غذاهای آماده مایکروویوی در ظاهر بسیار راحت و در دسترس هستند، اما یک گزارش تازه نشان میدهد این محصولات تا چه حد میتوانند به سلامت ما و محیط زیست آسیب بزنند.
غذاهای مایکروویوی در روزهای شلوغ یک راحتی وسوسهانگیز است که سخت میتوان از آن گذشت. اما یک گزارش جدید هشدار میدهد همین غذاهای ظاهرا ساده میتوانند بیسر و صدا سلامت ما و محیط زیست را بر هم بزنند.
آگهی
آگهی
گزارش (منبع به زبان انگلیسی) گرینپیس بینالملل ۲۴ مطالعه علمی اخیر را درباره خطرهای پنهان سلامت ناشی از غذاهای آماده در بستهبندی پلاستیکی بررسی کرده است.
در این گزارش تصویری تیره ترسیم شده است: صدها هزار ذره بسیار ریز پلاستیک همراه مواد شیمیایی خطرناک وارد غذای ما میشوند؛ ترکیبی که میتواند پیامدهای گستردهای برای سلامت داشته باشد.
گراهام فوربز، مسئول کارزار جهانی پلاستیک در گرینپیس آمریکا، میگوید: «مردم فکر میکنند وقتی غذایی را که در پلاستیک بستهبندی شده میخرند و در مایکروویو گرم میکنند، انتخابی بیضرر انجام میدهند.»
او اضافه میکند: «در واقع ما در معرض ترکیبی از میکروپلاستیکها و مواد شیمیایی خطرناک قرار میگیریم که اصلا نباید در غذا یا حتی نزدیک آن باشند.»
آلودگی به همینجا و در بدن ما متوقف نمیشود. سینیها و روکشهای پلاستیکی غذا در تمام چرخه عمر خود آلودگی ایجاد میکنند؛ از استخراج سوخت فسیلی گرفته تا تولید پرمصرف انرژی و در نهایت دورریز.
وقتی نوبت دور انداختن این پلاستیکهای یکبار مصرف میرسد، لایهلایه بودن مواد آنها بازیافت را دشوار میکند. با تجزیه شدن به میکروپلاستیک و نانوپلاستیک، این قطعات بسیار ریز در خاک، رودخانهها و اقیانوسها انباشته میشوند، به جانوران آسیب میزنند و دوباره به زنجیره غذایی ما برمیگردند.
حتی وقتی وارد اقتصاد چرخشی هم میشوند، پلاستیکها کیفیت خود را از دست میدهند و میتوانند افزودنیهای خطرناک را در محصولات جدید دوباره آزاد کنند.
آیا غذاهای آماده در بستهبندی پلاستیکی برای گرم کردن و خوردن ایمن هستند؟
گزارش هشدار میدهد برچسب روی غذاهای آماده که «مناسب مایکروویو» درج شده، ممکن است به مصرفکنندگان احساس امنیت کاذب بدهد.
به گفته نویسندگان، این برچسب عمدتا به استحکام و پایداری ظرف اشاره دارد، نه این که آیا ظرف در حین استفاده میکروپلاستیک یا افزودنیهای شیمیایی را وارد غذا میکند یا نه.
یک مطالعه نشان داده است که تنها پس از پنج دقیقه گرم کردن در مایکروویو، بین 326 هزار تا 534 هزار ذره میکروپلاستیک و نانوپلاستیک وارد محلولهای شبیهساز غذا شدهاند. نانوپلاستیکها آنقدر کوچک هستند که میتوانند احتمالا وارد اندامها و جریان خون شوند.
همچنین میدانیم پلاستیکها بیش از ۴۲۰۰ ماده شیمیایی خطرناک در خود دارند. به گفته گزارش، بیشتر این مواد در بستهبندیهای غذایی تحت مقررات مشخص قرار نگرفتهاند و برخی از آنها با سرطان، ناباروری، اختلالهای هورمونی و بیماریهای متابولیک مرتبط هستند.
دستکم 1396 ماده شیمیایی پلاستیکیِ در تماس با غذا در بدن انسان شناسایی شده و شواهد روبهافزایشی قرار گرفتن در معرض آنها را با اختلالات رشد عصبی، بیماریهای قلبیعروقی، چاقی و دیابت نوع ۲ مرتبط میکند.
به گفته گزارش، دماهای بالاتر، زمان گرم کردن طولانیتر، ظرفهای کهنه و غذاهای چرب که مواد شیمیایی بیشتری جذب میکنند، مقدار ذرات پلاستیکی و افزودنیهایی را که وارد غذا میشوند به شکل چشمگیری افزایش میدهند.
گزارش میگوید دستورالعملهای مقرراتی درباره میکروپلاستیکهایی که از بستهبندی مواد غذایی آزاد میشوند در سطح جهان ناکافی است و انکار صنعت نیز به تعویق در تنظیم مقررات دامن زده است.
در اتحادیه اروپا برای نمونه، پلاستیکهای در تماس با غذا بر اساس «حدود مهاجرت» مواد شیمیایی شناختهشده و بر پایه نظر سازمان ایمنی غذایی اروپا تنظیم میشود، اما در حال حاضر برای ذرات میکروپلاستیک هیچ حد مشخصی تعریف نشده است.
آلودگی پلاستیکی با سرعت در حال افزایش است
تولید جهانی پلاستیک تا سال 2050 قرار است بیش از دو برابر شود و بستهبندی پلاستیکی سهم بزرگی از این تصویر را به خود اختصاص میدهد. بر اساس تحلیل آژانس بینالمللی انرژی، اکنون بستهبندی پلاستیکی ۳۶ درصد کل مصرف پلاستیک در جهان را تشکیل میدهد.
بر اساس پژوهش شرکت مشاوره جهانی Towards FnB، ارزش بازار غذاهای آماده در بستهبندی پلاستیکی که هماکنون بیش از 160 میلیارد یورو است، تا سال 2034 همراه با ادامه گرایش مصرفکنندگان به راحتی، به نزدیک 300 میلیارد یورو خواهد رسید.
به گزارش دادههای منتشرشده از سوی استاتیستا، در سال 2024 در مجموع 71 میلیون تن غذای آماده در جهان تولید شده که به طور متوسط معادل 12.6 کیلوگرم برای هر نفر است.
گرینپیس استدلال میکند پلاستیکهای در تماس با غذا باید در پیمان جهانی پلاستیک سازمان ملل که در دست تدوین است، مشمول کنترلهای سختگیرانهتری شوند؛ از جمله با حذف تدریجی افزودنیهای خطرناک، به جای تکیه بر بازیافت در انتهای زنجیره.
فوربز میگوید: «خطر روشن است، پیامدها میتواند بسیار سنگین باشد و زمان اقدام همین حالاست.»