توافق تجارت آزاد میان اتحادیه اروپا و بازار مشترک کشورهای آمریکای جنوبی موسوم به «مرکوسور» از ماه مه بهطور موقت وارد فاز اجرایی شد؛ توافقی که پیشبینی میشود تا سال ۲۰۴۰ صادرات اتحادیه اروپا به این بلوک اقتصادی را ۳۹ درصد افزایش دهد. اما دستاورد اقتصادی این توافق میتواند منتقدان را قانع کند؟
روابط تجاری میان اتحادیه اروپا و مرکوسور، بازاری با بیش از ۷۰۰ میلیون مصرفکننده در اروپا و آمریکای جنوبی را به یکدیگر متصل میکند.
آگهی
آگهی
اتحادیه اروپا دومین شریک بزرگ مرکوسور در تجارت کالا است و در سال ۲۰۲۴ نزدیک به ۱۷ درصد از کل تجارت این بلوک را به خود اختصاص داد. در مقابل، مرکوسور که آرژانتین، بولیوی، برزیل، پاراگوئه و اروگوئه از اعضای آن هستند، دهمین شریک بزرگ اتحادیه اروپا در تجارت کالا به شمار میرود.
اتحادیه اروپا در سال ۲۰۲۴ دومین شریک بزرگ تجاری مرکوسور در حوزه کالا بود و نزدیک به ۱۷ درصد از کل تجارت این بلوک را به خود اختصاص داد. در مقابل مرکوسور نیز دهمین شریک بزرگ تجاری اتحادیه اروپا در بخش کالا به شمار میرود.
آرژانتین، بولیوی، برزیل، پاراگوئه و اروگوئه از اعضای مرکوسور هستند.
در سال ۲۰۲۴ ارزش تجارت اتحادیه اروپا با مرکوسور از ۱۱۱ میلیارد یورو فراتر رفت؛ ۵۵ میلیارد و ۲۰۰ میلیون یورو صادرات و ۵۶ میلیارد یورو واردات. بیش از ۸۰ درصد این مبادلات میان اتحادیه اروپا و برزیل انجام شد.
بین سالهای ۲۰۱۴ تا ۲۰۲۴ تجارت کالا میان اتحادیه اروپا و مرکوسور بیش از ۳۶ درصد رشد کرد. واردات اتحادیه اروپا از این منطقه بیش از ۵۰ درصد افزایش یافت و صادرات آن ۲۵ درصد بالا رفت.
ماشینآلات و لوازم خانگی، مواد شیمیایی، محصولات دارویی و تجهیزات حمل و نقل مهمترین کالاهایی هستند که اتحادیه اروپا به مرکوسور صادر میکند. در مقابل محصولات کشاورزی، مواد معدنی و خمیر کاغذ از اصلیترین کالاهای وارداتی اتحادیه اروپا از مرکوسور به شمار میروند.
پس از بیش از ۲۵ سال مذاکره میان اتحادیه اروپا و کشورهای مرکوسور در آغاز ماه مه این توافق تجاری بهطور موقت وارد فاز اجرایی شد.
بر اساس این توافق تجارت آزاد، قرار است کشورهای آمریکای جنوبی تعرفه واردات کالاهای اروپایی از جمله خودرو، پوشاک، مواد غذایی، شراب و دارو را کاهش دهند.
در مقابل اتحادیه اروپا بازار خود را به روی صادرات کشاورزی آمریکای جنوبی باز میکند؛ هرچند برای واردات برخی کالاها از جمله گوشت گاو، گوشت خوک، اتانول، عسل و شکر محدودیتهایی در نظر گرفته شده است.
بر اساس مفاد این توافق، اتحادیه اروپا سالانه اجازه واردات ۹۹ هزار تن گوشت گاو با تعرفه ۷.۵ درصد و ۱۸۰ هزار تن گوشت مرغ بدون تعرفه را خواهد داد. این سهمیهها قرار است طی یک دوره پنج تا شش ساله بهتدریج اجرا شوند.
انتظار میرود توافق تجاری اتحادیه اروپا و مرکوسور تا سال ۲۰۴۰ تولید ناخالص داخلی اتحادیه اروپا را ۷۷ میلیارد و ۶۰۰ میلیون یورو افزایش دهد.
چرا برخی به این توافق انتقاد دارند؟
اورزولا فن در لاین، رئیس کمیسیون اروپا اول مه در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس از این توافق تجاری استقبال کرد و گفت اجرای موقت آن «مزایای ملموس توافق» را نشان خواهد داد.
با این حال این توافق در کشورهای اروپایی با انتقادها و نگرانیهای گستردهای روبهرو شده است؛ از نگرانی درباره آسیب به بخش کشاورزی اروپا گرفته تا احتمال تشدید جنگلزدایی در آمریکای جنوبی و پیامدهای آن برای حقوق بشر و محیط زیست.
فرانسه، ایرلند و شماری از گروههای محیطزیستی هشدار دادهاند که گسترش فعالیتهای کشاورزی در پی اجرای این توافق میتواند به تخریب جنگلهای آمازون منجر شود و دامداران اروپایی را در رقابتی نابرابر قرار دهد.
بسیاری از کشاورزان اروپایی نیز نگراناند که ورود محصولات ارزانتر کشاورزی از کشورهای عضو مرکوسور توان رقابتی آنها را کاهش دهد.
در عین حال نحوه توزیع سهمیههای وارداتی، بهویژه برای محصولاتی مانند گوشت گاو آمریکای جنوبی نیز بحثبرانگیز شده است. برخی نمایندگان پارلمان اروپا میگویند کشورهای بزرگ صادرکننده در مرکوسور ممکن است بخش عمده این سهمیهها را در اختیار بگیرند.
اتحادیه اروپا برای پاسخ به بخشی از این نگرانیها اعلام کرده است که از سال ۲۰۲۶ «سازوکار حفاظتی موقت» را اجرا خواهد کرد؛ سازوکاری که به بروکسل اجازه میدهد در صورت آسیب جدی واردات به صنایع داخلی روند واردات را متوقف کند.