۱۳ درصد از متقاضیان خرید خانه قصد دارند به شهرهای زیر ۱۰ هزار نفر بروند. آنها جوانان ۳۵ ساله، مجرد و با درآمد متوسطی هستند که اسپانیای خالی را تنها راه فرار از بازار مسکن بسته یافتهاند.
اسپانیا با مشکل مسکن روبهرو است که سالهاست تشدید شده و حالا نحوه نگاه جوانانش به آینده را تغییر داده است. خرید یک آپارتمان در مادرید، بارسلون یا مالاگا برای بیشتر افراد زیر ۴۰ سال یک ماموریت غیرممکن است. اجارهکردن آن به تنهایی هم راهحل مناسبی نیست؛ کسانی که به تنهایی از خانه والدین جدا میشوند به طور میانگین ۹۸.۷ درصد دستمزدشان را صرف مسکن میکنند.
آگهی
آگهی
نتیجه، یک نسل گرفتار است: تنها ۱۴.۵ درصد جوانان ۱۶ تا ۲۹ سال توانستهاند مستقل شوند و میانگین سن ترک خانه والدین به ۳۰ سال رسیده، در حالی که میانگین اروپا ۲۶ سال است. بر اساس دادههای موسسه ملی آمار اسپانیا (INE)، ۴۴.۳ درصد جوانان ۲۶ تا ۳۴ ساله در سال ۲۰۲۵ همچنان در خانه خانواده زندگی میکردند.
نسل قبلی با حقوقهای متوسط میتوانست آپارتمان، خودرو و حتی خانه دوم بخرد. امروز این موضوع به یوتوپیا شبیه است. در پی کمبود مسکن و تقاضای بالا، قیمت خرید مسکن در سال گذشته نسبت به سال قبل ۱۴.۷ درصد و اجارهبها ۱۰.۹ درصد افزایش یافته است؛ بر اساس دادههای بانکینتر، دستمزدهای افراد زیر ۳۵ سال در عمل، از نظر واقعی، تقریبا رشدی نداشته است.
به اینها باید انبوهی جمعیت در شهرها را هم افزود؛ شهرهایی که بیش از ظرفیتشان جمعیت را در خود جای دادهاند، با سطح بالای آلودگی روبهرو هستند و در آنها نمیتوان به استراحت و آرامشی دست یافت که در روستا وجود دارد. به همه این دلایل، هر روز جوانان بیشتری شهرها را با روستاهای کمجمعیت عوض میکنند؛ جاهایی که خرید خانه در آنها هنوز به یک کالای لوکس دستنیافتنی تبدیل نشده است.
روستا به عنوان راهحل
در اسپانیا همیشه سنت بوده که تابستانها به روستا بروند. همه بچهها روستایی برای رفتن داشتند و آنهایی که نداشتند همراه دوستانشان به روستای پدربزرگ و مادربزرگ میرفتند. جوانترها تعطیلاتشان را در این نقاط دور از هیاهوی شهرها میگذراندند؛ بعدازظهرهایی با آبتنی در رودخانه، ساندویچهای ساده برای عصرانه و خنده و بازی با پسرعموها و دخترعموها.
آن بچهها اکنون بزرگسالانی هستند که خرید مسکن در شهرهای بزرگ را بسیار دشوار میبینند؛ به همین دلیل یک کوچ معکوس نسبت به مهاجرت نسل پدر و پدربزرگهایشان به شهرها را آغاز کردهاند و به شهرها و روستاهای کوچکتری برمیگردند که در آنها خرید خانه نیازمند تلاشی طاقتفرسا نیست.
در این فضا، بخشی از نسلی که امروز باید در شهر مشغول خرید اولین آپارتمان خود باشد، نگاهش را به سمت دیگری معطوف کرده است. طبق پژوهش فوتوکاسا ریسرچ که در نیمه اول سال ۲۰۲۶ انجام شد، ۱۳ درصد متقاضیان مسکن در اسپانیا قصد دارند در ماههای پیشرو به شهری با کمتر از ۱۰ هزار نفر جمعیت نقل مکان کنند. اینها بازنشستگان جویای آرامش نیستند، بلکه جوانانی در اوج سن کار هستند که هنوز پروژه زندگی خود را نساختهاند.
تصویری که این مطالعه ترسیم میکند دقیق است: میانگین سن آنها ۳۵ سال است، درآمدی بین هزار تا سه هزار یورو در ماه دارند و در بسیاری موارد هنوز با والدین خود زندگی میکنند.
بیشتر آنها اهل کاتالونیا (۲۲ درصد)، آندلس (۱۹ درصد) و مادرید (۱۸ درصد) هستند و نکته روشنکننده در این آمار این است که بیشترشان از پایتختهای بزرگ نمیآیند، بلکه از شهرهای متوسط میآیند: ۴۴ درصد آنها اکنون در شهرهایی با بیش از ۵۰ هزار نفر جمعیت زندگی میکنند که مرکز استان نیستند. اینها کسانی هستند که پیشتر یک قدم از کلانشهر فاصله گرفتهاند و حالا آمادهاند قدم دیگری هم بردارند.
تغییری نسلی، نه یک مد
ماریا ماتوس، مدیر مطالعات و سخنگوی فوتوکاسا، میگوید: «تصویر سنتی از احیای جمعیت روستاها در حال تغییر است. امروز کسانی که میخواهند در یک روستا ساکن شوند عمدتا جوانانی هستند در میانه دوران کاری خود با پروژهای برای زندگی که هنوز باید ساخته شود.»
ماتوس توضیح میدهد که این پدیده نشان میدهد مناطق روستایی در حال تثبیت شدن به عنوان یک گزینه واقعی برای سکونت هستند. او هشدار میدهد: «برای آنکه این فرصت به احیای واقعی جمعیت منجر شود، باید همچنان اشتغال، خدمات، اتصال و زیرساختهایی را تقویت کرد که بتوانند جمعیت را به طور پایدار جذب و حفظ کنند.»
آمار سن همه چیز را میگوید: جوانترینها، یعنی افراد ۱۸ تا ۲۴ سال، ۲۳ درصد از کسانی را تشکیل میدهند که قصد دارند به منطقهای روستایی نقل مکان کنند و گروه ۲۵ تا ۳۴ سالهها ۳۸ درصد را شامل میشوند. در گذشته این گروههای سنی نخستین کسانی بودند که برای یافتن آپارتمان راهی شهر میشدند، اما امروز نخستین کسانی هستند که از این امکان صرفنظر میکنند.
رایجترین شکل زندگی مشترک در میان کسانی که برنامه این تغییر را دارند، زندگی با همسر و فرزندان (۳۱ درصد) یا با والدین (۳۰ درصد) است؛ نکتهای که این برداشت را تقویت میکند که بسیاری از این جابهجاییها تنها انتخابی از سر علاقه نیست، بلکه پاسخی به ناتوانی در دسترسی به مسکن مناسب در محیطهای شهری نیز هست.
«اسپانیای خالیشده» به عنوان سوپاپ اطمینان
آنچه طی دههها مشکل به شمار میرفت ـ خالیشدن روستاها و مهاجرت جوانان به شهرها ـ اکنون به شکلی پارادوکسیکال به فرصتی تازه تبدیل شده است. روستاها واحدهای مسکونی موجود و مقرونبهصرفه دارند.
آنچه در بسیاری موارد وجود ندارد، شغل پایدار، خدمات درمانی باکیفیت، مدرسه، اتصال پرسرعت به اینترنت یا حملونقل عمومی است؛ زیرا در این مناطق کمجمعیت سرمایهگذاری چندانی برای ارتقای این خدمات پایه انجام نشده است. این همان گرهای است که باید باز شود تا پدیده نئوروستایینشینی از یک روند آماری فراتر برود و به راهحلی واقعی برای مشکل مسکن اسپانیا تبدیل شود.
فعلا آمار نشان میدهد نسلی وجود دارد که آماده امتحان این مسیر است؛ نسلی که مدام زیر ضرب بحرانها بوده و تجملات نمیخواهد، فقط میخواهد بتواند آبرومند و مستقل زندگی کند، سقفی از آن خود داشته باشد و آیندهای بسازد. این نسل به این نتیجه رسیده است که در اسپانیای ۲۰۲۶، دستیابی به این خواستهها در روستایی در تروئل یا کوئنکا میتواند آسانتر از هر محلهای در کلانشهرها باشد.