هفت ماه پس از آغاز جنگ آمریکا با ایران، قیمت گاز همچنان در سطح بالاست. یکی از دلایل اصلی، مسدود شدن تنگه هرمز است؛ مسیری که در شرایط عادی حدود یک‌پنجم گاز طبیعی مایع‌شده جهان از آن عبور می‌کند. اما اروپا چطور توانسته خود را در برابر این بحران انرژی محافظت کند؟
گسترش سریع انرژی خورشیدی در اروپا وابستگی این قاره به واردات سوخت‌های فسیلی را کاهش داده و بخشی از فشار ناشی از افزایش شدید قیمت گاز را خنثی کرده است.
آگهی
آگهی
دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا گفته است جنگ «خیلی زود» پایان خواهد یافت اما اختلال در زنجیره تامین، اتحادیه اروپا را بار دیگر با افزایش شدید قیمت انرژی روبه‌رو کرده است.
پیش از آغاز جنگ، قیمت گاز در بازار اروپا حدود ۳۲ یورو به ازای هر مگاوات‌ساعت بود. هفت ماه بعد، این رقم به بیش از ۷۲ یورو رسید؛ یعنی قیمت گاز در این مدت بیش از دو برابر شده است.
با این حال تحلیل تازه «سولارپاور یوروپ» نشان می‌دهد افزایش تولید برق خورشیدی با کاهش نیاز به واردات گاز از آغاز جنگ تاکنون حدود ۳۷.۴ میلیارد یورو برای اروپا صرفه‌جویی به همراه داشته است.
انرژی خورشیدی؛ راهی برای امنیت بلندمدت انرژی
والبورگا همتسبرگر، مدیرعامل سولارپاور یوروپ، می‌گوید: «هر مگاوات‌ساعت برق خورشیدی، وابستگی ما به سوخت‌های فسیلی وارداتی را کاهش می‌دهد و اروپا را امن‌تر می‌کند.»
رشد انرژی خورشیدی در اروپا چشمگیر بوده است. در ماه ژوئن یک‌چهارم برق اتحادیه اروپا از انرژی خورشیدی تامین شد و خورشید به بزرگ‌ترین منبع تولید برق در این اتحادیه تبدیل شد.
همتسبرگر می‌گوید: «این اتفاق نشان می‌دهد سرمایه‌گذاری اروپا در منابع فراوان و داخلی انرژی‌های تجدیدپذیر چه نتیجه‌ای داشته است. ما می‌توانیم این مسیر را سریع‌تر و گسترده‌تر ادامه دهیم.»
او همچنین می‌گوید گسترش استفاده از برق، افزایش تولید انرژی‌های تجدیدپذیر و استفاده از راهکارهای غیرفسیلی مانند ذخیره‌سازی برق در باتری‌ها می‌تواند اروپا را در برابر جهش‌های بعدی قیمت سوخت‌های فسیلی محافظت کند و «راهی برای دستیابی به امنیت بلندمدت انرژی» باشد.
انرژی‌های تجدیدپذیر چگونه فشار افزایش قیمت گاز را در اروپا کاهش داده‌اند؟
شماری از کشورهای اروپایی حتی پیش از آغاز جنگ ایران، سرمایه‌گذاری در انرژی‌های پاک را افزایش داده بودند؛ اقدامی که اکنون به کاهش اثر افزایش قیمت گاز بر بازار برق آنها کمک کرده است.
اسپانیا یکی از نمونه‌های شاخص است. این کشور از سال ۲۰۱۹ ظرفیت تولید برق بادی و خورشیدی خود را دو برابر کرده و بیش از ۴۰ گیگاوات به ظرفیت این دو منبع افزوده است.
اندیشکده انرژی «امبر» در گزارشی که سال گذشته منتشر کرد، نوشت: «رشد انرژی بادی و خورشیدی در اسپانیا از سال ۲۰۱۹ تاکنون تاثیر نیروگاه‌های فسیلی گران‌قیمت بر قیمت برق را ۷۵ درصد کاهش داده است.»
امبر افزود: «کاهش ساعت‌هایی که قیمت برق به هزینه تولید برق گازی وابسته بود در اسپانیا سریع‌تر از دیگر کشورهای وابسته به گاز از جمله ایتالیا و آلمان اتفاق افتاد.»
این موضوع به نحوه تعیین قیمت برق در اروپا مربوط می‌شود. در این بازار گران‌ترین نیروگاهی که برای تامین برق مورد نیاز به کار گرفته می‌شود، قیمت را تعیین می‌کند؛ نیروگاهی که اغلب از سوخت‌های فسیلی استفاده می‌کند. اما با افزایش تولید برق ارزان‌تر از طریق باد و خورشید نیاز به این نیروگاه‌های گازی و زغال‌سنگی کمتر می‌شود و در نتیجه افزایش قیمت گاز تاثیر کمتری بر قیمت برق می‌گذارد.
انرژی بادی در بریتانیا رکورد تازه‌ای ثبت کرده است. در ۲۶ مارس توربین‌های بادی نزدیک به ۲۴ هزار مگاوات برق تولید کردند؛ رقمی که می‌تواند برق حدود ۲۳ میلیون خانه را تامین کند.
تارا سینگ از انجمن «رینیوبل‌یوکی» می‌گوید: «در زمان ثبت این رکورد انرژی بادی بیش از نیمی از برق بریتانیا را تامین کرد. نکته مهم این است که پیش‌تر در همان روز برق ارزان بادی و خورشیدی، گاز گران‌قیمت را از شبکه کنار زد و سهم گاز به ۲.۳ درصد کاهش یافت که پایین‌ترین میزان در نزدیک به دو سال بود.»
او می‌گوید این آمار نشان می‌دهد گذار انرژی در عمل چگونه می‌تواند وابستگی به گاز را کاهش دهد و چرا توسعه پروژه‌های جدید انرژی پاک باید ادامه پیدا کند.
آیا سهم انرژی‌های تجدیدپذیر در اتحادیه اروپا کاهش یافته است؟
با وجود رشد چشمگیر انرژی خورشیدی، اتحادیه اروپا همچنان برای کاهش وابستگی به گاز با چالش روبه‌روست.
با وجود رشد چشمگیر انرژی خورشیدی، سهم کلی انرژی‌های تجدیدپذیر در تولید برق اتحادیه اروپا اندکی کاهش یافته است. بر اساس تازه‌ترین آمار یورواستات، انرژی‌های تجدیدپذیر در سه‌ماهه دوم سال ۲۰۲۶ حدود ۵۴.۱ درصد برق اتحادیه اروپا را تامین کردند؛ در حالی که این رقم در مدت مشابه سال گذشته ۵۴.۳ درصد بود.
در سه‌ماهه دوم سال ۲۰۲۶، کل تولید برق اتحادیه اروپا نسبت به سال قبل ۳.۲ درصد افزایش یافت. در همین مدت تولید برق از منابع تجدیدپذیر ۲.۸ درصد رشد کرد اما تولید برق گازی با رشد ۳.۹ درصدی، افزایش بیشتری را ثبت کرد.
این در حالی است که انرژی خورشیدی رشد قابل‌توجهی داشته و سهم آن از کل برق تجدیدپذیر اتحادیه اروپا از ۳۷ درصد در سال گذشته به ۴۱.۶ درصد رسیده است.
جاناتان بروگل، تحلیلگر بخش برق در موسسه اقتصاد انرژی و تحلیل مالی، می‌گوید این کاهش جزئی نشان می‌دهد اروپا به «ترکیبی متنوع» از انرژی برق‌آبی، بادی و خورشیدی نیاز دارد.
به اینستاگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
به گفته او با وجود اینکه بیش از نیمی از برق اتحادیه اروپا از منابع تجدیدپذیر تامین می‌شود، سهم گاز در تولید برق همچنان ۱۳.۳ درصد است.
بروگل می‌گوید هر زمان تولید برق بادی یا برق‌آبی کاهش پیدا کند نیاز به گاز دوباره افزایش می‌یابد؛ به همین دلیل اروپا به توسعه بیشتر انرژی خورشیدی و ظرفیت ذخیره‌سازی برق نیاز دارد.