وکلا هشدار دادهاند که شرکتهای گاز با تضعیف رواج استفاده از پمپهای حرارتی ممکن است قانون رقابت را نقض کرده باشند.
شرکتهای گاز متهم شدهاند که روند استفاده از پمپهای حرارتی را «تضعیف» کردهاند، با وجود این که جنگ ایران نوسان اتکا به سوختهای فسیلی را برجسته کرده است.
آگهی
آگهی
وکیلان موسسه محیطزیستی کلاینت ارث هشدار دادهاند که ۱۰ شرکت ممکن است برای لطمهزدن به توسعه بازار گرمایش خانگی در بریتانیا با هم همکاری کرده باشند و با «احتمالا گمراهکردن مصرفکنندگان» این تصور را ایجاد کرده باشند که پمپهای حرارتی گزینه عملی برای آنها نیست.
این سازمان مظنون است که غولهای گازی به طور جمعی درباره پمپهای حرارتی اطلاعات نادرست منتشر کردهاند و همزمان هیدروژن را به عنوان آینده گرمایش سبز به تصویر کشیدهاند.
در لهستان، وزارت اقلیم و محیطزیست نیز شاهد چیزی بوده که آن را «موجی از اطلاعات گمراهکننده» درباره فناوری پمپ حرارتی توصیف میکند؛ موجی که مانع نوسازی نظام گرمایش این کشور شده است.
با این حال به نظر میرسد افکار عمومی در برابر این تحریف اطلاعاتی مقاوم بوده است. به گفته شرکت انرژی اکتوپوس انرژی، فروش پمپهای حرارتی در بریتانیا در سه هفته نخست ماه مارس بیش از ۵۰ درصد نسبت به دوره مشابه در ماه پیش از آن افزایش یافته است.
«نمایش منفی پمپهای حرارتی»
کاترین درن، وکیل کلاینت ارث، پمپهای حرارتی را به خاطر مزایای زیستمحیطی و توان آنها در کاهش قبوض انرژی ستایش میکند.
درن میگوید: «خواه از راه انتشار اطلاعات نادرست، خواه با رویههای بازاریابی احتمالا گمراهکننده یا ظاهرا تبانی بر سر قیمت، به نظر میرسد صنعت گاز آماده است تا هر کاری بکند که تصویر زیبایی از ادامه استفاده از محصولات گازی خود بسازد و در عوض پمپهای حرارتی را منفی جلوه دهد.»
او اضافه میکند: «این وضعیت همچنین باعث میشود بریتانیا از بسیاری کشورهای دیگر در استفاده از پمپهای حرارتی عقب بماند و در نهایت مصرفکنندگان بهای آن را میپردازند.»
جس رالستون از واحد اطلاعات انرژی و اقلیم (ECIU) (منبع به زبان انگلیسی) استدلال میکند که اتکای بریتانیا به دیگهای گازسوز باعث شد این کشور از بحران اخیر انرژی، همزمان با آغاز تهاجم تمامعیار روسیه به اوکراین، ضربه سختتری بخورد.
رالستون میگوید: «هر کسی که در پی به تعویق انداختن گذار به پمپهای حرارتی است ـ پمپهایی که هر چه بیشتر با برق حاصل از باد و خورشید بریتانیا کار خواهند کرد ـ عملا استدلال میکند که مردم باید همچنان در برابر جهش قیمت گاز در بازارهای بینالمللی که خارج از کنترل ماست آسیبپذیر بمانند.»
پمپهای حرارتی چگونه کار میکنند؟
بسته به نوع آن، پمپ حرارتی با گرفتن انرژی از هوا، آب یا خاک و تبدیل آن به گرما یا هوای سرد کار میکند.
سازوکار آنها شبیه یخچال است، با این تفاوت که برعکس عمل میکند و از یک ماده شیمیایی مایع استفاده میکند که با فشردهشدن به گاز داغ تبدیل میشود.
این گاز داغ گرمایش مرکزی خانه را گرم میکند و پس از از دست دادن گرمای خود خنک میشود و دوباره به صورت مایع در میآید و چرخه از نو آغاز میشود.
آیا پمپهای حرارتی در کشورهای سردسیر کار میکنند؟
یکی از تصورهای نادرست رایج درباره پمپهای حرارتی این است که آنها در کشورهای سردسیر کارایی ندارند.
اما بعضی از سردترین کشورهای اروپا بیشترین استفاده از پمپهای حرارتی را دارند. طبق اعلام کمیسیون اروپا، نروژ، فنلاند، سوئد و استونی بالاترین تعداد پمپ حرارتی به ازای هر نفر را در اروپا دارند.
پمپهای حرارتی در کشورهایی که دمای زمستان به ندرت به زیر منفی ۱۰ درجه میرسد، بدون مشکل کار میکنند؛ چیزی که بخش عمده اروپا را در بر میگیرد. حتی وقتی دما تا منفی ۳۰ درجه پایین میآید، پمپ حرارتی میتواند همچنان از گرمایش برقی معمولی کارآمدتر باشد.
دلیل آن این است که حتی در دمای زیر صفر هم هوا و آب بیرون هنوز حاوی مقادیر مفیدی انرژی هستند.
فنلاند که به اقلیم سرد خود شناخته میشود، در اروپا پیشتاز است؛ به طوری که برای هر هزار خانوار ۵۲۴ پمپ حرارتی نصب شده است.
آیا پمپهای حرارتی در ساختمانهای قدیمی جواب میدهند؟
این باور که پمپهای حرارتی فقط در خانههای نوساز کار میکنند، به یکی از موانع اصلی گسترش آنها تبدیل شده است؛ به ویژه در کشورهایی مثل بریتانیا.
گزارشهای قبلی هشدار داده بودند که این فناوری به دلیل عواملی مانند عایقبندی ضعیف و کمبود فضا برای بیش از نیمی (۵۴ درصد) از خانوارهای بریتانیایی عملی نیست.
با این حال، انجمن فرانهوفر که بزرگترین سازمان پژوهشی کاربردمحور اروپا است تاکید میکند که پمپهای حرارتی حتی در ساختمانهای بیش از ۱۰۰ ساله هم عملکردی بهتر از دیگهای گازی دارند.
در یک مطالعه در سال ۲۰۱۹ (منبع به زبان انگلیسی)، ساختمانهایی بین ۱۵ تا ۱۵۰ سال که به طور جزئی یا کامل با اقدامات صرفهجویی انرژی ـ از جمله نصب پمپ حرارتی ـ نوسازی شده بودند، بررسی شدند.
پژوهشگران دریافتند پمپهای حرارتی هواـمنبع به طور میانگین به شاخص عملکرد فصلی ۳.۱ رسیدهاند؛ به این معنا که آنها بیش از سه برابر یک دیگ گازی بهرهور هستند.
آیا پمپهای حرارتی پر سر و صدا هستند؟
گزارشهای جنجالی در برخی روزنامههای زرد با قاطعیت ادعا میکنند پمپهای حرارتی سر و صدای زیادی تولید میکنند و وزوز دائمی آنها میتواند میان شما و همسایهتان مشکل ایجاد کند.
اما دامنه معمول صدای یک پمپ حرارتی هنگام کار بین ۴۰ تا ۶۰ دسیبل است. گروهی از کارشناسان آکوستیک در سال ۲۰۲۳ سر و صدای پمپهای حرارتی را بررسی کردند و دریافتند که حدودا به اندازه یک یخچال صدا دارند.
پمپهای حرارتی ممکن است در دورههای سرمای شدید به دلیل کار بیشتر در دمای پایین کمی پر سر و صداتر شوند، اما کارشناسان میگویند: «میتوانید در حالی که درست کنار آن ایستادهاید مکالمه عادی داشته باشید.»
اگر پمپ حرارتی شما بیش از حد انتظار صدا میدهد، این وضعیت اغلب نشانه آن است که دستگاه درست تراز نشده یا به سرویس نیاز دارد.
آیا پمپ حرارتی قبوض انرژی را کم میکند؟
جاذبه اصلی پمپهای حرارتی توان آنها در کاهش چشمگیر قبوض انرژی خانوار است؛ ادعایی که به شدت زیر ذرهبین رفته است.
دولت بریتانیا اعلام کرده است که پمپهای حرارتی میتوانند برای خانوارهایی که از تعرفه هوشمند استفاده میکنند، به دلیل این که سه برابر دیگهای سنتی بهرهورترند، سالانه حدود ۱۰۰ پوند (حدود ۱۱۵.۲۰ یورو) صرفهجویی به همراه داشته باشند. با ادامه افزایش قیمت گاز، این صرفهجویی فقط بیشتر خواهد شد.
البته میزان صرفهجویی به متوسط دمای محل زندگی شما، اندازه رادیاتورها و نوع پمپ حرارتی نصبشده بستگی دارد.
بزرگترین مانع در برابر پمپهای حرارتی، هزینه اولیه بالای آنها است؛ متوسط قیمت یک پمپ حرارتی در اتحادیه اروپا بین ۸۰۰۰ تا ۱۸ هزار یورو است و هزینه نصب نیز بین ۳۰۰۰ تا ۲۰ هزار یورو به آن افزوده میشود.
این موضوع به آن معنا است که مالکان خانه ممکن است در کوتاهمدت صرفهجویی چشمگیری احساس نکنند و همین راه را برای ورود برنامههای حمایتی دولتها به شکل یارانه و کمکهزینه برای کاهش هزینه سرمایهگذاری هموار کرده است.
در انگلستان و ولز، دولت اکنون کمکهزینهای ۷۵۰۰ پوندی (حدود ۸۶۳۸.۷۶ یورو) برای کمک به پوشش هزینه نصب ارائه میکند. طرح ارتقای دیگ گاز برای مالکان ملک در دسترس است و داشتن گواهی معتبر کارایی انرژی (EPC) در آن الزامی است.