طرح جیانی اینفانتینو، رئیس فدراسیون جهانی فوتبال برای تأسیس یک شرکت ۲۰ میلیارد دلاری با مشارکت سرمایهگذاران بخش خصوصی از جمله افراد خانواده جرد کوشنر، داماد دونالد ترامپ رئیسجمهوری آمریکا جهت مدیریت جام جهانی با انتقاد شدید اتحادیه فوتبال اروپا، یوفا روبرو شد.
این طرح که روز سهشنبه ارائه شد دومین تلاش اینفانتینو برای خصوصیسازی داراییهای فوتبال به شمار میرود. او پیش از این نیز در سال ۲۰۱۸، پروژه چند میلیارد دلاری دیگری را برای ایجاد تورنمنتهای جهانیِ بیشتر با بودجه سرمایهگذاران خصوصی پیشنهاد داده بود.
آگهی
آگهی
روزنامه تایمز لندن نخستین رسانهای بود که از برنامههای اینفانتینو برای تشکیل یک شرکت تجاری زیر مجموعه فدراسیون جهانی به نام «تشکیلات فوروارد فیفا» پرده برداشت؛ شرکتی که قرار است مدیریت مسابقاتی همچون جام جهانی و جام جهانی باشگاهها را بر عهده بگیرد.
فیفا در بیانیهای اعلام کرد این شرکت که به شکل اختصاری «افافای» FFE نام گرفته اواخر سال جاری میلادی، تا سقف ۴٫۲ میلیارد دلار سرمایه جذب خواهد کرد تا به تأمین مالی برنامههای توسعهای کمک کند.
جذب این سرمایه قرار است «بر اساس ارزشگذاری اولیه ۲۰ میلیارد دلاری و از طریق انتخاب دقیق سرمایهگذاران بلندمدتی که سهام اقلیت و غیرمدیریتی (بدون حق کنترل) را خریداری کنند» صورت گیرد.
فیفا در این زمینه با بانک «جِیپی مورگان» JP Morgan مستقر در نیویورک همکاری میکند. در میان سرمایهگذاران احتمالی، نام شرکت «ترایو اترنال» (Thrive Eternal) نیز به چشم میخورد که توسط جاشوا کوشنر، برادر جرد کوشنر، همسر ایوانکا ترامپ تأسیس شده است.
رقابتهای فوتبال جام جهانی مردان که ماه جاری به پایان رسید، نهتنها روابط سیاسی و شخصی ترامپ و اینفانتینو را عمیقتر کرد بلکه به نگرانیها در خصوص این روابط، بهویژه از سوی یوفا دامن زد.
یوفا اندکی پس از انتشار گزارش تایمز در بیانیهای با لحن تند اعلام کرد: «این اقدام، عبور از خط قرمزی است که نهادهای حاکم بر فوتبال هرگز نباید از آن عبور کنند. یوفا این موضوع را بسیار جدی میگیرد و تمامی فدراسیونهای ملی فوتبال نیز باید چنین رویکردی داشته باشند.»
اتحادیه فوتبال اروپا روز سهشنبه در واکنش به گزارشهای منتشر شده مبنی بر احتمال واگذاری سهام مسابقات فیفا افزود: «روح و حاکمیت فوتبال، دارایی یا کالایِ قابل معامله نیستند؛ بهویژه در شرایطی که هیچ شفافیتی درباره اینکه چه کسانی از نظر مالی سود میبرند، وجود ندارد.»
فیفا در حال حاضر یک نهاد غیرانتفاعی مستقر در سوئیس است که ۲۱۱ فدراسیون ملی در سراسر جهان عضو آن هستند. اعضا باید هرگونه طرحی را به تصویب برسانند و به گفته فیفا در صورت تأیید، فرصت دسترسی به «بودجهای تا سقف ۲۰ میلیون دلار (۱۷٫۵ میلیون یورو)» را به یکباره پیدا خواهند کرد.
اینفانتینو در بیانیهای که از سوی فیفا منتشر شد، تصریح کرد: «این طرح در راستای دموکراتیکسازی فوتبال در سراسر جهان صورت میگیرد.» در این بیانیه همچنین تأکید شده است که «روند رایزنی و مشورتخواهی آغاز شده است.»
کلیات این خبرِ غافلگیرکننده که روز سهشنبه منتشر شد، پیشتر در تاریخ ۱۸ ژوئیه (روز قبل از فینال جام جهانی بین اسپانیا و آرژانتین) طی جلسهای در منهتن توسط اینفانتینو برای اعضا تشریح شده بود. رئیس فیفا در آن جلسه وعده داد که «پتانسیلها و فرصتهای تجاریِ نهفته فیفا را شکوفا خواهد کرد.»
بیانیه فیفا درباره پروژه پیشنهادی یاد شده، بر میزان مبلغی متمرکز بود که هر یک از ۲۱۱ عضو فدراسیون جهانی فوتبال تا سال ۲۰۳۸ از طریق «برنامه پیشرفت سریع فیفا» (FIFA Fast-Forward Program) دریافت خواهند کرد.
در حالی که در چرخه تجاری فعلی جام جهانی ۲۰۲۷ تا ۲۰۳۰، هر عضو در حال حاضر قرار است ۸ میلیون دلار، معادل ۷ میلیون یورو، بودجه توسعهای دریافت کند، در طرح جدید این رقم به ۲۰ میلیون دلار میرسد و در چرخههای بعدی بهترتیب ۲۲ میلیون یورو و ۲۴ میلیون یورو افزایش خواهد یافت.
سابقه تلاش برای خصوصیسازی
این ابتکار پیشنهادی، دومین اقدام اینفانتینو در دوران ریاست ۱۱ ساله و پرحاشیه وی برای پیشبرد یک قرارداد چند میلیارد دلاری با حامیان خصوصی فیفا به شمار میرود.
او سال ۲۰۱۸ پیشنهاد همکاری محرمانهای به ارزش ۲۵ میلیارد دلار برای یک دوره ۱۲ ساله با شرکت ژاپنی «سافتبانک» (SoftBank) مطرح کرد تا رقابتهای جهانی تازهای از جمله نسخه گستردهتری از جام جهانی باشگاههای مردان را راهاندازی کند؛ طرحی که به نظر میرسید از حمایت سرمایهگذاری عربستان سعودی برخوردار است.
این طرح در نهایت پس از مواجهه با مقاومت شدید یوفا با شکست مواجه شد. اتحادیه فوتبال اروپا این پروژه را تهدیدی برای باارزشترین داراییهای خود، یعنی لیگ قهرمانان اروپا و جام ملتهای اروپا میدانست.
با این وجود، اینفانتینو روابط نزدیکتری با فوتبال عربستان و محمد بن سلمان، ولیعهد این کشور برقرار کرد. ریاض که قرار است میزبان جام جهانی ۲۰۳۴ باشد، یکی از حامیان مالی اصلی نسخه بازطراحی شده جام جهانی باشگاههای مردان به میزبانی آمریکا در سال ۲۰۲۵ بود؛ تورنمنتی که با قهرمانی چلسی در پی پیروزی ۳ بر صفر مقابل پاریسنژرمن به پایان رسید.
آینده اینفانتینو
فیفا از جام جهانی ۲۰۲۶ حدود ۱۲ میلیارد دلار درآمد بیسابقه ثبت کرده است، رقمی معادل ۱۰.۵ میلیارد یورو، آن هم در شرایطی که بلیتها و خدمات ویژه در آمریکا، کانادا و مکزیک با قیمتهایی بیسابقه عرضه شدند.
به نظر میرسد موفقیت مالی جام جهانیِ اخیر، تضمینکننده انتخاب مجدد و بدون رقیبِ اینفانتینو در سال آینده باشد تا او برای چهارمین و آخرین دوره ریاست خود تا سال ۲۰۳۱ در این سمت باقی بماند.
اینفانتینو سال ۲۰۲۳ پس از انتخاب دوباره با اجماع آرا به ریاست فیفا در نشست رواندا گفته بود اگر مدیرعاملِ هر شرکت خصوصی دیگری میتوانست چنین نتایج مالیِ درخشانی به دست آورد، برای همیشه در سمتش ابقا میشد.
گمانهزنیهایی مبنی بر اینکه اینفانتینو به دنبال ایفای نقشی جهانی فراتر از ریاست فیفا است از سالها پیش مطرح شده؛ سمتی که قرار است در ۶۱ سالگی او به پایان برسد.
روزنامه تایمز روز سهشنبه گزارش داد که ممکن است در ساختار جدید شرکت «فوروارد فیفا»، سمتی شبیه به «مدیرعامل یاکمیسیونر» برای اینفانتینو در نظر گرفته شود.
فیفا در این خصوص اعلام کرد: «این موضوع هرگز مورد بحث قرار نگرفته است. با این حال، در صورت تصویب این نهاد جدید، رئیس فیفا و تیم مدیریت آن میتوانند و باید نقشهای کلیدی در آن ایفا کنند.»
در بیانیه روز سهشنبه، هیچ جدول زمانیِ مشخصی برای بحث و تصمیمگیریِ نهایی از سوی فیفا، شورای حاکم آن به ریاست اینفانتینو و ۲۱۱ فدراسیون ملی فوتبالِ عضو این نهاد ارائه نشده است.