اگر در جایی از جهان، تمدنهای فرازمینی وجود داشته باشند، بعید نیست که آنها کاوشگرها یا فضاپیماهایی را به فضا فرستاده باشند. اگر یافتن چنین گنجینههایی روی زمین دشوار به نظر میرسد، جستوجو روی ماه میتواند شانس بیشتری برای رسیدن به نتیجه داشته باشد.
اگر فیلم «تبدیلشوندگان ۳» در سال ۲۰۱۱ فقط خاطرهای نسبتا مبهم در ذهن تماشاگران سینما بر جای گذاشت، اما پژوهشگران مؤسسه ستی (SETI) نقطه آغاز داستان را کاملا جدی گرفتند. آیا میشود موجودات فرازمینی متعلق به یک تمدن پیشرفته مانند آنچه که در این فیلم رخ داد، ردی از خود روی ماه گذاشته باشند؟
آگهی
آگهی
این ایده موضوع پژوهشی است که نسخه پیشانتشار آن روی arXiv منتشر شده و مؤسسه «ستی» نیز درباره آن اطلاعیهای منتشر کرده است. البته نخستین بار نیست که مؤسسه «ستی» در زمینه فرازمینیها پژوهش میکند. هدف این مؤسسه اساسا یافتن سیگنالهایی است که ممکن است از سوی تمدنهای دیگر ارسال شده باشند.
هدف از جستوجوی ذرات موجود در سنگپوشه ماه
اما این بار قرار نیست به جستوجوی امواج رادیویی یا آثار برخی گازها پرداخته شود. ایده اصلی این پژوهش این است که بررسی شود آیا امکان انباشت ذرات میکروسکوپی روی ماه وجود دارد یا خیر.
البته این ایده چندان هم عجیب نیست. اگر ما انسانها میتوانیم کاوشگرهایی را به سراسر منظومه شمسی بفرستیم و هزاران قطعه زباله فضایی را در اطراف زمین پراکنده کنیم، منطقی است که تصور کنیم تمدنی پیشرفتهتر نیز بتواند همین کار را در مقیاسی بسیار بزرگتر انجام دهد، تا جایی که محصولات و ساختههای آن حتی در خارج از منظومه این تمدن پیدا شود.
از سوی دیگر، زمین بهدلیل وجود آب، حیات، فعالیتهای آتشفشانی و حرکت صفحات تکتونیکی، دائما در حال تغییر است اما ماه چنین وضعیتی ندارد. رد چکمه نیل آرمسترانگ، فضانوردی که در سال ۱۹۶۹ بر سطح ماه پاگذاشت، تاکنون جابهجا نشده و اگر برخورد یک شهابسنگ آن را از بین نبرد، ممکن است برای میلیونها سال همانجا باقی بماند.
از آنجا که ماه نه جو دارد و نه باد، تقریبا همهچیز روی سطح آن برای همیشه دستنخورده باقی میماند. ماه طی چهار میلیارد سال گذشته موادی را که از فضا به آن رسیدهاند، در خود انباشته و با دقتی شگفتانگیز بایگانی کرده است، بدون اینکه هیچ تغییری در آنها ایجاد کند.
فناوری مورد نیاز در حال حاضر وجود دارد
بنابراین اگر زبالههای فضایی از یک سیاره دیگر در سراسر جهان پراکنده شده باشند، میتوان تصور کرد که حتی بخش بسیار کوچکی از آنها به ماه رسیده و هنوز هم در میان سنگپوشهای که سطح آن را پوشانده است، باقی مانده باشند. بیایید فرض کنیم چنین باشد؛ اما چگونه میتوان این نشانگان فناوری فرازمینی را پیدا کرد؟
به گفته پژوهشگران، این کار میتواند از طریق بازگرداندن نمونههایی از ماه انجام شود. برای مثال، میتوان یک مکعب یکمتری از خاک و مواد سطح ماه را با مجموعهای از میکروسکوپها و طیفسنجهای جرمی بررسی کرد تا همه موادی که آن را تشکیل میدهند، با جزئیات مورد تجزیهوتحلیل قرار گیرند. فناوری لازم برای انجام چنین کنکاشی همین حالا وجود دارد.
با توجه به برنامه فضایی آمریکا، «آرتمیس»، و پروژههای چین برای بازگرداندن نمونههای ماه، چندان دور از ذهن نیست که بتوان در آیندهای نزدیک، به نمونههای ماه در مقیاس زیاد دست یافت.
در بدترین حالت، اگر نتایج این بررسیها منفی باشد، این تحلیلها همچنان از نظر علمی بسیار ارزشمند خواهند بود، زیرا به دانشمندان کمک میکنند تا تاریخچه ماه و تحول آن از زمان شکلگیریاش را بهتر درک کنند و از این طریق، شناخت بهتری از تاریخ و تحول زمین نیز به دست آورند.