یک گزارش جدید هشدار میدهد طوفانهایی که قبلا قابلمهار بودند به دلیل انتشارهای ناشی از فعالیتهای انسانی به فاجعههای خطرناک تبدیل میشوند.
دانشمندان هشدار میدهند که بارشهای زمستانی اروپا پس از رشتهای از رویدادهای خشونتبار جوی که مدیترانه غربی را درنوردیده، تنها «شدیدتر» خواهد شد.
از اواسط ژانویه تاکنون، شمار غیرمعمول بالایی از توفانها با بادهایی به قدرت توفانهای حارهای و سطح بیسابقهای از بارش به کشورهایی چون پرتغال، اسپانیا و مراکش رسیدهاند.
این بارشهای «بیامان» تخریب گستردهای در زیرساختهای حیاتی مانند جادهها و شبکههای انرژی به جا گذاشته و برآورد میشود میلیاردها یورو خسارت وارد کرده باشد. همچنین صدها هزار نفر بر اثر این وضعیت حدی جوی آواره شدهاند و بیش از ۵۰ نفر جان خود را از دست دادهاند.
برای مثال در گراسالما، روستایی در جنوب اسپانیا، در عرض چند روز بیش از میزان بارشی که برای یک سال کامل انتظار میرفت، باران بارید. در پرتغال نیز توفان «لئو» چنان حجم عظیمی از بارش را تنها در یک روز فرو ریخت که در شرایط عادی حداکثر انتظار میرود فقط یک بار در هر قرن روی دهد.
آیا تغییرات اقلیمی باعث تشدید بارشهای زمستانی اروپا شده است؟
تحلیل تازه World Weather Attribution (منبع به زبان انگلیسی) احتمال وقوع و شدت سنگینترین رویدادهای بارندگی را که بیشترین تاثیر را بر مناطق مختلف در اسپانیا، پرتغال و مراکش داشتهاند، بررسی میکند.
این گزارش از «افزایش روشن» در شدت حدیترین رویدادهای بارش یکروزه خبر میدهد؛ ۳۶ درصد در منطقه جنوبی مورد مطالعه و ۲۹ درصد در منطقه شمالی. این یعنی پربارشترین روزها اکنون حدود یکسوم مرطوبتر از زمانی هستند که دمای سیاره نسبت به عصر پیشاصنعتی ۱٫۳ درجه سانتیگراد پایینتر بود.
پژوهشگران این افزایشهای مشاهدهشده را با شبیهسازیهای مدلهای اقلیمی ترکیب کردند و دریافتند انتشار کربن ناشی از فعالیتهای انسانی در منطقه شمالی باعث افزایش ۱۱ درصدی شدت بارش شده است. در منطقه جنوبی، مدلهای اقلیمی نتوانستند روند مشاهدهشده را بازتولید کنند.
بهگفته این گزارش، هرچند آبهای پیرامون شبهجزیره ایبری و مراکش بهطور غیرعادی گرم نیست، توفانها با «رودخانههای جوی» تقویت شدهاند؛ ساختارهایی در جو که رطوبت را از یک موج گرمای دریایی قوی تا شدید در نواحی غربیتر اقیانوس اطلس جذب میکنند.
مسیر منتهی به «فاجعههای خطرناک»
دکتر فریدریکه اوتو، استاد علم اقلیم در مرکز سیاست محیطزیست در امپریال کالج لندن، میگوید: «این دقیقا همان چیزی است که تغییرات اقلیمی به آن شبیه است: الگوهای جوی که پیشتر بهصورت بلایای قابلمدیریتتر بروز میکردند، اکنون به فاجعههای خطرناکتر تبدیل میشوند.»
او میافزاید: «چه آن افزایش ۱۱ درصدی که توانستهایم آن را بهطور مستقیم به فعالیتهای انسانی، مانند سوزاندن سوختهای فسیلی، نسبت دهیم و چه روندهای بسیار بزرگتری که طی دههها در عمل میبینیم، از این بابت مطمئن هستیم که تغییرات اقلیمی این رگبارهای شدید را وخیمتر میکند.»
او بر این باور است که اروپا ابزار و دانش لازم برای جلوگیری از بدتر شدن این رویدادهای خشونتبار جوی را در اختیار دارد و میافزاید: «برای هر کسر اضافی از یک درجه گرمایش، ارزش جنگیدن وجود دارد.»
نیاز اروپا به برنامهریزی بهتر
مایا والبرگ از مرکز اقلیم صلیب سرخ و هلال احمر میگوید: «تعداد بسیار زیاد افرادی که در این توفانها کشته یا آواره شدهاند، یادآور تراژیکی است از این که دفاعهای ما زیر فشار این رویدادها از پا درمیآید.»
او میافزاید: «ما باید بهطور فوری در ظرفیت محلی سرمایهگذاری کنیم و مطمئن شویم برنامهریزی شهری آیندهای را در نظر میگیرد که در آن، مرز آنچه «حدی» تلقی میشود هر سال در حال جابهجا شدن است.»
او میگوید: «ما فقط با تغییر در وضعیت هوا نمیجنگیم، بلکه با یک بحران انسانی ناشی از اقلیم در حال تغییر دستوپنجه نرم میکنیم.»
اوایل همین ماه، کارشناسان استدلال کردند پیامدهای توفانهای پرتغال میتوانست قابلاجتناب باشد یا دستکم شدت کمتری داشته باشد، اگر شکستهای برنامهریزی رخ نمیداد.