انرژیهای تجدیدپذیر ارزان دمای پیشبینیشده تا سال ۲۱۰۰ را پایین میاورد اما گرمایش زمین هنوز هم میتواند فاجعهبار باشد.
با شروع نتیجه دادن اقدامات کاهش انتشار، بدترین برآوردها از افزایش دما تا پایان این قرن بازنگری شده است.
آگهی
آگهی
سقوط چشمگیر هزینه انرژی خورشیدی و بادی، آیندهای با اتکای زیاد به سوختهای فسیلی را هرچه دور از دسترستر کرده و سیاستهای اقلیمی نیز به کاهش انتشار گازهای گلخانهای کمک میکند؛ انتشارها اکنون پایینتر از بدترین فرضهای قبلی در حال پیشروی است.
برخی از برجستهترین دانشمندان اقلیم جهان اکنون بر این باورند که افزایش ۴٫۵ درجهای دما تا سال ۲۱۰۰ دیگر محتمل نیست و سقف سناریوی بدبینانه خود برای گرمایش جهانی را به ۳٫۵ درجه بالاتر از سطح دوران پیشاصنعتی کاهش دادهاند.
مدلهای بازنگری شده حاصل پروژه مقایسه سناریوهای مدلسازی (ScenarioMIP) است؛ طرحی که با فرض سناریوهای مختلفی از انتشارهای آینده و تغییرات کاربری زمین، چشماندازهای اقلیمی میسازد. این پروژه که زیر نظر کمیتهای بینالمللی از پیشروترین دانشمندان اقلیم هدایت میشود، یافتههای (منبع به زبان انگلیسی) خود را در اختیار ارزیابیهای بعدی هیات بین دولتی تغییرات اقلیمی سازمان ملل (IPCC) قرار خواهد داد.
با این همه، این بدترین سناریوها هنوز فاصله زیادی با سقف ۲ درجهای که کشورها در توافق پاریس در سال ۲۰۱۵ بر سر آن توافق کردند دارد و همچنان پیامدهای ویرانگری برای سیاره به همراه خواهد داشت.
افراطیترین دماهای آینده چگونه مدلسازی شد؟
دانشمندان برای برآورد بهترین و بدترین سناریوهای گرمایش جهانی تا سال ۲۱۰۰، سناریوهای مختلفی را مدلسازی کردند.
آنها در این مدلها جمعیت آینده جهان، میزان مصرف انرژی، منابع انرژی، سرمایهگذاری در سازگاری و کاهش تغییرات اقلیمی، سیاستهای اقلیمی و میزان همکاری بین کشورها را در نظر گرفتند.
سناریوهای بدبینانه جهانی را ترسیم میکند که در آن سیاستهای اقلیمی و تلاشهای کاهش انتشار تضعیف یا برعکس میشود و مصرف سوختهای فسیلی همراه با فناوریها و سبکهای زندگی پرمصرف از نظر منابع و انرژی افزایش مییابد.
مصرف شدید سوختهای فسیلی از ذخایر شناختهشده کنونی فراتر میرود؛ به این معنا که برای پاسخگویی به این مصرف باید به ذخایر کشفنشدهای متوسل شد که استخراج آنها تنها با فناوریهای آینده امکانپذیر خواهد شد.
این مدلها همچنین پایان یافتن روند کاهش هزینه انرژیهای تجدیدپذیر در یک دهه گذشته را نیز مفروض میگیرند؛ احتمالا به این دلیل که مواد معدنی مورد نیاز برای پنلهای خورشیدی، توربینهای بادی و باتری خودروهای برقی کمیاب شود یا درگیر مناقشات تجاری گردد.
کمبود همکاری در مواجهه با نگرانیهای زیستمحیطی جهانی، از جمله عقبماندن توسعه فناوریهای کمانتشار، میتواند اوضاع را بدتر کند.
رشد بالای اقتصادی و رقابتهای منطقهای، ملیگرایی فزاینده، دغدغه رقابتپذیری و امنیت و نیز درگیریهای منطقهای میتواند کشورها را به این سمت سوق دهد که مسائل داخلی یا منطقهای را بر کاهش انتشارهای اقلیمی ترجیح دهند. یک مقاله که این برآوردها را تشریح میکند هشدار میدهد این روند میتواند به فروپاشی سیاستهای اقلیمی بینالمللی و ملی منجر شود.
مدلهای بدبینانه پیشبینی میکنند جهش حاصل در انتشارها باعث تغییرات برگشتناپذیر در اجزای کندسامانه زمین، مانند اعماق اقیانوسها یا صفحات یخی و یخچالها شود؛ اجزایی که تنظیمکننده آب و هوای جهانی هستند.
هرچند تحقق این سناریو بعید است، در صورت وقوع پیامدهای آن فاجعهبار خواهد بود.
شبیهسازیهای بیشتر با استفاده از مدل سامانه زمین که اثر بازخوردهای چرخه کربن را نیز در بر میگیرد، در ادامه سال جاری انجام خواهد شد و نتایج آن میتواند این برآوردها را تغییر دهد.
سناریوهای جایگزین چیست؟
این گزارش سناریوهای ملایمتری را نیز مدلسازی میکند؛ از سناریوهایی با انتشار بالا تا میانه قرن که سپس با کاهش سریع همراه میشود، تا سناریوهایی با تقویت سیاستهای اقلیمی که جهان را هرچه سریعتر به وضعیت انتشار خالص صفر میرساند و میزان آنچه را گزارش «افزایش اجتنابناپذیر» فراتر رفتن از سطح ترجیحی ۱٫۵ درجهای توافق پاریس مینامد محدود میکند. این مدلها تا سال ۲۵۰۰ امتداد مییابد.
اگر سیاستهای کنونی مقابله با تغییرات اقلیمی بدون تغییر ادامه یابد، برآوردهای اولیه نشان میدهد دما حدود ۲٫۵ درجه افزایش پیدا میکند. اگر اجرای اقدامات کاهش انتشار به تعویق بیفتد اما جهان بتواند تا پایان قرن به وضعیت انتشار خالص صفر برسد، مدلها نشان میدهد افزایش دما میتواند به ۲ درجه محدود شود.
حتی سناریوهای کمانتشار نیز ممکن است تغییرات فاجعهباری در سطح دریا و صفحات یخی قفل کند که در مقیاس زمانی انسانی برگشتناپذیر است. حتی عبور موقت از آستانه ۱٫۵ درجه، هرچند بعدا جبران شود، میتواند آسیبهای ماندگاری به سامانههای زیستمحیطی حیاتی مانند صخرههای مرجانی و جنگلهای بارانی وارد کند.
سناریوهای قبلی که در میانه دهه ۲۰۱۰ تدوین شده بود، از دادههای واقعی انتشار تا سال ۲۰۱۵ استفاده میکرد. مدلهای جدید این بازه را تا سال ۲۰۲۳ گسترش میدهد و همچنین بهتر نشان میدهد سامانههای زمین در برابر گرمایش چگونه واکنش نشان میدهند؛ برای نمونه، اقیانوسها و جنگلها با افزایش دما چه میزان دیاکسیدکربن جذب میکنند.