در المپیاد بین المللی انفورماتیک در تاشکند ازبکستان ۳۸۶ برنامهنویس جوان از ۹۷ کشور با شش مساله الگوریتمی روبهرو شدند، در حالی که هوش مصنوعی کدنویسی، حل مساله و آموزش علوم کامپیوتر را دگرگون میکند.
شش مساله الگوریتمی. ده ساعت برای حل آنها. و بین مساله روی صفحه و کدی که برای ارزیابی ارسال میشود، آزمون واقعی قرار دارد: تحلیل چالش، یافتن یک راهحل کارامد و تبدیل آن به برنامهای که واقعا کار کند.
آگهی
آگهی
این همان ماموریتی بود که امسال پیش روی ۳۸۶ نفر از برترین برنامهنویسان جوان دنیا از ۹۷ کشور در المپیاد جهانی انفورماتیک (IOI) در تاشکند ازبکستان قرار گرفت.
این رقابت بسیار فراتر از توانایی نوشتن کد را میسنجد. شرکت کنندگان باید مسائل را تحلیل کنند، الگوریتمها و ساختارهای داده طراحی کنند، راهحلهای خود را برنامهنویسی کنند و بیازمایند که آیا کار میکند یا نه.
با این حال این نسل در زمانی رقابت میکند که هوش مصنوعی میتواند در بخش قابل توجهی از این مراحل به آنها کمک کند.
هوش مصنوعی همین حالا مسابقات برنامهنویسی را تغییر داده است
جورجو اودریتو، سرپرست هیات ایتالیا، به یورونیوز گفت: «هوش مصنوعی خیلی چیزها را در شیوه برگزاری مسابقات تغییر میدهد چون باید در نظر بگیریم که دانشآموزان به آن دسترسی دارند».
اودریتو گفت برگزاری مسابقات آنلاین به ویژه دشوار شده است و افزود که برگزارکنندگان «هنوز در حال سازگار شدن» هستند و این مساله را در جامعه آی او آی به بحث میگذارند.
او همچنین گفت هنوز پیشبینی دقیق مسیر توسعه هوش مصنوعی کار سادهای نیست. به گفته او فعلا تجربه برنامهنویسی همچنان لازم است «تا راهنمایی و ویرایش هر کاری را که هوش مصنوعی انجام میدهد برعهده بگیریم».
کد کمتر، زمان بیشتر برای حل مساله
برخی از شرکت کنندگان در تاشکند همین حالا هم میبینند که هوش مصنوعی توازن میان نوشتن کد و فکر کردن درباره مساله پشت آن را تغییر میدهد.
کیون شو، مدالآور طلای چینی، انتظار دارد هوش مصنوعی بتواند بخش بزرگی از کدی را تولید کند که برنامهنویسان امروز خودشان مینویسند.
شو گفت در طول مسابقه پنج ساعته او و دیگر شرکت کنندگان بیش از دو ساعت را صرف تبدیل راهحلهای خود به کد کردند.
او به یورونیوز گفت: «اما با کمک هوش مصنوعی میتوانیم بخش بیشتری از زمان خود را صرف فکر کردن یا حل خود مساله کنیم».
هوش مصنوعی همچنین بر شیوه تمرین شو هم اثر گذاشته است. او دیگر تنها به تکرار تمرین متکی نیست و اکنون روشهایی را که سامانههای هوش مصنوعی در پیش میگیرند مطالعه میکند.
او گفت: «من از نحوهای که هوش مصنوعی مسائل را حل میکند یا به آنها نزدیک میشود یاد میگیرم و این واقعا برای حل مساله توسط خودم الهامبخش است».
با این حال دسترسی به فناوری یکسان الزاما برنامهنویسانی با تواناییهای برابر به وجود نمیآورد.
شو گفت: «این روزها همه میتوانند خودشان از هوش مصنوعی استفاده کنند.» او ادامه داد: «چیزی که شما را از دیگران متمایز میکند [...] استدلال یا تفکر خود شماست که فراتر از هوش مصنوعی میرود یا شما را به این میرساند که چگونه در هنگام برنامهنویسی از هوش مصنوعی استفاده کنید».
مریم فالتین، شرکت کننده ۱۷ ساله سوئیسی، نیز بر مهارتهایی تاکید میکند که فراتر از دانش فنی است.
او به یورونیوز گفت: «باید تعدادی الگوریتم را بدانید اما به شهود زیادی هم نیاز دارید تا بفهمید هر کدام را کجا باید به کار ببرید».
فالتین میگوید این شهود با تمرین و صرف زمان روی مسائل دشوار شکل میگیرد نه با این که بلافاصله به دنبال پاسخ آماده بگردید.
هوش مصنوعی جایگزین پایهها نمیشود
همین تغییر فناورانه بحث درباره آموزش علوم رایانه و مهارتهایی را که برنامهنویسان آینده لازم خواهند داشت عوض کرده است.
در ازبکستان این بحث در حال شکل دادن به سیاستهای ملی نیز هست. رستم کارامجونف معاون وزیر فناوریهای دیجیتال میگوید پرورش استعداد یکی از ستونهای راهبرد هوش مصنوعی این کشور است.
او به یورونیوز گفت: «پرورش استعداد و آماده کردن مردم برای تغییراتی که هوش مصنوعی در جهان و همچنین در ازبکستان به همراه میآورد یکی از این اولویتهاست».
پروفسور تن سانتک، رئیس آی او آی، این دیدگاه را رد میکند که هر چه هوش مصنوعی توانمندتر شود یادگیری مبانی برنامهنویسی اهمیت کمتری پیدا میکند.
تن به یورونیوز گفت: «مردم میگفتند هوش مصنوعی همه برنامهنویسها را جایگزین خواهد کرد در نتیجه یاد گرفتن برنامهنویسی یا یاد گرفتن حل مساله با استفاده از رایانه بیهوده است اما از نظر من برعکس است».
او افزود: «اگر پایههای اولیه را نداشته باشید در عمل نمیتوانید از ابزار هوش مصنوعی استفاده کنید».
تن معتقد است در نظام آموزشی باید تاکید بیشتری بر «تفکر محاسباتی» شود یعنی به دانشآموزان آموخته شود پیش از نوشتن برنامه برای حل مسائل چگونه مسائل دنیای واقعی را در قالبهای محاسباتی صورتبندی کنند. او پیشنهاد میکند چنین آموزشی میتواند از دوره ابتدایی آغاز شود.