یک تحلیل جدید نشان میدهد در صورت تداوم قیمتهای بالای گاز، ظرفیتهای خورشیدی اروپا میتواند تا پایان سال ۶۷.۵ میلیارد یورو صرفهجویی کند.
انرژی خورشیدی همزمان با جنگ علیه ایران که قیمت نفت و گاز را سر به فلک برده است، به نجات اروپا از هزینههای کمرشکن واردات سوختهای فسیلی کمک میکند.
آگهی
آگهی
نفتخام برنت که بهعنوان شاخص معیار جهانی برای قیمت نفت استفاده میشود از زمان آغاز درگیری در خاورمیانه بیش از ۵۰ درصد افزایش یافته و صبح دیروز (۳۱ مارس) به ۱۰۷ یورو برای هر بشکه رسید.
قیمت مرجع گاز طبیعی تیتیاف هلند نیز حدود ۷۰ درصد جهش کرده است. این بدان معناست که مارس ۲۰۲۶ در مسیر ثبت بیشترین افزایش ماهانه قیمت گاز اروپا از سپتامبر ۲۰۲۱ تا کنون قرار دارد.
بخش زیادی از این جهش به بسته شدن عملی تنگه هرمز نسبت داده میشود؛ آبراهی که حدود یکپنجم از عرضه نفت جهان را جابهجا میکند.
با این حال تحلیل تازه سولار پاور یوروپ نشان میدهد استفاده از نور خورشید برای تولید انرژی از اول مارس تا کنون روزانه بیش از ۱۰۰ میلیون یورو برای اروپا صرفهجویی به همراه داشته و مجموع صرفهجویی را به بیش از ۳ میلیارد یورو رسانده است. اگر قیمت گاز بالا بماند کارشناسان میگویند مجموع صرفهجوییها در سال ۲۰۲۶ میتواند به حدود ۶۷٫۵ میلیارد یورو برسد.
درخواست برای حداکثر استفاده اروپا از ظرفیت خورشیدی
این گزارش استدلال میکند که ظرفیت خورشیدی همین حالا هم «سپر بزرگی» در برابر شوکهای انرژی ناشی از جنگ ایجاد کرده است.
تنها در ۲۰ روز نخست ماه مارس این تحلیل که بر پایه دادههای قیمتی گاز شرکت رایستاد انرژی انجام شده نشان داد تولید برق خورشیدی ۲ میلیارد یورو برای اتحادیه اروپا صرفهجویی به همراه داشته؛ پولی که در غیر این صورت صرف واردات سوختهای فسیلی میشد.
به گفته تحلیلگران انرژی خورشیدی هزینه کل تامین نیازهای انرژی اتحادیه اروپا را نزدیک به یکسوم کاهش داده است. با وجود این برای نخستین بار در یک دهه گذشته بازار خورشیدی اتحادیه اروپا رو به کاهش گذاشته است.
والبورگا همتسبرگه مدیرعامل سولار پاور یوروپ (منبع به زبان انگلیسی) میگوید: «وقت آن است که از نه یک، بلکه دو بحران انرژی درس بگیریم.»
او میافزاید: «اما رشد انرژی خورشیدی در اروپا درست در زمانی متوقف شده که مزایای آن بیش از هر زمان دیگری است. اکنون وظیفه فوری سیاستگذاران این است که حداکثر استفاده را از آنچه خورشید میتواند برای اروپا انجام دهد ممکن کنند.»
همتسبرگه از دولتها میخواهد شبکههای برق انعطافپذیرتر ایجاد کنند، ظرفیت ذخیرهسازی انرژی را افزایش دهند و برقیسازی اقتصاد را عمیقتر کنند.
با وجود روبهرو بودن با «موجی از اطلاعات نادرست» پمپهای حرارتی نیز طبق این ارزیابی در سال ۲۰۲۵ حدود ۲۰ میلیارد یورو صرفهجویی به همراه داشتهاند و انتظار میرود بین ژانویه و آوریل امسال هم ۵٫۳ میلیارد یورو دیگر صرفهجویی کنند.
چگونه انرژیهای تجدیدپذیر اروپا را از افزایش قیمت گاز مصون میکنند
چندین کشور اروپایی پیش از جنگ علیه ایران با تمرکز بر فناوریهای سبز و متحول کردن نظامهای انرژی خود مزایای این رویکرد را نشان داده بودند.
اسپانیا از سال ۲۰۱۹ ظرفیت بادی و خورشیدی خود را دو برابر کرده و بیش از ۴۰ گیگاوات به سبد انرژیاش افزوده است. برای درک این رقم کافی است بدانیم یک نیروگاه با ظرفیت ۱ گیگاوات در صورتی که هر خانوار به طور متوسط سالانه ۱۰ هزار کیلوواتساعت برق مصرف کند میتواند برق حدود ۸۷۶ هزار خانوار را در یک سال تامین کند.
اندیشکده انرژی «امبر» در گزارشی که پارسال منتشر شد اعلام کرد: «رشد ظرفیت باد و خورشید در اسپانیا از سال ۲۰۱۹ تاثیر نیروگاههای فسیلی گرانقیمت بر قیمت برق را ۷۵ درصد کاهش داده است.»
این گزارش افزود: «این کاهش در تعداد ساعاتی که قیمت برق به هزینه تولید برق با گاز گره خورده بود نسبت به دیگر کشورهای وابسته به گاز مانند ایتالیا و آلمان سریعتر بوده است.»
در بازارهای برق اروپا گرانترین نیروگاهی که برای پاسخ به تقاضا وارد مدار میشود معمولا نیروگاههای فسیلی است و همان قیمت برق عمدهفروشی ساعتی را تعیین میکند. اما هر چه تولید از فناوریهای ارزانتری مانند باد و خورشید افزایش مییابد گاز و زغالسنگ کنار زده میشوند و سوختهای فسیلی در ساعات کمتری تعیینکننده قیمت میشوند.
رکوردشکنی باد به بریتانیا هم کمک کرده تا رکورد تازهای در تولید انرژیهای تجدیدپذیر ثبت کند؛ آن هم در برابر ادعاهای «خیالی» مبنی بر این که این کشور نیاز دارد برای نفت در دریای شمال حفاری کند.
در ۲۶ مارس تولید برق بادی بریتانیا به رکورد تازه ۲۳ هزار و ۸۸۰ مگاوات رسید؛ توانی که برای تامین برق ۲۳ میلیون خانه کافی است.
تارا سینگ از سازمان «رینیوبل یوکی» میگوید: «باد در این دوره رکوردشکن بیش از نیمی از برق بریتانیا را تامین کرد و جالب این که پیشتر در همان روز، باد و خورشید ارزان گاز گرانقیمت را از نظام انرژی ما بیرون راندند؛ به طوری که تولید برق با گاز به پایینترین سطح خود در نزدیک به دو سال اخیر رسید و تنها ۲٫۳ درصد از برق ما را تامین کرد.»
او اضافه میکند: «این همان چهره واقعی گذار انرژی در عمل است و نشان میدهد چرا باید اکنون و در سالهای پیش رو به ساختن مجموعهای بلندپروازانه از پروژههای جدید انرژی پاک ادامه دهیم.»
کدام کشور اتحادیه اروپا در رقابت انرژیهای تجدیدپذیر پیشتاز است؟
در سال ۲۰۲۵ برای نخستین بار در تاریخ، باد و خورشید در اتحادیه اروپا برق بیشتری نسبت به سوختهای فسیلی تولید کردند؛ نقطه عطفی که کارشناسان آن را «مرحلهای بزرگ» در گذار به انرژی پاک توصیف میکنند.
گزارش امبر نشان داد که سهم باد و خورشید از برق اتحادیه اروپا به رکورد ۳۰ درصد رسید و تنها با یک درصد اختلاف از سوختهای فسیلی پیشی گرفت.
در سال ۲۰۲۴ اتریش با ثبت نرخ ۹۰ درصدی استفاده از برق سبز که محور آن ۱۶ نیروگاه برقآبی این کشور بود پیشاپیش سایر کشورها قرار گرفت.
سوئد با ۸۸ درصد و عمدتا با اتکا به باد و آب در رده دوم ایستاد و دانمارک هم با این که ۸۰ درصد انرژی خود را از منابع تجدیدپذیر تامین میکند سوم شد.
پس از آنها به ترتیب گرجستان (۶۸٫۴ درصد)، پرتغال (۶۵٫۸ درصد)، اسپانیا (۶۹٫۷ درصد) و کرواسی (۵۸ درصد) قرار داشتند. مالت در انتهای جدول بود و تنها ۱۰٫۷ درصد از انرژی مصرفیاش از منابع تجدیدپذیر تامین میشد.