یورونیوز گرین با ثبت همه راههایی که او امسال برای ضربه زدن به پیشرفت مقابله با تغییرات اقلیمی به کار میبرد، قدرتمندترین مرد جهان را پاسخگو میکند.
در جهانی که از نااطمینانی فلج شده، یک چیز قطعی است: سال ۲۰۲۶ در تاریخ به عنوان سالی ثبت خواهد شد که دونالد ترامپ به تنهایی دههها پیشرفت در زمینه اقلیم را از هم گسست.
آگهی
آگهی
از زمان بازگشتش به کاخ سفید، رئیسجمهور آمریکا و دولتش به علم پشت کردهاند و با عقبنشینی بیرحمانه از تعهدها و نهادهای جهانی سود شرکتهای بزرگ آلاینده را در اولویت قرار دادهاند.
این رویکرد ایالات متحده را که همچنان بزرگترین آلاینده تاریخی جهان است از هرگونه پاسخگویی خالی میکند، در حالی که جهان خطرناکتر از همیشه به مرز فاجعه اقلیمی غیرقابل بازگشت نزدیک میشود.
اما نکته اینجاست که تغییر اقلیم و پیامدهای ویرانگر آن در مرزهای کشورها متوقف نمیشود. اقدام یک کشور بر همه ما تاثیر میگذارد.
به همین دلیل یورونیوز گرین به طور مداوم عقبگردهای بیوقفه ترامپ در حوزه اقلیم را پوشش داده است؛ از رویکرد «حفر کن، عزیزم، حفر کن» او در قبال ذخایر نفتی ونزوئلا تا این که بارها انرژی بادی را «کلاهبرداری» توصیف کرده است.
همراه ماندن با این خبرهای پرشتاب آسان نیست، به همین خاطر ما «ردیاب ترامپ» را ایجاد کردهایم؛ ابزاری که تکتک اقدامهای رئیسجمهور آمریکا برای تقویت غولهای سوخت فسیلی و کارشکنی در مسیر پیشرفت را ثبت میکند.
هنوز دو ماه از سال ۲۰۲۶ نگذشته که ما همین حالا هم برای دنبال کردن این تحولات دچار مشکل شدهایم.
مارس: ضربهای سنگین در اقیانوس
«حمله به شدت سادیستی» به نهنگها
سوم مارس، دولت ترامپ طرحی را برای لغو محدودیت سرعت کشتیها در سواحل اقیانوس اطلس اعلام کرد؛ محدودیتهایی که برای حفاظت از نهنگها از جمله نهنگ راست اقیانوس اطلس شمالی که بهشدت در معرض انقراض است وضع شده بود.
این محدودیت سرعت در سال ۲۰۰۸ و برای هماهنگ شدن با تغییرات مرتبط با اقلیم در اقیانوس اعمال شد و تحقیقات نشان میدهد خطر برخورد نهنگها با کشتیها را کاهش میدهد.
اما اطلاعیه جدید قصد دارد این محدودیت سرعت را با «راهحلهای فناورانه اثباتنشده» جایگزین کند؛ راهحلهایی که به گفته مرکز تنوع زیستی (منبع به زبان انگلیسی) جایگزین مناسبی برای کاهش سرعت کشتیها نیست.
راشل ریلی، کارشناس سیاستهای اقیانوسی در مرکز تنوع زیستی، میگوید: «این که راهحلی را که به حفاظت از نهنگهای در معرض انقراض در برابر کشته شدن بر اثر سرعت زیاد کشتیها کمک میکند از بین ببرند، بهطرز باورنکردنی سادیستی است.»
او میافزاید: «مقامهای ترامپ به یکی از معدود تدابیر حفاظتی نهنگهای راست اقیانوس اطلس شمالی در برابر انقراض حمله کردهاند. این ضربهای بیرحمانه به نهنگهای راست است که هم به کمک بیشتری نیاز دارند و هم از نظر قانونی مستحق آن هستند. از این که میبینم دولت ترامپ این حیوانات محبوب را هدف گرفته، منزجر شدهام.»
فوریه: عقبنشینی بیشتر، علم کمتر
«قدرت زیبای زغالسنگ پاک»
یازدهم فوریه، ترامپ فرمان اجراییای را امضا کرد که به وزارت دفاع دستور میدهد برق بیشتری را که با زغالسنگ تولید میشود خریداری کند؛ در حالی که زغالسنگ آلودهترین و کثیفترین شیوه تولید انرژی به شمار میرود.
سازمان صلح سبز میگوید: «زغالسنگ هنگام سوختن، نسبت به نفت یا گاز دیاکسیدکربن بیشتری آزاد میکند و به همین دلیل از نظر تغییرات اقلیمی بدترین سوخت است. زغالسنگ همچنین عناصری سمی مانند جیوه و آرسنیک و ذرات ریز دوده تولید میکند که به آلودگی هوا دامن میزند.»
در این فرمان اجرایی هیچ اشارهای به تغییرات اقلیمی یا پیامدهای زیستمحیطی سوزاندن زغالسنگ نشده و در عوض از آن به عنوان «قدرت زیبای زغالسنگ پاک» یاد شده است.
لغو «یافته خطرآفرینی»
دوازدهم فوریه، دولت ترامپ رسما یک یافته علمی را لغو کرد که برای مدت طولانی مبنای اصلی اقدامهای آمریکا برای تنظیم گازهای حبسکننده گرما و مقابله با تغییرات اقلیمی بود.
آژانس حفاظت محیط زیست آمریکا (ایپیای) با صدور یک قاعده نهایی اعلامیه دولتی سال ۲۰۰۹ موسوم به یافته خطرآفرینی را لغو کرد. این سیاستِ دوران اوباما تعیین میکرد که دیاکسیدکربن و دیگر گازهای گلخانهای سلامت و رفاه عمومی را به خطر میاندازند.
یافته خطرآفرینی ستون حقوقی تقریبا همه مقررات اقلیمی ذیل قانون هوای پاک برای خودروها، نیروگاهها و دیگر منابع آلودگی است که سیاره را گرم میکنند. این یافته مبنای مقرراتی مانند استانداردهای آلایندگی خودروهاست که هدفشان محافظت در برابر تهدیدهایی است که بر اثر تغییرات اقلیمی شدیدتر شدهاند؛ از جمله سیلهای مرگبار، موجهای گرمای کشنده، آتشسوزیهای جنگلی فاجعهبار و دیگر بلایای طبیعی در آمریکا و سراسر جهان.
ابیگیل دیلن، رئیس موسسه حقوقی غیرانتفاعی «ارثجاستیس»، میگوید: «دولت ترامپ از مسئولیت اصلی خود برای حفظ امنیت ما در برابر آبوهوای افراطی و شتابگیری تغییرات اقلیمی شانه خالی میکند.»
او میگوید: «هیچ راهی برای سازگار کردن تصمیم ایپیای با قانون، علم و واقعیت فجایعی که هر سال شدیدتر بر ما فرود میآیند وجود ندارد. ارثجاستیس و شرکای ما دولت ترامپ را به دادگاه خواهند کشاند.»
ژانویه: خروج از سازمان ملل، نفت ونزوئلا و نزاعهای حقوقی
«چه بر سر گرمایش جهانی آمد؟»
در آخرین هفته ژانویه، یک طوفان زمستانی خطرناک بخش بزرگی از آمریکا را درنوردید، دستکم هفت کشته بر جا گذاشت، برق هزاران خانه را قطع کرد و باعث لغو هزاران پرواز شد.
ترامپ از این رویداد جوی برای زیر سوال بردن بیشتر گرمایش جهانی استفاده کرد و در شبکه اجتماعی راستگرای آمریکایی «تروث سوشال» نوشت: «پیشبینی شده موج سرمای رکوردشکن ۴۰ ایالت را در بر بگیرد. به ندرت چیزی شبیه به آن دیده شده است.
«آیا شورشیان محیط زیست میتوانند لطفا توضیح دهند که دقیقا چه بر سر گرمایش جهانی آمده است؟»
بیش از دوازده دانشمند به خبرگزاری آسوشیتدپرس گفتند که ادعاهای رئیسجمهور نادرست است. به گفته آنها حتی در جهانی گرمتر هم زمستان و سرما رخ میدهد و هیچگاه خلاف این را نگفتهاند. آنها یادآور شدند که در حالی که بخش شرقی ایالات متحده سرد است، بخش بیشتری از جهان دمایی بالاتر از میانگین دارد. آنها همچنین بر تفاوت میان وضعیت روزانه و محلی هوا با تغییرات اقلیمی بلندمدت در مقیاس سیاره تاکید کردند.
هواشناسان نیز گفتند گرمایش جهانی در یکی دو دهه گذشته ممکن است باعث شود این سرما بیسابقه و رکوردشکن به نظر برسد اما آمارهای دولتی نشان میدهد که در گذشته دما بسیار پایینتر هم بوده است.
دانیل سواین، دانشمند اقلیم در موسسه منابع آبی کالیفرنیا، میگوید: «این پست شبکه اجتماعی حجم چشمگیری از زبان تحریکآمیز و ادعاهای نادرست را در یک جمله کوتاه جا داده است. قبل از هر چیز، گرمایش جهانی ادامه دارد و در سالهای اخیر حتی با آهنگی سریعتر پیش رفته است.»
یاوهگویی «احمقانه» درباره توربینهای بادی
ترامپ ۲۱ ژانویه در سخنرانی خود در مجمع جهانی اقتصاد در داووس چند ادعای بحثبرانگیز درباره گرینلند، ناتو و انرژیهای تجدیدپذیر مطرح کرد.
در سخنرانیای بیش از یک ساعته، ترامپ ادعا کرد چین «تقریبا همه» توربینهای بادی جهان را میسازد؛ تجهیزاتی که او هنوز هم آنها را «آسیاب بادی» مینامد.
او گفت: «با این حال من نتوانستهام هیچ مزرعه بادیای در چین پیدا کنم. تا به حال به این فکر کرده بودید؟ این نگاه خوبی است. چین خیلی باهوش است. آنها [توربینهای بادی] را میسازند.»
ترامپ سپس استدلال کرد که چین توربینهای بادی را به دیگر کشورها به «قیمتهای گزاف» میفروشد. او افزود: «آنها این توربینها را به آدمهای احمقی میفروشند که آنها را میخرند اما خودشان از آنها استفاده نمیکنند.»
بر اساس دادههای اندیشکده انرژی امبر (منبع به زبان انگلیسی)، تولید برق بادی چین در سال ۲۰۲۴ معادل ۴۰ درصد تولید بادی جهان بوده است. در آوریل ۲۰۲۵ نیز سهم باد و خورشید از تولید برق این کشور به بیش از یکچهارم رسید.
چین همچنین میزبان بزرگترین مزرعه بادی جهان است که از فضا هم قابل مشاهده است. این مزرعه در منطقه بیابانی پهناور گانسو در غرب چین قرار دارد. ساخت مزرعه بادی گانسو در سال ۲۰۰۹ آغاز شد و نخستین فاز آن تنها یک سال بعد به پایان رسید. این مجموعه همین حالا هم بیش از ۷ هزار توربین دارد.
مسدود کردن کمکهای مالی انرژی پاک
یازدهم ژانویه، یک قاضی فدرال حکم داد که دولت ترامپ هنگام لغو ۷.۶ میلیارد دلار (حدود ۶.۵۲ میلیارد یورو) کمک مالی انرژی پاک برای پروژههای ایالتهایی که در سال ۲۰۲۴ به کامالا هریس رای داده بودند، غیرقانونی عمل کرده است.
این کمکها از صدها پروژه انرژی پاک در ۱۶ ایالت مختلف حمایت میکرد؛ از جمله کارخانههای باتریسازی، پروژههای فناوری هیدروژن، ارتقای شبکه برق و تلاشها برای جذب انتشار دیاکسیدکربن.
وزارت انرژی میگوید این پروژهها پس از آن متوقف شدند که بررسیها نشان داد آنها به قدر کافی نیازهای انرژی کشور را پیش نمیبرند یا از نظر اقتصادی مقرونبهصرفه نیستند. راسل وووت، مدیر بودجه کاخ سفید، در شبکههای اجتماعی نوشت «دستور کار اقلیمی چپ لغو میشود».
با این حال، قاضی ناحیهای آمریکا آمیت مهتا اعلام کرد اقدام دولت ناقض الزامات برابری در قانون اساسی است.
آن ایونز، مدیرعامل شرکت «الوِیت انرژی» که یکی از دریافتکنندگان این کمکها بود، گفت حکم دادگاه به حفظ انرژی پاک مقرونبهصرفه و ایجاد شغل کمک خواهد کرد.
او به آسوشیتدپرس گفت: «انرژی مقرونبهصرفه باید برای همه واقعیت داشته باشد و بازگشت این کمکها گامی مهم برای ممکن کردن این هدف است.»
علاقه ترامپ به گرینلند
افزایش علاقه ترامپ به گرینلند نگرانی فعالان محیط زیست را نسبت به منابع مواد معدنی راهبردی این سرزمین برانگیخته است؛ منابعی که برای گذار به انرژی سبز «ضروری» تلقی میشوند.
یک بررسی در سال ۲۰۲۳ نشان داد ۲۵ مورد از ۳۴ ماده معدنی که کمیسیون اروپا آنها را «مواد خام حیاتی» طبقهبندی کرده، در گرینلند یافت میشود. برآورد میشود این سرزمین بین ۳۶ تا ۴۲ میلیون تن اکسیدهای عناصر نادر خاکی در خود جای داده باشد و از این نظر پس از چین، دومین ذخیره بزرگ جهان را در اختیار دارد.
استفاده از این منابع میتواند به آمریکا کمک کند وابستگی خود را به چین که در حال حاضر بیش از ۹۰ درصد عناصر نادر خاکی جهان را فرآوری میکند کاهش دهد و در شرایط افزایش تقاضا، به این کشور قدرت بیشتری ببخشد.
ترامپ از دوره نخست ریاستجمهوریاش در تلاش برای پرداختن به این موضوع بوده است؛ از تصویب لوایحی برای افزایش تولید مواد معدنی در آمریکا گرفته تا تشدید استخراج اعماق دریا هم در آبهای تحت حاکمیت آمریکا و هم در آبهای بینالمللی.
با این حال، برخی کارشناسان معتقدند ذخایر معدنی گرینلند میتواند تنها پردهدودی برای انگیزههای واقعی ترامپ باشد.
راهنمای تغذیهای جدید
وزارت بهداشت و خدمات انسانی آمریکا و وزارت کشاورزی پس از انتشار راهنمای تغذیهای سال ۲۰۲۶ با انتقاد روبهرو شدهاند؛ راهنمایی که خانوادههای آمریکایی را تشویق میکند رژیمهای غذایی مبتنی بر «غذاهای کامل و سرشار از مواد مغذی» را در اولویت قرار دهند.
در هرم غذایی جدید، تصویر یک استیک قرمز و گوشت چرخکرده در بخش «پروتئین» در بالای هرم قرار گرفته است؛ با وجود این که گوشت گاو مسئول انتشار گازهای گلخانهای به ازای هر گرم پروتئین ۲۰ برابر بیشتر از جایگزینهای گیاهی مانند حبوبات و عدس است.
هیچیک از این مواد غذایی در خود هرم غذایی دیده نمیشود، هرچند در متن کامل راهنمای تغذیهای به آنها اشاره شده است.
ریچل سانتو، پژوهشگر غذا و اقلیم در موسسه منابع جهانی (دبلیوآرآی)، میگوید: «اگرچه راههای بسیاری برای تامین نیاز پروتئینی ما وجود دارد، اما همه منابع پروتئینی اثر یکسانی بر مردم یا سیاره ندارند.»
او میگوید: «بهویژه گوشت گاو و گوسفند از بالاترین هزینههای زیستمحیطی در میان خوراکیهای غنی از پروتئین برخوردارند؛ با انتشار گازهای گلخانهای، مصرف زمین و آلودگی آب بسیار بیشتر به ازای هر اونس پروتئین نسبت به بیشتر جایگزینها.»
کنترل نفت ونزوئلا
پس از آن که نیروهای ویژه آمریکا رئیسجمهور ونزوئلا و همسرش را در یک عملیات برقآسا ربودند، ترامپ علاقه آشکاری به ذخایر نفتی این کشور نشان داده است.
ونزوئلا بزرگترین ذخایر اثباتشده نفت خام در جهان را در اختیار دارد و برآورد میشود روی حدود ۳۰۳ میلیارد بشکه نفت نشسته باشد؛ رقمی که از کشورهای نفتخیزی مانند عربستان سعودی و ایران هم بیشتر است.
ترامپ بلافاصله تایید کرد که آمریکا «به شکلی بسیار قوی» در صنعت نفت این کشور دخالت خواهد کرد و برنامه دارد شرکتهای بزرگ آمریکایی را برای تعمیر زیرساخت نفتی ونزوئلا و «شروع درآمدزایی برای این کشور» به آنجا بفرستد. او در مصاحبهای در هشتم ژانویه گفت آمریکا میتواند برای سالها از ذخایر نفتی ونزوئلا استفاده کند.
کریستنسن میافزاید: «تنها مسیر امن پیش رو، گذار عادلانه از سوختهای فسیلی است؛ گذاری که از سلامت مردم حفاظت کند، زیستبومها را نگه دارد و از جوامع پشتیبانی کند، نه این که آنها را برای سود کوتاهمدت قربانی کند.»
خروج آمریکا از معاهده اقلیمی سازمان ملل
رئیسجمهور آمریکا پس از بیرون کشیدن این کشور از یک معاهده کلیدی اقلیمی در چارچوب خروج گسترده از نهادهای بینالمللی، متهم شد که «به حضیضی تازه سقوط کرده است».
ترامپ در یادداشت ریاستجمهوری که هفتم ژانویه امضا شد، استدلال کرد که برای آمریکا «مغایر منافع» است که عضو بیش از ۶۰ سازمان، معاهده و کنوانسیون بینالمللی بماند، در آنها مشارکت کند یا به آنها کمک مالی برساند.
این فهرست شامل کنوانسیون چارچوب سازمان ملل درباره تغییرات اقلیمی (یوانافسیسیسی) که هدفش تثبیت انتشار گازهای گلخانهای است و نیز هیات بیندولتی تغییرات اقلیمی (آیپیسیسی)، معتبرترین مرجع علمی جهان در حوزه اقلیم، میشود.
ربهکا براون، رئیس و مدیرعامل مرکز حقوق محیط زیست بینالمللی (سییِل)، میگوید: «در زمانی که افزایش سطح دریا، گرمای بیسابقه و فجایع مرگبار نیازمند اقدام فوری و هماهنگ است، دولت آمریکا تصمیم گرفته عقبنشینی کند.»
او میگوید: «تصمیم برای قطع بودجه و خروج از یوانافسیسیسی، همان طور که عالیترین دادگاه جهان سال گذشته روشن کرد، آمریکا را از تعهدات حقوقیاش برای جلوگیری از تغییرات اقلیمی و جبران خسارتهای اقلیمی مبرا نمیکند.»
ترامپ ۲۷ ژانویه نیز رسما از توافق پاریس خارج شد؛ حرکتی که او نخستین روز حضورش در قدرت در ۲۰ ژانویه ۲۰۲۵ آغاز کرده بود. با این اقدام، آمریکا تنها کشوری است که از این پیمان که هدفش جلوگیری از عبور گرمایش جهانی از ۱.۵ درجه نسبت به دوران پیشاصنعتی است، خارج شده. ایران، لیبی و یمن تنها کشورهایی هستند که اصلا به این توافق نپیوستند.