آلمان از مواضع خود درباره قانون گرمایش سبز عقبنشینی کرده، هرچند در هفتههای اخیر فروش پمپهای حرارتی از دیگهای گازسوز پیشی گرفته است.
پیشنویس قانونی که خانوارهای آلمان را موظف میکرد دیگهای گرمایش با سوخت فسیلی خود را با گزینههای سازگار با اقلیم جایگزین کنند، از سوی کابینه کنار گذاشته شده است.
آگهی
آگهی
قانون انرژی ساختمانها که با عنوان قانون گرمایش هم شناخته میشود، از همان ابتدا زیر آتش انتقاد کسانی بود که بیم داشتند این قانون خانوارها را وادار کند برای خرید سیستمهای جدید هزاران یورو هزینه کنند.
آخرین اصلاح این قانون که روز چهارشنبه (۱۳ مه) اعلام شد، به گفته کاترینا رایشه، وزیر اقتصاد، پس از نشست کابینه، با هدف دادن آزادی انتخاب بیشتر به مالکان خانه و ایجاد «امنیت سرمایهگذاری» برای شرکتهای ساختمانی تدوین شده است.
او اعلام کرد الزام «سختگیرانه» اینکه سیستمهای گرمایشی جدید باید دستکم ۶۵ درصد از انرژی تجدیدپذیر تامین شوند لغو میشود و همچنین خبری از «تعویض اجباری یا ممنوعیت سیستمهای گرمایشی» نخواهد بود. این تغییر شامل ممنوعیت نصب سیستمهای جدید گرمایشی نفتی و گازی نیز میشود که از سال ۲۰۲۴ به تدریج اعمال شده بود.
با این حال، منتقدان میگویند این اصلاح میتواند برای اقلیم «فاجعهبار» باشد.
یان روزنو، استاد سیاست انرژی و اقلیم در دانشگاه آکسفورد، میگوید: «تضعیف قابل توجه مفاد کلیدی، تصمیمهای ضروری را به تعویق میاندازد و در نهایت گذار را پرهزینهتر و آشفتهتر میکند» و اضافه میکند که «بخش ساختمانها سالهاست به اهداف اقلیمی خود نمیرسد».
کاترینا دروگه، رئیس فراکسیون حزب سبزها در پارلمان که حزبش قانون اولیه را در سال ۲۰۲۳ ارائه کرده بود، این رویکرد را «چرخشی کامل از اهداف اقلیمی آلمان» توصیف کرده است.
این تغییرات در حالی صورت میگیرد که دولت ائتلافی فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان، در تلاش است در میانه کشمکش بر سر اصلاحات مالیاتی، بازنشستگی و رفاهی، روند نزولی محبوبیت خود را معکوس کند.
آیا سوختهای «بیطرف از نظر اقلیمی» میتوانند اهداف اقلیمی آلمان را در مسیر خود نگه دارند؟
طبق قانون جدید نوسازی ساختمان که قرار است جایگزین قانون قبلی شود، رویکردی «منعطفتر، کاربردیتر و سادهتر» در پیش گرفته میشود که به گفته خلاصه منتشرشده از سوی دولت ائتلافی آلمان، «آزادی انتخاب و مسئولیتپذیری فردی» را تقویت میکند و در عین حال «اهداف اقلیمی را در نظر دارد». آلمان متعهد شده تا سال ۲۰۴۵ به بیطرفی اقلیمی برسد.
اتحادیه صنایع آلمان (BDI) این تغییر را «گامی مهم برای اینکه بالاخره سرمایهگذاری دوباره به مسیر خود بازگردد» توصیف کرده و به گزارش رویترز گفته است این اقدام به رونق ساختوساز کمک خواهد کرد.
طبق پیشنهاد جدید، استفاده از سیستمهای گرمایشی با سوخت گاز و نفت در آینده همچنان مجاز خواهد بود و خانوارها میتوانند از تجهیزات موجود خود استفاده کنند، اما این سیستمها باید به تدریج درصد بیشتری از سوختهای «بیطرف از نظر اقلیمی» مانند سوختهای زیستی، بیومتان، سوختهای سنتتیک و هیدروژن تجدیدپذیر مصرف کنند؛ به طوری که این سهم از ۱۰ درصد در سال ۲۰۲۹ آغاز و تا سال ۲۰۴۰ به ۶۰ درصد برسد.
سوختهای زیستی که از مواد گیاهی مانند محصولات غذایی یا پسماندهای کشاورزی تولید میشوند، سالهاست به عنوان جایگزینی سبز برای نفت و گاز تبلیغ شدهاند. اما برخی کارشناسان اقلیم هشدار میدهند تولید این سوختها انتشارمحور است، به جنگلزدایی دامن میزند و با تولید غذا در تعارض قرار میگیرد.
روزنو این پیشنهاد برای استفاده از بیومتان و سوختهای سنتتیک را غیرواقعبینانه میداند و میگوید: «اینها منابعی محدود و گرانقیمتاند که صنعت و بخشهای دیگر به شدت به آنها نیاز دارد. اگر اکنون برای طولانی کردن عمر سیستمهای گرمایش فسیلی از آنها استفاده شود، ما تصمیمهای ساختاری ضروری را به تعویق میاندازیم».
پیشبینی میشود این لایحه پیش از تابستان ۲۰۲۶ به تصویب برسد.
قانون جدید همچنین دستورالعمل اتحادیه اروپا را اجرا میکند که بر اساس آن همه ساختمانهای جدید باید از سال ۲۰۳۰ بدون انتشار باشند. علاوه بر این، اگر ارزیابیها در سال ۲۰۳۰ نشان دهد که بخش ساختمان به اهداف اقلیمی خود نمیرسد، دولت متعهد شده است قانونگذاری را اصلاح کند.
لغو قانون گرمایش همزمان با اوجگیری پمپهای حرارتی
لغو قانون گرمایش در شرایطی صورت میگیرد که پمپهای حرارتی در آلمان برای نخستین بار از نظر میزان فروش از دیگهای گازسوز پیشی گرفتهاند؛ روندی که در آن مالکان خانه میکوشند در بحبوحه جنگ علیه ایران وابستگی خود را به قیمتهای پرنوسان گاز کاهش دهند.
سال گذشته پمپهای حرارتی تقریبا نیمی (۴۸ درصد) از کل سیستمهای گرمایشی جدید فروختهشده در آلمان را به خود اختصاص دادند و ۲۹۹ هزار دستگاه فروش رفت. بر اساس آمار انجمن اروپایی پمپ حرارتی (EHPA)، فروش پمپهای حرارتی در آلمان در سهماهه نخست سال ۲۰۲۶ نسبت به مدت مشابه در ۲۰۲۵، ۳۴ درصد افزایش داشته است.
یان روزنو میگوید: «زمانبندی این تصمیم به ویژه حساس است؛ پمپهای حرارتی در حال حاضر با شتاب زیادی در حال گسترش هستند».
او اضافه میکند: «ظرفیت تولید افزایش یافته، نیروی کار ماهر آموزش دیده و زنجیرههای تامین تقویت شده است. بسیاری از مالکان خانه همین حالا داوطلبانه راهحلهای سازگار با اقلیم را انتخاب میکنند. در این مرحله، این اصلاح پیام متناقضی ارسال میکند».
این کارشناس بر این باور است که سیاست انرژی باید «از بحرانها درس بگیرد، نه اینکه منتظر بحران بعدی بماند» و خواستار ارسال علائم روشن برای سرمایهگذاری و «گفتوگویی صادقانه» درباره این است که با وجود این اصلاحات چگونه میتوان همچنان به اهداف اقلیمی دست یافت.