در حالی که جنگ ایران همچنان بر اقتصاد جهانی سایه انداخته، قیمت طلا نزدیک به ۲۵ درصد از رکوردهای خود پایین آمدهاست. چرا سرمایهگذاران از این دارایی امن رویگردان شدهاند؟
در بازار یک ضربالمثل قدیمی هست که هیچ وقت به اندازه امروز مصداق نداشته است: وقتی مردم نگران آینده باشند طلا میخرند، وقتی از حال نگران باشند طلا میفروشند.
آگهی
آگهی
در حالی که جنگ ایران نگرانیهای بلندمدت درباره امنیت انرژی و ثبات جهانی ایجاد کرده، پیامدهای فوری آن در قالب جهش قیمت نفت و تجدید نگرانیها از بازگشت تورم باعث شده سرمایهگذاران نقدشوندگی و داراییهای پربازده را بر فلزات ترجیح دهند.
قیمت طلا اواخر ژانویه به رکورد تاریخی 5,602 دلار (4,873 یورو) رسید و اوایل مارس هم به نظر میرسید همچنان در مسیر صعودی است، اما از آن زمان تاکنون نزدیک به 25 درصد کاهش یافته و تا کف 4,100 دلار (3,567 یورو) پایین آمده و در زمان نگارش این گزارش حدود 4,500 دلار (3,915 یورو) معامله میشود.
این افت به معنای عقبنشینی چشمگیر نسبت به عملکرد خارقالعاده طلا در سال گذشته است.
طلا در سال 2025 یکی از بهترین بازدهیهای سالانه خود در چند دهه اخیر را رقم زد و بیش از 60 درصد رشد کرد و به سطوح رکوردی رسید، در حالی که بانکهای مرکزی به انباشت ذخایر روی آوردند و سرمایهگذاران برای در امان ماندن از نااطمینانی اقتصادی به آن پناه آوردند.
سقوط قیمت در سال 2026 باعث شد موقعیتهای اهرمی در بازار آتی و صندوقهای قابلمعامله در بورس که روی موج جهش عظیم سال گذشته سوار شده بودند با سرعت بسته شود.
این چرخش تند با نقش سنتی طلا به عنوان پناهگاه در دوره تنشهای ژئوپولیتیک در تضاد است و در عوض این دلار قدرتمند امریکا و رشد بازدهی اوراق قرضه بوده که اثرگذاری بسیار بیشتری داشته است.
نیروهای کلاناقتصادی بر جذابیت پناهگاه امن غلبه میکنند
رشد بازدهی اوراق خزانهداری امریکا و تقویت دلار این کشور به مهمترین عوامل فشار بر فلزات گرانبها تبدیل شده است.
افزایش قیمت نفت ناشی از جنگ ایران انتظارات تورمی را بالا برده و بازارها را واداشته است که کاهشهای کمتری در نرخ بهره فدرال رزرو یا حتی تداوم سیاست انقباضی برای مدت طولانیتر، از جمله احتمال افزایشهایی را که پیشتر متصور نبودند، در قیمتهای خود لحاظ کنند.
این وضعیت هزینه فرصت نگهداری طلای بدون بازده را بالا برده و در عین حال قدرت گرفتن دلار امریکا خرید طلا را برای خریداران بینالمللی گرانتر کرده است.
نتیجه این بوده که به جای فرار معمول سرمایه به داراییهای امن، یک «فرار به سوی نقدشوندگی» کلاسیک شکل بگیرد؛ زیرا معاملهگران اهرمی که با تماسهای حاشیه روبهرو شده بودند به شتاب گرفتن موج فروش دامن زدند.
اصلاح قیمتی در بازار فلزات از تندترین موارد در سالهای اخیر بوده است.
نقره هم در سقوط طلا سهیم شد
نقره که معمولا نوسانات طلا را تشدید میکند، این بار هم همراه شد اما با ریزشی حتی بزرگتر.
این فلز سفید تنها یک روز پس از رکوردشکنی طلا، یعنی در 29 ژانویه، به اوج تاریخی 121 دلار رسید اما از آن زمان تاکنون حدود 50 درصد سقوط کرده و تا مرز 61 دلار پایین آمده است.
در زمان نگارش، قیمت آن حدود 70 دلار است.
نقره در سال 2025 حتی جهشی چشمگیرتر از طلا را تجربه کرد و در پی تقاضای صنعتی قوی از سوی پنلهای خورشیدی، صنایع الکترونیک و خودروهای برقی همراه با خریدهای سرمایهگذاری، حدود 145 درصد اوج گرفت.
با این حال در سال 2026 نقره نیز زیر فشار همان عوامل، یعنی تقویت دلار امریکا و رشد بازدهیها، به شدت افت کرده است؛ هرچند بنیادهای صنعتی این فلز همچنان از آن در افق بلندمدت حمایت میکند.