در حالی که ترکیه خود را برای میزبانی نشست اقلیمی سازمان ملل آماده میکند، یک منتقد اهداف و سیاست‌های اقلیمی این کشور را «به‌طور بحرانی ناکافی» توصیف میکند.
ردیف‌های پی‌درپی پنل‌های خورشیدی در چشم‌اندازی پهناور در استان مرکزی قونیه در ترکیه کشیده شده است، نور خورشید را به برق تبدیل میکند و به ترکیه، میزبان اجلاس آتی اقلیمی سازمان ملل، کمک میکند تلاش‌های خود برای گسترش انرژی‌های تجدیدپذیر را برجسته کند.
آگهی
آگهی
با این حال، حامیان اقدام قاطع علیه تغییرات اقلیمی می‌گویند جاه‌طلبی‌های ترکیه در زمینه انرژی پاک در تضاد آشکار است با تداوم اتکای این کشور به زغال‌سنگ.
کارزارگران همچنین استدلال می‌کنند که این کشور برنامه‌های مشخصی برای گذار از سوخت‌های فسیلی مانند نفت، گاز و زغال‌سنگ ندارد؛ سوخت‌هایی که هنگام سوزاندن گازهای گلخانه‌ای آزاد می‌کنند و باعث گرم شدن سیاره می‌شوند.
وزارت انرژی ترکیه اعلام کرده است که زغال‌سنگ در سال گذشته همچنان بزرگ‌ترین منبع تولید برق این کشور بوده و ۳۳ درصد تولید را به خود اختصاص داده است، اما تاکید کرده که سهم انرژی خورشیدی و بادی در تولید برق به نزدیک ۲۳ درصد رسیده است.
ترکیه یکی از بزرگ‌ترین مزارع خورشیدی اروپا را دارد
شهر کاراپینار در قونیه میزبان نیروگاه خورشیدی کالیون کاراپینار یِکا-۱ است که بیش از سه میلیون پنل خورشیدی دارد و روی زمینی نصب شده که مساحتی معادل ۲ هزار و ۶۰۰ زمین فوتبال دارد.
این نیروگاه که از سال ۲۰۲۳ میلادی عملیاتی شده، به گفته بوراک دوغرو، مدیر نیروگاه، هر سال به اندازه‌ای برق تولید میکند که حدود ۰.۷ درصد از نیاز برق کشور را تامین کند.
دوغرو به خبرگزاری آسوشیتدپرس گفت: «ما هر ساله از انتشار حدود ۱.۷۵ میلیون تن متریک کربن جلوگیری می‌کنیم.» او این را نشانه‌ای دانست از این که ترکیه اقتصاد و بخش انرژی خود را به سوی منابع انرژی پاک‌تر هدایت کرده است.
به گفته موسسه آمار ترکیه، مجموع انتشار گازهای گلخانه‌ای این کشور در سال ۲۰۲۴، که آخرین سال دارای آمار است، به ۵۸۴.۵ میلیون تن معادل دی‌اکسیدکربن رسید.
دویکو کوتلوای، کارزارگر گروه حامی «فراتر از سوخت‌های فسیلی»، گفت که ترکیه برای جهشی بزرگ در زمینه انرژی‌های تجدیدپذیر برنامه‌ریزی کرده است.
او هشدار داد که «اما این برنامه‌ها نه نقشه‌راهی برای کنار گذاشتن زغال‌سنگ دارند و نه برنامه‌ریزی‌ای برای توقف استفاده از دیگر سوخت‌های فسیلی از جمله گاز»، و افزود که این وضعیت «با تعهد ترکیه برای رسیدن به انتشار خالص صفر تا سال ۲۰۵۳ میلادی سازگار نیست».
ترکیه همچنین به انرژی هسته‌ای چشم دوخته تا وابستگی خود در حوزه انرژی را کاهش دهد. نخستین نیروگاه هسته‌ای کشور در ساحل مدیترانه در دست ساخت است و برنامه‌ها برای احداث رآکتورهای اضافی همچنان در دست بررسی قرار دارد.
افزایش نگرانی‌ها و انتقادها پیش از برگزاری اجلاس کوپ۳۱
در فاصله‌ای حدود ۲۶۵ کیلومتری از قونیه، اجلاس ۹ تا ۲۰ نوامبر در شهر مدیترانه‌ای آنتالیا برگزار خواهد شد و ده‌ها هزار نماینده، رهبران جهان، فعالان کسب‌وکار و نمایندگان جامعه مدنی را برای گفت‌وگو درباره اجرای اهداف اقلیمی گرد هم می‌آورد.
این اجلاس که نام رسمی آن «کنفرانس طرف‌ها» یا کوپ۳۱ است، در حالی برگزار می‌شود که نگرانی‌ها درباره امنیت انرژی و جنگ ایران تشدید شده است؛ جنگی که باعث افزایش قیمت گاز و نفت شده و کشورها را برای تامین نیازهای انرژی‌شان به تکاپو انداخته است.
بسیاری از کارشناسان در ماه‌های اخیر استدلال کرده‌اند که یکی از ماموریت‌های کلیدی، یعنی مقابله با تغییرات اقلیمی از طریق کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای، تاکنون شکست خورده است.
ایالات متحده، ثروتمندترین کشور جهان و دومین آلاینده بزرگ کربن پس از چین، بار دیگر در این اجلاس حضور نخواهد داشت، پس از آن که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، این کشور را از مذاکرات جهانی اقلیمی خارج کرد.
دو اجلاس قبلی نیز با توافق اندک بر سر چگونگی کاهش انتشار به پایان رسید و حتی در متن‌های نهایی هم از سوخت‌های فسیلی نامی برده نشد.
مراد کوروم، وزیر محیط زیست و تغییرات اقلیمی ترکیه، که ریاست اجلاس را بر عهده خواهد داشت، گفته است می‌خواهد کوپ۳۱ بر تبدیل تعهدات اقلیمی به عمل، به جای تعیین اهداف جدید، متمرکز باشد.
در همین راستا، ترکیه طرحی موسوم به «پل اجرای اقلیم» را دنبال خواهد کرد؛ ابتکاری برای کمک به کشورها تا با اتصال آن‌ها به منابع مالی، فناوری و دیگر اشکال حمایت، تعهدات اقلیمی خود را به اقدام عملی تبدیل کنند.
کوروم هنگام تشریح اولویت‌های اجلاس در اوایل سال جاری گفت: «امروز جهان صرفا در انتظار تصمیم‌های جدید نیست. آن‌چه جهان می‌خواهد این است که ببیند تصمیم‌های گذشته به اجرا گذاشته می‌شود.»
ترکیه خود را حافظ محیط زیست معرفی کرده است
رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهوری ترکیه، تاکید کرده که کشورش به حفاظت از محیط زیست و مبارزه با تغییرات اقلیمی متعهد است و امینه اردوغان، بانوی اول، کارزار «بدون پسماند» را برای تشویق به بازیافت و استفاده مسئولانه‌تر از منابع پیش می‌برد.
به گفته کوروم، کوپ۳۱ همچنین بر برق‌رسانی و کاهش پسماند و انتشار متان اولویت خواهد داد.
با این حال، پایگاه «ردیاب اقدام اقلیمی» که پیشرفت کشورها را در مقایسه با اهداف توافق پاریس ۲۰۱۵ می‌سنجد، اهداف و سیاست‌های اقلیمی ترکیه را «به‌شدت ناکافی» توصیف کرده است.
این توافق، هدف محدود کردن افزایش دمای جهانی به ۱.۵ درجه سلسیوس در مقایسه با اوایل دهه ۱۸۰۰ را تعیین کرد و کشورها را موظف ساخت سیاست‌هایی تدوین کنند که دستیابی به این هدف را ممکن سازد.
در همین حال، گروه‌های حقوق بشری دولت آنکارا را متهم می‌کنند که نگرانی‌های زیست‌محیطی را نادیده می‌گیرد و فعالان را به طور مکرر بازداشت میکند.
اوایل سال جاری، دادگاهی ارزیابی اثرات زیست‌محیطی برای طرح توسعه یک نیروگاه زغال‌سنگ‌سوز در افشین-البیستان در جنوب‌شرقی ترکیه را باطل کرد؛ حکمی که از سوی فعالان محیط زیست یک پیروزی بزرگ توصیف شد.
اما مدت کوتاهی پس از آن، طرح‌هایی برای توسعه یک نیروگاه دیگر زغال‌سنگ‌سوز در چاناک‌قلعه در شمال‌غربی کشور مطرح شد.
همانند دیگر کشورهای حوزه مدیترانه، ترکیه با خطرهای فزاینده موج‌های گرما، خشکسالی، کمبود آب، آتش‌سوزی‌های جنگلی و سیل روبه‌رو است. ماه گذشته، باران‌هایی که سنگین‌ترین بارش در بیش از ۸۰ سال توصیف شد، باعث سیل شدید در استانبول، بزرگ‌ترین شهر ترکیه، شد و به مرگ هشت نفر انجامید.
ترکیه پس از کشمکش با استرالیا، که آن کشور نیز خواستار میزبانی اجلاس بود، به عنوان میزبان کوپ۳۱ معرفی شد. در چارچوب یک سازش، استرالیا رهبری مشورت‌ها برای تدوین دستور کار اجلاس را بر عهده گرفته و هدایت مباحث اجلاس را نیز در دست خواهد داشت.
حامیان اقلیم از این که میزبانی اجلاس به ترکیه متکی بر زغال‌سنگ واگذار شده، به شدت انتقاد کرده‌اند؛ استرالیا، به عنوان صادرکننده زغال‌سنگ، نیز با انتقادهایی روبه‌رو شده است.
اما سایمون استیل، دبیر اجرایی تغییرات اقلیمی سازمان ملل متحد، از این انتخاب دفاع کرد و در فوریه گفت که وضعیت یک کشور میزبان از نظر سوخت‌های فسیلی موفقیت یا شکست یک اجلاس را تعیین نمی‌کند.
او گفت: «با این که ترکیه و استرالیا این فرایند را هدایت می‌کنند، همه فرصت‌ها برای دستیابی به نتیجه‌ای بسیار قوی وجود دارد.»