در زمان بحرانهای جهانی معمولا قیمت طلا افزایش مییابد، زیرا سرمایهگذاران این فلز گرانبها را بهعنوان پناهگاهی امن در برابر تورم در نظر میگیرند. اما اکنون چنین اتفاقی نیفتاده است، چرا؟
از روز ۹ اسفند که آمریکا و اسرائیل به حمله به ایران جنگی چندماهه را آغاز کردند، بازار طلا تحت فشار بوده است. قیمتها از اوج ۵۳۰۳ دلار به ازای هر اونس تروا (۳۱.۱ گرم) در ۲۸ ژانویه به ۴۲۳۵ دلار در روز جمعه کاهش یافته است.
آگهی
آگهی
دلیل این وضعیت آن است که تورم فزاینده باعث نگرانی درباره این شده که بانکهای مرکزی نرخ بهره را کاهش ندهند؛ و حتی ممکن است برای مهار قیمتها آن را افزایش هم بدهند.
به کانال تلگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
ریشه جهش تورم تا حد زیادی به تنگه هرمز بازمیگردد. ایران به تلافی حملات آمریکا و اسرائیل، از ابتدای جنگ عبور و مرور در این آبراه را مسدود و در نتیجه مسیر اصلی انتقال نفت و گاز را مختل کرده است. در نتیجه این اقدام، قیمت انرژی افزایش یافته و این موضوع نیز تورم را بالا برده است.
در آمریکا، تورم به بالاترین سطح خود در سه سال اخیر رسیده و ۴.۲ درصد است. در عین حال، بازار کار این کشور نسبتا پایدار مانده و همین موضوع امیدها به کاهش فوری نرخ بهره را از بین برده است.
در حالی که طلا معمولا بهعنوان پوشش در برابر تورم عمل میکند، نرخهای بهره بالاتر معمولا به ضرر این فلز تمام میشوند.
در واقع طلا یک دارایی «بدون بازده» محسوب میشود، زیرا بهجز ارزش ذاتی خود، درآمدی ایجاد نمیکند. به بیان دیگر، برای سود بردن از طلا باید قیمت آن افزایش پیدا کند.
جاستین کاردوِل، تحلیلگر ارشد اختیار معامله در وبسایت OptionSpreaders.com به خبرگزاری الجزیره گفته است: «طلا به عنوان دارایی، نزدیکترین چیز به پول واقعی است. این دارایی سود تقسیمی ندارد، اما تا زمانی که قیمت بالا نرود هم بازدهی ایجاد نمیکند. مردم طلا را برای افزایش ارزشش میخرند.»
این وضعیت، نرخ بهره را در رقابت مستقیم با طلا قرار میدهد.کاردوِل میگوید: «وقتی نرخ بهره بالا باشد، طلا جذابیت سرمایهگذاری خود را از دست میدهد و مردم به سمت دلار هجوم میبرند.»
جنگ ایران برای دلار وضعیت مثبتی ایجاد کرده است و چون طلا به دلار قیمتگذاری میشود، این دو معمولا در جهت مخالف حرکت میکنند.
کالین پلوم، مدیرعامل شرکت Noble Gold Investments نیز به الجزیره گفت: «وقتی دلار تقویت میشود، طلا تحت فشار قرار میگیرد و وقتی دلار تضعیف میشود، طلا معمولا بالا میرود. در حال حاضر دلار قوی است و طلا این فشار را احساس میکند.»
با این حال، او افزود که آینده ارزش هر دو نامشخص است.
این کارشناس گفت: «بزرگترین پرسشی که برای باقی سال (جاری میلادی) و احتمالا چند سال آینده با آن روبهرو هستیم این است که بعد از این چه اتفاقی میافتد. چند ماه پیش، انتظار کاهش نرخ بهره وجود داشت، بنابراین قیمتها در حال افزایش بودند و داراییها تقریبا در همه بازارها رشد میکردند. اما این وضعیت تغییر کرده است. اکنون با فشارهای جدیدی روبهرو هستیم، از جمله احتمال واقعی افزایش نرخ بهره. هر دارایی تحت تأثیر این تغییر قرار میگیرد و طلا بهخصوص نسبت به نرخ بهره حساس است.»
دونالد ترامپ رئیسجمهور آمریکا پیش از جنگ علیه ایران، از فدرال رزرو، بانک مرکزی ایالات متحده خواسته بود نرخ بهره را بهطور قابل توجهی کاهش دهد.
اما ابزار CME FedWatch که احتمال تغییر نرخ بهره توسط فدرال رزرو را پیشبینی میکند، اکنون احتمال افزایش نرخ بهره تا ماه دسامبر را بیش از ۵۰ درصد برآورد کرده است.
به گفته پلوم، این موضوع احتمالا بر ارزش طلا تأثیر خواهد گذاشت.
او گفت: «نرخ بهره و تورم مانند دو سوی یک الاکلنگ هستند… و طلا بسته به اینکه کدامیک قویتر باشد، بالا یا پایین میرود. چالش سال ۲۰۲۶ این است که هر دو همزمان در حال رخ دادن هستند و در حال حاضر، سمت نرخ بهره در حال پیروزی است. به همین دلیل طلا تحت فشار قرار گرفته است.»
روز جمعه، همزمان با انتشار خبر احتمال امضای توافق بین آمریکا و ایران، طلا اندکی بالاتر از روز قبل بسته شد.
کاردوِل گفت: «اخبار مربوط به احتمال پایان جنگ برای طلا مثبت است، چون فرض بر این است که تورم کاهش خواهد یافت.»
اما او افزود که این روند ممکن است چند ماه طول بکشد.
او اضافه کرد: «این محدودهای که طلا اکنون در آن قرار دارد، احتمالا یک سطح حمایتی است. حتی اگر جنگ پایان یابد، عوامل زیادی وجود دارند که همچنان مانع رشد شدید قیمت طلا خواهند شد.»
نوسانات قیمت طلا در ایران
در بازار طلای ایران از زمان جنگ ۱۲ روزه تا کنون روند قیمتها عمدتا تحت تأثیر همزمان تحولات جهانی طلا و نوسانات نرخ ارز داخلی بوده است.
در دورههای افزایش تنشهای منطقهای و رشد قیمت جهانی طلا، بازار داخلی نیز با جهشهای مقطعی روبهرو شده است. اما در مقاطعی که انتظارات برای کاهش تنش یا تثبیت شرایط سیاسی افزایش یافته، همراه با تقویت نسبی دلار یا کاهش تقاضا، بازار طلا در ایران وارد فاز اصلاحی و عقبنشینی شده است. به این ترتیب، بازار داخلی طلا در این دوره بیشتر رفتاری نوسانی و واکنشی داشته تا یک روند کاملا صعودی یا نزولی پایدار.
در هفته منتهی به ۲۳ خرداد نیز، با وجود بهبود نسبی قیمت جهانی طلا و بازگشت بخشی از امیدواریها به رشد آن، بازار طلای تهران مسیر نزولی را ادامه داد. قیمت هر اونس طلا در بازارهای جهانی به حدود ۴۲۱۹ دلار رسید، اما در بازار داخلی ایران قیمتها کاهش یافت و آن گونه که رسانههای ایران گزارش دادهاند، طلا یک کانال قیمتی عقبنشینی کرد.
در همین روند، هر گرم طلای ۱۸ عیار به حدود ۱۷ میلیون و ۵۱۰ هزار تومان رسید و پس از حدود یک ماه از کانال ۱۸ میلیون تومانی خارج شد.
در بازار سکه نیز سکه تمام طرح جدید به حدود ۱۷۶ میلیون تومان و سکه طرح قدیم به حدود ۱۷۲ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان رسید و سایر انواع سکه نیز کاهش قیمت را تجربه کردند؛ بهطوری که نیمسکه حدود ۹۱ میلیون تومان، ربعسکه ۵۰ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان و سکه گرمی ۲۶ میلیون تومان معامله شدند.
یورونیوز فارسی را در ایکس دنبال کنید
در بازار ارز نیز هر دلار در بازار آزاد حدود ۱۷۳ هزار تومان و در مرکز مبادله ارز و طلا نرخهای پایینتری ثبت شد که همگی نشاندهنده فشار همزمان بازار ارز و طلا بود.
در مجموع، رفتار بازار طلا در ایران در این بازه زمانی بیش از هر چیز تابع ترکیب سه عامل بوده است: روند جهانی قیمت طلا، سطح تنشهای سیاسی منطقه و مهمتر از همه، نوسانات نرخ ارز داخلی. همین وابستگی چندلایه باعث شده که حتی در دورههایی که بازار جهانی طلا نشانههایی از رشد نشان میدهد، بازار داخلی ایران لزوما همان مسیر را دنبال نکند و گاهی در خلاف جهت آن حرکت کند.