند.»