۱۳ درصد متقاضیان خرید خانه قصد دارند به شهرهای زیر ده هزار نفر جمعیت بروند؛ جوانان مجرد ۳۵ ساله با درآمد متوسط که در «اسپانیای خالی از سکنه» تنها راه گریز از بازار مسکن بسته را یافتهاند.
اسپانیا با بحران مسکن روبهرو است که سالهاست شدت میگیرد و اکنون شیوه نگاه جوانان این کشور به آیندهشان را تغییر داده است. خرید یک آپارتمان در مادرید، بارسلون یا مالاگا برای بیشتر افراد زیر ۴۰ سال به یک ماموریت غیرممکن تبدیل شده است. اجاره همان خانه به تنهایی هم عملی نیست؛ کسانی که به تنهایی از خانواده جدا شدهاند به طور متوسط ۹۸.۷ درصد حقوق خود را صرف مسکن میکنند.
آگهی
آگهی
نتیجه، شکلگیری یک نسل گرفتار است: تنها ۱۴.۵ درصد جوانان ۱۶ تا ۲۹ سال توانستهاند مستقل شوند و میانگین سن استقلال از خانواده به ۳۰ سال رسیده، در حالی که این رقم در اروپا ۲۶ سال است. بر اساس دادههای موسسه ملی آمار اسپانیا (INE)، در سال ۲۰۲۵ هنوز ۴۴.۳ درصد جوانان ۲۶ تا ۳۴ ساله در خانه خانوادگی زندگی میکردند.
نسل قبلی توانست با حقوقهای متوسط خانه، خودرو و حتی خانههای دوم بخرد. امروز این موضوع بیشتر شبیه یک رویاست. به دلیل کمبود مسکن و تقاضای بالا، قیمت خرید مسکن در یک سال گذشته ۱۴.۷ درصد افزایش سالانه داشته و اجارهبها نیز ۱۰.۹ درصد بالا رفته است، بر اساس دادههای بانکینتر، در حالی که حقوق افراد زیر ۳۵ سال از نظر واقعی تقریبا رشدی نکرده است.
به این مشکل باید ازدحام بیش از حد شهرها را هم افزود؛ شهرهایی که به کلانشهرهایی تبدیل شدهاند که بیش از ظرفیت خود جمعیت را در خود جا دادهاند، با سطح بالای آلودگی و بدون امکان یافتن آرامش و قطع ارتباطی که در روستا وجود دارد. به همین دلایل، هر روز جوانان بیشتری شهر را با روستا عوض میکنند؛ روستاهای خالی از سکنهای که در آنها خرید مسکن هنوز به یک کالای لوکس دستنیافتنی تبدیل نشده است.
روستا به عنوان راهحل
در اسپانیا همیشه رسم بوده است که تابستانها به روستا بروند. تقریبا همه بچهها یک روستای خانوادگی داشتند و آنهایی هم که نداشتند با دوستان خود به روستای پدربزرگ و مادربزرگشان میرفتند. جوانترها تعطیلات خود را در این نقاط دور از هیاهوی شهر میگذراندند؛ بعدازظهرهایی همراه با آبتنی در رودخانه، یک ساندویچ کالباس برای عصرانه و خنده و بازی با بچههای فامیل.
آن بچهها حالا بزرگسالانی هستند که خرید خانه در شهرهای بزرگ را بسیار دشوار میبینند، به همین دلیل کوچ معکوسی را که پدربزرگها و والدینشان انجام داده بودند، آغاز کردهاند و به شهرها و روستاهای کوچک بازمیگردند؛ جاهایی که خرید خانه در آنها نیازمند تلاشی طاقتفرسا نیست.
در چنین شرایطی، بخشی از نسلی که باید اکنون در شهر اولین آپارتمان خود را میخرید، به گزینههای دیگر فکر میکند. طبق مطالعه مرکز پژوهشی فتوکاسا که در نیمه نخست سال ۲۰۲۶ انجام شده، ۱۳ درصد متقاضیان مسکن در اسپانیا قصد دارند در ماههای آینده به شهری با کمتر از ۱۰ هزار نفر جمعیت نقل مکان کنند. آنها بازنشستگانی که به دنبال آرامش باشند نیستند، بلکه جوانانی هستند در میانه دوران کار با طرحی برای زندگی که هنوز در حال شکلگیری است.
ترسیمی که این مطالعه از آنها ارائه میدهد روشن است: میانگین سنشان ۳۵ سال است، درآمدی بین ۱۰۰۰ تا ۳۰۰۰ یورو در ماه دارند و بسیاری از آنها هنوز با والدین خود زندگی میکنند.
بیشتر آنها اهل کاتالونیا (۲۲ درصد)، آندلس (۱۹ درصد) و مادرید (۱۸ درصد) هستند و نکته مهم این دادهها این است که بیشترشان از کلانشهرها نمیآیند، بلکه ساکن شهرهای متوسطاند: ۴۴ درصد آنها اکنون در شهرهایی با بیش از ۵۰ هزار نفر جمعیت زندگی میکنند که مرکز استان نیستند. اینها کسانی هستند که پیشتر یک گام از کلانشهر فاصله گرفتهاند و حالا آمادهاند یک گام دیگر هم بردارند.
تغییری نسلی، نه یک مد گذرا
ماریا ماتوس، مدیر بخش مطالعات و سخنگوی فتوکاسا، میگوید: «تصویر سنتی از احیای جمعیت روستاها در حال تغییر است. امروز کسانی که میخواهند در یک روستا ساکن شوند، عمدتا جوانانی هستند در میانه دوران کاری، با طرحی برای زندگی که هنوز در حال ساختهشدن است.»
به گفته ماتوس، این پدیده نشان میدهد که محیط روستایی در حال تبدیل شدن به یک گزینه واقعی برای سکونت است، هرچند او هشدار میدهد: «برای این که این فرصت به احیای واقعی جمعیت منجر شود، ضروری است که همچنان اشتغال، خدمات، اتصال اینترنتی و زیرساختهایی تقویت شود که بتواند جمعیت را به شکلی پایدار جذب و حفظ کند.»
دادههای مربوط به سن همه چیز را روشن میکند: جوانترینها یعنی افراد ۱۸ تا ۲۴ ساله، ۲۳ درصد کسانی را تشکیل میدهند که برنامه دارند به منطقهای روستایی نقل مکان کنند و گروه ۲۵ تا ۳۴ سال نیز ۳۸ درصد را شامل میشود. همین گروههای سنی در گذشته نخستین کسانی بودند که برای پیدا کردن خانه راهی شهر میشدند، اما امروز نخستین کسانی هستند که از این امکان چشم میپوشند.
رایجترین الگوی زندگی مشترک در میان کسانی که برای این جابهجایی برنامهریزی میکنند، زندگی با شریک زندگی و فرزندان (۳۱ درصد) یا با والدین (۳۰ درصد) است که این امر نشان میدهد بسیاری از این جابهجاییها صرفا یک انتخاب از سر علاقه نیست، بلکه پاسخی به ناتوانی در دسترسی به مسکن مناسب در محیطهای شهری هم هست.
«اسپانیای خالیشده» به عنوان سوپاپ اطمینان
آنچه دههها یک مشکل به شمار میرفت، یعنی خالی شدن روستاها و مهاجرت جوانان به شهرها، اکنون به شکلی متناقض به یک فرصت تبدیل شده است. روستاها خانههای در دسترس و مقرونبهصرفه دارند.
در بسیاری موارد آنچه این مناطق عرضه نمیکنند، اشتغال پایدار، خدمات درمانی باکیفیت، مدرسه، اینترنت پرسرعت یا حملونقل عمومی است، زیرا به دلیل خالی بودن این مناطق، سرمایهگذاری چندانی برای بهبود این خدمات پایه انجام نشده است. این همان گرهای است که باید باز شود تا پدیده نئورستایینشینی از یک روند آماری فراتر برود و به راهحلی واقعی برای بحران مسکن اسپانیا تبدیل شود.
فعلا دادهها حاکی از آن است که نسلی وجود دارد که آماده آزمودن این مسیر است؛ نسلی که زیر ضرب بحرانهای پیدرپی بوده و مطالبهاش تجملات نیست، بلکه میخواهد بتواند آبرومند و مستقل زندگی کند، سقفی از آنِ خود داشته باشد و آیندهای بسازد. این نسل به این نتیجه رسیده است که در اسپانیای ۲۰۲۶ تحقق این هدف در یک روستای کوچک در تروئل یا کوئنکا آسانتر از هر محلهای در شهرهای بزرگ است.