یک پژوهش جدید از «نقطه کور روشی» مهمی در شیوه اندازهگیری بالا آمدن سطح دریاها پرده برمیدارد.
افزایش سطح دریاها بر اثر تغییرات اقلیمی ممکن است دهها میلیون نفر دیگر را بیش از آنچه دانشمندان و برنامهریزان دولتی در ابتدا تصور میکردند در معرض تهدید قرار دهد. پژوهش جدیدی که ۴ مارس منتشر شده، نشان میدهد در تحقیقات قبلی درباره اینکه سطح آبهای ساحلی در حال حاضر چقدر بالاست، فرضهای نادرست زیادی وجود داشته است.
آگهی
آگهی
بهگزارش مطالعه منتشرشده در نشریه نیچر (منبع به زبان انگلیسی)، پژوهشگران با بررسی صدها مقاله علمی و ارزیابی خطر محاسبه کردند حدود ۹۰ درصد آنها ارتفاع پایه آبهای ساحلی را بهطور متوسط ۳۰ سانتیمتر کمتر از واقع برآورد کردهاند. این مشکل در کشورهای جنوب جهانی، اقیانوس آرام و جنوبشرق آسیا بسیار شایعتر است و در اروپا و سواحل اقیانوس اطلس کمتر دیده میشود.
فیلیپ میندرهاود، استاد هیدروژئولوژی در دانشگاه واگنینگن در هلند و از نویسندگان این پژوهش، میگوید علت این مشکل ناهماهنگی در روش اندازهگیری ارتفاع دریا و خشکی است.
«نقطه کور روششناختی» در اندازهگیری سطح آبهای ساحلی
میندرهاود این وضعیت را «نقطه کور روششناختی» مینامد. او میگوید هر یک از این دو سامانه به خودی خود درست اندازهگیری میشوند، اما در نقطه تلاقی دریا و خشکی، عوامل زیادی وجود دارد که وقتی از دادههای ماهوارهای و مدلهای مبتنی بر خشکی استفاده میشود، معمولا در نظر گرفته نمیشود.
کاترینا زیگر، نویسنده اصلی پژوهش از دانشگاه پادوا در ایتالیا، میگوید: «مطالعاتی که تاثیر افزایش سطح دریا را محاسبه میکنند معمولا به سطح واقعیِ اندازهگیریشده دریا نگاه نمیکنند و بهجای آن این عدد صفر متر را بهعنوان نقطه آغاز در نظر میگیرند.» میندرهاود میگوید در برخی نقاط منطقه هند و اقیانوس آرام، این رقم به حدود یک متر میرسد.
میندرهاود و زیگر توضیح میدهند: «برای درک ساده موضوع کافی است بدانیم بسیاری از مطالعات سطح دریا را بدون موج و جریان فرض میکنند، در حالیکه واقعیت در لبه آب این است که اقیانوسها پیوسته زیر تاثیر باد، جزر و مد، جریانها، تغییر دما و پدیدههایی مانند النینو در تلاطم هستند.»
بهگفته این پژوهش، اگر خط پایه ارتفاع سواحل را دقیقتر در نظر بگیریم، آنگاه در صورت آنکه سطح دریاها کمی بیش از ۱ متر بالا بیاید – همانطور که برخی مطالعات پیشبینی میکنند تا پایان این قرن رخ خواهد داد – آب میتواند تا ۳۷ درصد زمین بیشتری را زیر آب ببرد و زندگی ۷۷ تا ۱۳۲ میلیون نفر دیگر را در معرض تهدید قرار دهد.
این امر برنامهریزی و تامین هزینههای مقابله با پیامدهای دنیای گرمتر را با مشکلات جدی روبهرو میکند.
افزایش سطح دریا جان مردم را به خطر میاندازد
اندرس لوورمان، دانشمند اقلیم در انستیتوی پژوهشی پیامدهای اقلیمی پوتسدام در آلمان که در این مطالعه مشارکت نداشته، میگوید: «در این مناطق جمعیت زیادی زندگی میکنند که خطر سیلهای شدید برایشان بسیار بیشتر از آن چیزی است که قبلا تصور میشد.» او میافزاید: «در جنوبشرق آسیا که این مطالعه بیشترین اختلاف را در آنجا یافته است، بیشترین شمار مردمی زندگی میکنند که همین حالا هم از افزایش سطح دریا در معرض تهدید قرار دارند.»
میندرهاود میگوید کشورهای جزیرهای آن منطقه نمونه روشنی است که در آن، این اختلاف در اندازهگیریها بهوضوح در زندگی روزمره مردم دیده میشود.
برای وپایامل تریف، فعال ۱۷ ساله اقلیمی، این پیشبینیها مفهومی انتزاعی نیست. در سرزمین زادگاهش در مجمعالجزایر وانواتو در جنوب اقیانوس آرام، در طول همین عمر کوتاه او خط ساحلی بهطور محسوسی عقب نشسته، سواحل فرسوده شده، درختان ساحلی از جا کنده شدهاند و اکنون برخی خانهها در زمان مد تنها حدود یک متر با دریا فاصله دارند.
در جزیره آمبا، زادگاه مادربزرگش، یک جاده ساحلی که فرودگاه را به روستای آنها وصل میکرد، بهدلیل پیشروی آب به داخل خشکی منتقل شده است. قبرها زیر آب رفته و شیوههای کامل زندگی در معرض نابودی قرار گرفته است.
او میگوید: «این مطالعات فقط چند کلمه روی کاغذ نیستند، فقط چند عدد نیستند؛ اینها معیشت واقعی مردماند. خودتان را جای جوامع ساحلی ما بگذارید؛ زندگی آنها بر اثر افزایش سطح دریا و تغییرات اقلیمی کاملا زیر و رو خواهد شد.»
اهمیت توجه به نقطه آغاز
این مطالعه جدید در اصل درباره آن است که واقعیت میدانی چیست.
زیگر و میندرهاود میگویند محاسباتی که شاید برای کل دریا یا برای خشکی درست باشد، دقیقا در همان نقطه حساس تلاقی آب و خشکی دچار خطا میشود؛ این موضوع بهویژه در اقیانوس آرام صادق است.
بن استروس، کارشناس افزایش سطح دریا و مدیرعامل موسسه "کلایمت سنترال"، میگوید: «برای اینکه بفهمیم یک قطعه زمین چقدر از سطح آب بلندتر است، باید هم ارتفاع زمین را بدانیم و هم ارتفاع آب را. آنطور که این مقاله نشان میدهد، در اکثریت قریببهاتفاق مطالعات، فقط این فرض گرفته شده که عدد صفر در مجموعهدادههای ارتفاع زمین همان سطح آب است، در حالیکه چنین نیست.» مطالعه سال ۲۰۱۹ او (منبع به زبان انگلیسی) از معدود نمونههایی است که در این مقاله جزو موارد درست ذکر شده است.
استروس که در این پژوهش تازه نقشی نداشته، میگوید: «مشکل فقط همان خط پایهای است که محاسبات از آن آغاز میشود و بسیاری آن را اشتباه در نظر میگیرند.»
برخی دانشمندان میگویند شاید اوضاع تا این حد هم بد نباشد
برخی پژوهشگران مستقل دیگر معتقدند میندرهاود و زیگر ممکن است در بزرگنمایی این مشکل کمی اغراق کرده باشند.
گونری لو کزانه، پژوهشگر سازمان زمینشناسی فرانسه، میگوید: «فکر میکنم در پیامدهایی که برای مطالعات اثرگذاری برمیشمارند کمی اغراق میکنند؛ این مشکل در اصل شناختهشده است، هرچند شیوه برخورد با آن احتمالا میتواند بهتر شود.» رابرت کوپ، کارشناس سطح دریا در دانشگاه راتگرز، میگوید بیشتر برنامهریزان محلی مسائل خاص سواحل خود را بهخوبی میشناسند و بر همان اساس برنامهریزی میکنند.
میندرهاود میگوید این موضوع در ویتنام که در منطقه پرریسک قرار دارد نیز صادق است و مسئولان آنجا درک دقیقی از ارتفاع مناطق مختلف دارند.
این یافتهها همزمان با انتشار گزارش جدید یونسکو منتشر شده که نسبت به شکافهای بزرگ در درک میزان کربنی که اقیانوس جذب میکند هشدار میدهد. در این گزارش آمده است مدلها در برآورد اندازه این مخزن کربن حدود ۱۰ تا ۲۰ درصد با هم اختلاف دارند؛ اختلافی که دقت پیشبینیهای جهانی اقلیم که بر این مدلها تکیه میکنند را زیر سوال میبرد.
مجموع این مطالعات نشان میدهد دولتها احتمالا با تصویری ناقص از چگونگی تغییر اقیانوس، برای خطرهای ساحلی و اقلیمی برنامهریزی میکنند.
تامپسون ناتواویی، فعال اقلیمی در سازمان «سیو د چلدرن وانواتو»، میگوید: «وقتی اقیانوس به ما نزدیکتر میشود، بیش از آنکه فقط زمینی را که از آن لذت میبردیم با خود ببرد، چیزهای دیگری را هم از ما میگیرد.» او میافزاید: «افزایش سطح دریا فقط خط ساحلی ما را عوض نمیکند، زندگی ما را تغییر میدهد. ما درباره آینده صحبت نمیکنیم؛ درباره همین حالا صحبت میکنیم.»