صادرات نفت از خاورمیانه بدون ایران هفته گذشته از میانگین پیش از جنگ فراتر رفت؛ دادههای کپلار نشان میدهد خطوط لوله با وجود حملات به کشتیرانی به دور زدن تنگه هرمز کمک کردهاند.
شرکت ردیابی دریایی کیپلر اعلام کرد صادرات نفتخام از منطقه خلیج خاورمیانه، بدون احتساب ایران، در ماه سپتامبر با وجود حملات به کشتیها در تنگه هرمز به سطح پیش از جنگ بازگشته است. این احیا پس از تغییر در مسیرهای صادراتی منطقه رخ داده است.
این شرکت اعلام کرد: «در فاصله اول تا بیست و هشتم سپتامبر دستکم ۱۶.۵ میلیون بشکه در روز از منطقه خارج شده که معادل میانگین پیش از جنگ، بدون احتساب ایران، است. این رقم ۱۰.۵ میلیون بشکه در روز بیش از میانگین ماهانه مارس است».
با این حال اکنون ۴۰ درصد این صادرات از تنگه هرمز عبور نمیکند، در حالی که پیش از جنگ این سهم ۱۷ درصد بود و خطوط لوله عربستان سعودی و امارات متحده عربی مسیرهای جایگزین اصلی را فراهم میکنند. بخش عمده نفتخام عبوری از تنگه نیز در آبهای آزاد به تانکرهای دیگر منتقل میشود.
این آمار شامل نفتخام و میعانات گازی است.
آمار صادرات، محمولههایی از طریق دریای سرخ را هم در بر میگیرد؛ مسیری که صادرکنندگان برای دور زدن تلاش ایران برای محاصره هرمز بیش از گذشته از آن استفاده میکنند. پیش از درگیری حدود یکپنجم تامین نفت جهان از این تنگه عبور میکرد.
بهای نفت همچنان به طور قابل توجهی بالاتر از سطح پیش از جنگ است. صبح دوشنبه، قراردادهای آتی نفتخام برنت برای تحویل در دسامبر هر بشکه ۱۰۲.۲۵ دلار معامله شد و نفت معیار آمریکا، وست تگزاس اینترمدیت، هر بشکه ۹۰.۵۰ دلار قیمت خورد.
قراردادهای آتی برنت پیش از جنگ حدود ۷۲ دلار بود. اختلال در عبور کشتیها از تنگه موجی از شوک را در اقتصاد جهانی ایجاد کرده، کشورها را به جستوجوی راههای جایگزین واداشته و موجب جهش قیمت سوخت شده است.
ایران همچنان مدعی کنترل این آبراه است و کشتیهایی که بدون مجوز آن حرکت میکنند در معرض خطر حمله قرار دارند. با این حال شمار بیشتری از شناورها موفق به عبور میشوند و مسیرهای جایگزین نیز با حداکثر ظرفیت فعالیت میکنند.
کارشناسان هشدار میدهند با وجود بهبود صادرات، شرایط هنوز فاصله زیادی با وضعیت عادی دارد. محاصره بنادر ایران از سوی آمریکا همچنان بخش بزرگی از صادرات نفت خود ایران را محدود کرده است.
عربستان سعودی از بازگشایی خط لوله شرق به غرب خود منتفع شده است؛ خطی که مهمترین میدانهای نفتی در شرق کشور را به پایانه ینبع در ساحل دریای سرخ متصل میکند و تنگه هرمز را دور میزند.
آمنا بکر، تحلیلگر کیپلر، هفته گذشته گفت: «این خط لوله پس از حملات انجام شده از خاک عراق در ۱۱ سپتامبر متوقف شد و در ۲۲ سپتامبر دوباره به کار بازگشت».
امارات متحده عربی نیز از مسیر جایگزینی برای دور زدن هرمز برخوردار است؛ خط لولهای که میدانهای نفتی ابوظبی را به فجیره، پایانهای در ساحل دریای عمان خارج از تنگه، متصل میکند.
بهبود صادرات در حالی رخ میدهد که هفت عضو اصلی ائتلاف اوپکپلاس، شامل سازمان کشورهای صادرکننده نفت و متحدانش از جمله روسیه، روز یکشنبه توافق کردند اهداف تولید خود برای ماه نوامبر را مطابق انتظار بدون تغییر نگه دارند.
این هفت کشور در ماه اوت حدود ۲۵ میلیون بشکه نفتخام در روز تولید کردهاند که بنا بر گزارش سپتامبر اوپک ۶۳۰ هزار بشکه در روز بیشتر از سطح ماه ژوئیه است.