اتحادیه اروپا اعلام کرده آماده است همراه با آژانس بین‌المللی انرژی برای آزادسازی اضطراری تازه به طور جمعی اقدام کند. تحلیلگران می‌گویند آزادسازی ذخایر گازوئیل می‌تواند ظرف چند روز قیمت در پمپ بنزین را پایین بیاورد اما فقط تسکینی کوتاه‌مدت است.
افزایش تاریخی قیمت گازوئیل در اتحادیه اروپا و نگرانی فزاینده از احتمال ممنوعیت صادرات گازوئیل از سوی آمریکا، درخواست‌ها برای اقدام در سطح این بلوک را تشدید کرده است.
آگهی
آگهی
سخنگوی کمیسیون اروپا، آنا-کایسا ایتکونن، روز جمعه اعلام کرد که این بلوک آماده است با آژانس بین‌المللی انرژی برای احتمال آزادسازی ذخایر سوخت به منظور پایین آوردن قیمت انرژی همکاری کند.
آژانس بین‌المللی انرژی روز چهارشنبه تایید کرد که در صورت تشدید اختلال در عرضه، می‌تواند آزادسازی بیشتر ذخایر اضطراری نفت را بررسی کند.
در زمان تهیه این گزارش، حجم احتمالی این آزادسازی هنوز نهایی نشده بود، هرچند که فرانسه پیشنهاد کرده است ۵۰ میلیون بشکه گازوئیل، معادل حدود ۶٫۷ میلیون تن، را همراه با ۵۰ میلیون بشکه نفت خام از ذخایر اضطراری آژانس بین‌المللی انرژی صبح جمعه روانه بازار کند؛ به گفته دیپلمات‌های اتحادیه اروپا.
جورج شاو، تحلیلگر ارشد بازار فرآورده‌های تقطیری در شرکت کوپلر، این پیشنهاد آزادسازی ۵۰ میلیون بشکه گازوئیل را قابل توجه می‌داند.
طبق داده‌های کوپلر، اتحادیه اروپا و بریتانیا در ماه سپتامبر ۲۴٫۲۵ میلیون بشکه گازوئیل از خارج از منطقه وارد کرده‌اند؛ به این معنا که حجم پیشنهادی آزادسازی تقریباً دو برابر واردات یک‌ماهه خواهد بود.
تحلیلگران توافق دارند که تاثیر بر قیمت‌ها به هم حجم آزادسازی و هم سرعت رسیدن این سوخت به بازار بستگی دارد.
آلن گِلدِر، معاون ارشد بخش پالایش، مواد شیمیایی و بازارهای نفت در شرکت وود مکنزی، گفت: «آزادسازی عمده ذخایر گازوئیل می‌تواند قیمت عمده‌فروشی را ۲۰ تا ۳۰ دلار در هر بشکه کاهش دهد که معادل حدود ۰٫۱۰ تا ۰٫۱۵ یورو در هر لیتر در جایگاه‌ها است» و اضافه کرد که رانندگان می‌توانند ظرف چند روز شاهد کاهش قیمت‌ها باشند. شاو گفت کاهش‌های بزرگ در قیمت‌های بازار معمولاً یک تا دو هفته طول می‌کشد تا به سطح پمپ‌های بنزین برسد.
گِلدِر اضافه کرد که این اقدام تنها راه‌حلی کوتاه‌مدت است و گفت: «هر گونه آزادسازی بیشتر فقط زمان می‌خرد، زیرا عرضه جهانی گازوئیل هنوز کمتر از تقاضای جهانی است؛ بنابراین همچنان از ذخایر مصرف می‌کنیم و در برابر سیاست‌های صادراتی دیگران (مانند آمریکا) آسیب‌پذیر می‌مانیم».
نمودار زیر حجم کل ذخایر اضطراری نفت را به تفکیک کشور، از جمله ذخایر گازوئیل، نشان می‌دهد.
عرضه گازوئیل در اروپا به شدت آسیب دیده است؛ بخشی به این دلیل که پالایشگاه‌های روسیه پس از حملات پهپادی هنوز با ظرفیت کامل کار نمی‌کنند. این وضعیت با کاهش صادرات فرآورده‌های نفتی از خاورمیانه و افت صادرات از آسیا در واکنش به مناقشه آمریکا و ایران تشدید شده است؛ مناقشه‌ای که صادرات نفت خام از خاورمیانه را محدود کرده است.
گِلدِر درباره حجم ذخایر راهبردی کشورهای اروپایی گفت: «کشورهای بزرگ بین ۷۰ تا ۱۰۰ روز پوشش دارند» و توضیح داد که بر اساس مقررات، کشورها باید معادل تقریباً ۶۰ روز مصرف داخلی یا ۹۰ روز واردات، هر کدام که بیشتر است، ذخیره داشته باشند. او گفت: «بنابراین دست‌کم دو ماه پوشش داریم اگر هیچ عرضه‌ای صورت نگیرد و پالایشگاه‌های اروپایی همچنان به کار ادامه دهند».
بنزین و گازوئیل در اروپا همچنان بسیار گران مانده‌اند؛ نه فقط به دلیل افزایش قیمت بین‌المللی نفت خام، بلکه به خاطر هزینه رو به اوج و محدودیت ظرفیت پالایش.
پالایشگاه‌های اروپایی تقریباً با حداکثر ظرفیت در حال فعالیت هستند و فضای چندانی برای افزایش تولید وجود ندارد.
به گفته گِلدِر، ظرفیت پالایش مورد استفاده در میان کشورهای اروپایی عضو OECD «بیش از ۸۰ درصد است (بر اساس نسبت نفت خام ورودی به ظرفیت اسمی) و حدود ۱۱ میلیون بشکه در روز نفت خام را فرآورش می‌کند»؛ به این معنا که تولید در آستانه سطوح حداکثری قرار دارد.
این محدودیت‌ها باعث شده است اروپا برای تامین نیاز خود به واردات گازوئیل متکی باشد. در نتیجه آزادسازی فرآورده‌های پالایش‌شده از ذخایر راهبردی کشورهای عضو اتحادیه اروپا می‌تواند سریع‌ترین راه برای اثرگذاری بر قیمت‌ها باشد.
با این حال، پر کردن دوباره این ذخایر زمان‌بر خواهد بود. شاو گفت: «آزادسازی ذخایر راهبردی به معنای فرسایش یک سپر مهم است» و هشدار داد که مدت زمان ادامه این بحران هنوز نامعلوم است. او گفت بازسازی ذخایر به افزایش تولید و صادرات از خاورمیانه وابسته خواهد بود.
ایالات متحده اتحادیه اروپا را تحت فشار قرار داده تا بخشی از ذخایر راهبردی نفت خود را «فوراً» آزاد کند و به کاهش قیمت جهانی گازوئیل کمک کند.
بروکسل روز جمعه ممنوعیت احتمالی صادرات گازوئیل از سوی آمریکا را محکوم کرد و هشدار داد که این اقدام اعتماد به واشنگتن به عنوان شریک قابل اتکا را تضعیف خواهد کرد. مقامات اروپایی گفتند: «ما هر گونه ممنوعیت صادرات گازوئیل را کاملاً رد می‌کنیم».
آزادسازی جدید در صورت انجام، ادامه توافقی خواهد بود که کشورهای عضو آژانس بین‌المللی انرژی در ماه مارس برای در دسترس قرار دادن ۴۰۰ میلیون بشکه از ذخایر اضطراری نفت به بازار و تعیین زمان‌بندی جداگانه برای آزادسازی توسط هر کشور به آن رسیدند.
شاو گفت صادرات گازوئیل خاورمیانه در سپتامبر هنوز بیش از ۵۰ درصد پایین‌تر از سطح یک سال قبل است.
به گفته گِلدِر، «برای کاهش پایدار قیمت گازوئیل، سیستم جهانی پالایش باید از فشار خارج شود؛ که مستلزم حل مناقشه آمریکا و ایران برای امکان افزایش تولید در کشورهای صادرکننده خاورمیانه، همراه با صادرات بیشتر از سوی دیگر تامین‌کنندگان از جمله روسیه است».
فشار بر عرضه گازوئیل همچنین می‌تواند در صورت بروز کندی در اقتصاد جهانی کاهش یابد؛ کندی‌ای که ممکن است با تداوم قیمت‌های بالای انرژی و بازده بالای اوراق قرضه دولتی رقم بخورد و تقاضا برای این سوخت را پایین بیاورد.