«هیچ راهکار نظامی برای این مناقشه وجود ندارد»؛ این جدیدترین موضع‌گیری عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در جریان سخنرانی روز یکشنبه در جمع دیپلمات‌ها و سفیران خارجی مقیم تهران بود.
همزمان، محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس، تاکید کرد تا زمانی که هفت شرط ایران بر اساس تفاهم‌نامه اسلام‌آباد اجرا نشود، این آبراه باز نخواهد شد. این مواضع پس از آن مطرح شد که دونالد ترامپ از تصمیم‌گیری درباره ایران و انتخاب میان «راه آسان یا راه سخت» سخن گفت.
آگهی
آگهی
در همین حال، مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا از اصابت یک پرتابه ناشناس به نفتکشی در تنگه هرمز خبر داد؛ حادثه‌ای که به موتورخانه این شناور آسیب زده، اما بر اساس گزارش اولیه، خدمه آن سالم هستند.
عراقچی: بازگشایی کامل هرمز ظرف هفت روز امکان‌پذیر است
آقای عراقچی در نشست با سفیران و روسای نمایندگی‌های خارجی در تهران، درباره طرحی توضیح داد که ایران در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل ارائه کرده است. به گفته او، پذیرش شروط ایران و لغو اقدامات خصمانه می‌تواند زمینه بازگشایی کامل تنگه و بازگشت رفت‌وآمد کشتی‌ها به وضعیت عادی را ظرف هفت روز فراهم کند.
وزیر خارجه ایران در این مراسم که با پخش مستقیم از تلویزیون دولتی همراه بود، با تاکید بر لزوم ازسرگیری گفتگوها با واشنگتن، گفت: «اگر دشمنان ما بار دیگر مسیر تقابل نظامی را انتخاب کنند، پاسخ ما محکم‌تر از گذشته خواهد بود؛ با این حال، تشدید بحران مشکلی را حل نخواهد کرد. هیچ راهکار نظامی یا مبتنی بر اعمال تحریم‌های جدید وجود ندارد و تنها مذاکراتی که بر پایه عدالت و انصاف باشد، می‌تواند راهکاری برای پایان دادن به این مناقشه و تجاوز غیرقانونی علیه ایران پیدا کند.»
آقای عراقچی همچنین از گفت‌وگو با کشورهای همسایه، به‌ویژه کشورهای عربی خلیج فارس، برای ارائه پیشنهادی مشترک درباره صلح و امنیت منطقه خبر داد.
آقای عراقچی در بخش دیگری از سخنانش، با اشاره به اظهارات دبیرکل ناتو درباره استفاده آمریکا از پایگاه‌های اروپایی برای حمله به ایران، کشورهای اروپایی را به مشارکت در جنگ متهم کرد و خواستار توضیح آنها شد.
او به نقل از دبیرکل ناتو گفت بیش از پنج هزار جنگنده آمریکایی از پایگاه‌های مستقر در اروپا برای حمله به ایران به پرواز درآمده‌اند و افزود تهران همچنان منتظر پاسخ اروپایی‌ها درباره نقش آنها در این جنگ است.
وزیر خارجه ایران همچنین از کشورهای اروپایی خواست در رویکرد خود نسبت به تهران تجدیدنظر کنند، وارد گفت‌وگو شوند و از مشارکت در هرگونه اقدام نظامی تازه آمریکا و اسرائیل علیه ایران خودداری کنند.
قالیباف: آمریکا از طریق میانجی پیشنهاد داده است
محمد باقر قالیباف، رئیس مجلس ایران نیز در نطق پیش از دستور جلسه مجلس گفت آمریکا به‌تازگی از طریق میانجی پیشنهادهایی مطرح کرده، اما تهران مطالبات یک‌طرفه را نمی‌پذیرد. او تاکید کرد: «تا زمانی که هفت شرط ما بر اساس تفاهم‌نامه اسلام‌آباد محقق نشود، تنگه هرمز باز نخواهد شد.»
آقای قالیباف در بخشی از صحبت‌های خود گفت: «آمریکایی ها که در رسانه‌ها حرف دیگری میزنند، اخیرا از طریق میانجی، پیشنهادهایی مطرح کرده‌اند. اما باید متوجه باشند که دوران فرسایش زمان و دیکته‌کردن مطالبات یک‌طرفه گذشته است و موضع جمهوری اسلامی ایران کاملا شفاف و قطعی است و تا زمانی که هفت شرط ما بر اساس تفاهم نامه اسلام آباد، محقق نشود تنگه هرمز باز نخواهد شد.»
رئیس مجلس بدون تشریح جداگانه این هفت شرط، گفت ایران تصمیم‌های امنیتی خود را بر اساس رفتار عملی آمریکا می‌گیرد و اظهارات روزانه یا پیام‌های مقام‌های آمریکایی مبنای سیاست‌گذاری تهران نیست. او همچنین بر ادامه همزمان اقدامات نظامی و استفاده از دیپلماسی تاکید کرد.
اظهارات تازه مقام‌های ایرانی در شرایطی مطرح می‌شود که رایزنی‌های دیپلماتیک دوجانبه با کُندی و بن‌بست مواجه شده است.
طرح هفت‌روزه ایران پیشتر از طریق میانجی‌های قطری به واشنگتن منتقل شده بود. رویترز ۳۰ سپتامبر به نقل از یک مقام مطلع از مذاکرات گزارش داد که پاسخ آمریکا نیز به عباس عراقچی رسیده است. به گفته این منبع، اختلاف اصلی بر سر ترتیب اجرای اقدامات است و سند مورد بحث، بازگشت به نسخه تقویت‌شده تفاهم ماه ژوئن، همراه با اقداماتی درباره برنامه هسته‌ای ایران، را دنبال می‌کند.
واشنگتن بر فشار اقتصادی و حفظ گزینه نظامی تاکید دارد
دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا روز شنبه، سوم اکتبر، هنگام ترک کاخ سفید به خبرنگاران گفت درباره ایران تصمیمی خواهد گرفت و افزود: «یا از راه آسان یا از راه سخت.» او همچنین مدعی شد ایران عملا در حال کنار گذاشتن برنامه‌های دستیابی به سلاح هسته‌ای است، اما جزئیات تصمیم مورد نظرش را اعلام نکرد.
رئیس‌جمهوری آمریکا پیشتر، در ۲۶ سپتامبر، پیشنهاد ایران برای بازگشایی هرمز و پایان درگیری‌ها را رد کرده بود. پیشنهاد تهران شامل رفع محاصره دریایی، کاهش محدودیت‌های فروش نفت و توقف درگیری‌های منطقه‌ای بود؛ در حالی که واشنگتن بر رسیدگی به موضوع هسته‌ای نیز اصرار دارد.
پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، نیز گفته است پنتاگون گزینه‌های لازم را در اختیار ترامپ نگه می‌دارد. او با توصیف محاصره ایران به‌عنوان محاصره‌ای نفوذناپذیر، مدعی شده کنترل تنگه در دست آمریکاست و تردد کشتی‌ها به سطح پیش از جنگ نزدیک می‌شود. این ادعا در شرایطی مطرح شده که گزارش حمله به شناورهای تجاری همچنان ادامه دارد.
وب‌سایت آکسیوس نیز پیشتر گزارش داده بود که اعضای اصلی کابینه ترامپ روز جمعه در کمپ دیوید گرد هم آمدند تا درباره گزینه‌های پیش‌رو در قبال ایران و بحران یمن تصمیم‌گیری کنند.
دفاع از ساختار متمرکز تصمیم‌گیری در تهران
همزمان با گزارش‌ها درباره عدم پیشرفت در مذاکرات و ادعای برخی رسانه‌های نزدیک به کاخ سفید مبنی بر اخراج دو دیپلمات ایرانی، موجی از مطالب غیررسمی در فضای مجازی درباره عباس عراقچی شکل گرفت؛ تا جایی که ادعاهایی تایید نشده درباره درخواست پناهندگی او و ارتباط آن با فوت خواهرش دست‌به‌دست شد.
با این حال، عراقچی صبح یکشنبه با انتشار پستی در شبکه اجتماعی ایکس، گزارش‌های مطرح‌شده مبنی بر اخراج دیپلمات‌ها را تکذیب کرد و در پاسخ به مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا نوشت: «همه دیپلمات‌های ایرانی شرکت‌کننده در مجمع عمومی سازمان ملل، به جز یک نفر که زودتر سفر کرده بود، طبق برنامه زمان‌بندی‌شده محل را ترک کردند. افتخار به "اخراج" خیالی دیپلمات‌ها شایسته رئیس هیچ دستگاه دیپلماتیکی نیست؛ این رفتار بوی ناامیدی و شکست می‌دهد و با تعهدات کشور میزبان سازمان ملل مغایرت دارد.»
در همین راستا، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه، در نشست خبری خود با اشاره به شایعات مطرح‌شده، از ساختار متمرکز تصمیم‌گیری در تهران دفاع کرد.
بقایی با تایید تلویحی حضور عباس عراقچی در «کمیته تخصصی شش‌نفره» شورای عالی امنیت ملی، این ساختار را گواهی بر «انسجام ساختاری و هماهنگی کامل دستگاه دیپلماسی با تدابیر کلان امنیت ملی» دانست.
پیشتر مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران، در گفتگو با شبکه سی‌بی‌اس به وجود تیمی شش‌نفره اشاره کرده بود که «اختیار کامل تصمیم‌گیری و اجرای اقدامات مرتبط با آمریکا» را بر عهده دارند.
در حالی که رسانه‌ها ترکیب این هیات را شامل رئیس‌جمهور، رئیس مجلس، دبیر شورای عالی امنیت ملی، رئیس ستاد کل نیروهای مسلح و فرمانده کل سپاه می‌دانستند، اظهارات جدید بقایی حضور وزیر امور خارجه را به عنوان عضو ششم این شورای تصمیم‌گیر تثبیت کرد.
در ابعاد میدانی و دیپلماتیک، مقامات تهران خط‌ونشان‌های جدیدی برای واشنگتن کشیده‌اند. اسماعیل بقایی در پاسخ به پرسش خبرگزاری تسنیم تاکید کرد که ایران پاسخ‌های صریح و مقتدرانه‌ای را از طریق میانجی قطری در دوحه به پیشنهادهای طرف آمریکایی ارسال کرده که این امر «ناکامی واشنگتن در انحراف مسیر گفتگوها به سمت مباحث هسته‌ای» را آشکار ساخته است.
سخنگوی دستگاه دیپلماسی ایران شرط اصلی ایران برای بازگرداندن امنیت به تنگه هرمز را گام‌های عملی و ملموس آمریکا عنوان کرد و گفت: «ارتقای امنیت تنگه هرمز تنها با توقف کامل اخلال در دریانوردی تجاری ایران، لغو تمام تحریم‌های یک‌جانبه و اخیر و پایان دادن به مداخلات نظامی آمریکا محقق خواهد شد.»
اصابت پرتابه به موتورخانه یک نفتکش
همزمان مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا در هشدار شماره ۱۵۰-۲۶، منتشرشده در چهارم اکتبر، اعلام کرد ناخدای یک نفتکش از اصابت پرتابه‌ای ناشناس در تنگه هرمز و آسیب به موتورخانه خبر داده است.
طبق این اطلاعیه، خدمه سالم هستند و تا زمان انتشار هشدار، هیچ پیامد زیست‌محیطی گزارش نشده است. مقام‌های مسئول در حال بررسی حادثه‌اند و از شناورها خواسته شده با احتیاط عبور کنند و هرگونه فعالیت مشکوک را گزارش دهند.
به کانال تلگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
در این هشدار، نام و پرچم نفتکش، عامل حمله و نوع پرتابه و همچنین زمان دقیق وقوع حادثه نیز اعلام نشده اما طبق اعلام سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا، این سومین حادثه از این دست در دو روز گذشته به شمار می‌رود.