یک تحقیق اسپانیایی نشان میدهد برنامه غربالگری زودهنگام اجرا شده در باسک با کاهش ۵۰ درصدی مرگومیر ناشی از سرطان روده بزرگ در افراد ۵۰ تا ۶۹ ساله همراه بوده است.
غربالگری سرطان روده بزرگ با استفاده از یک آزمایش ساده برای تشخیص خون مخفی در مدفوع میتواند جان هزاران نفر را نجات دهد. یکی از بزرگترین مطالعات انجامشده تاکنون در اسپانیا این را نشان میدهد و نتیجه میگیرد که این برنامه تشخیص زودهنگام با کاهش ۵۰ درصدی مرگومیر ناشی از سرطان کولورکتال در میان افراد ۵۰ تا ۶۹ ساله همراه است.
آگهی
آگهی
این تحقیق که روز چهارشنبه در «JAMA Network Open (منبع به زبان اسپانیایی)» منتشر شده، روند این بیماری را طی ۲۱ سال در جمعیتی نزدیک به ۲٫۲ میلیون نفر از ساکنان منطقه باسک بررسی کرده است. نتایج نشان میدهد که کاهش مرگومیر تنها سه سال پس از راهاندازی برنامه غربالگری آغاز شده و بهطور پایدار ادامه یافته است.
این برنامه علاوه بر کاهش مرگومیر، امکان شناسایی ۷۰٫۸ درصد تومورها در مراحل یک و دو را فراهم کرده است؛ مراحلی که احتمال درمان در آنها بسیار بیشتر و درمانها کمتر تهاجمی است.
این مطالعه که به سرپرستی دکتر لوییس بویاندا انجام شده، دادههای مرگومیر ثبتشده بین سالهای ۲۰۰۴ تا ۲۰۲۴ را بررسی کرده است. در این دوره ۴۳۸ هزار و ۱۳۴ مورد مرگ به هر علت ثبت شده که ۱۶ هزار و ۲۹۸ مورد با سرطان کولورکتال مرتبط بوده است.
در گروه سنی مشمول برنامه غربالگری، یعنی افراد ۵۰ تا ۶۹ ساله، نرخ مرگومیر از ۳۹٫۷ به ۱۹٫۸ مرگ در هر ۱۰۰ هزار نفر کاهش یافته که معادل افتی ۵۰٫۱ درصدی است. در کل جمعیت نیز مرگومیر کاهش پیدا کرده و از ۳۲٫۸ به ۲۳٫۱ مرگ در هر ۱۰۰ هزار نفر رسیده است.
پژوهشگران در سال ۲۰۱۲ یک نقطه عطف شناسایی کردند، تنها سه سال پس از آغاز برنامه؛ امری که پیوند میان غربالگری و کاهش مرگومیر ناشی از سرطان کولورکتال را تقویت میکند. آنها همچنین برآورد کردهاند که اگر این نظام تشخیص زودهنگام اجرا نمیشد، مرگومیر در میان افراد ۵۰ تا ۶۹ ساله ۴۶٫۲ درصد بیشتر میبود.
آزمایشی ساده برای شناسایی سرطان پیش از بروز علائم
برنامه غربالگری بر پایه آزمایش ایمونوشیمیایی مدفوع (FIT) است؛ آزمایشی غیرتهاجمی که مقادیر اندک خون مخفی در مدفوع را شناسایی میکند، یکی از نخستین نشانههای احتمال سرطان یا ضایعات پیشسرطانی. در باسک این آزمایش هر دو سال یک بار به زنان و مردان ۵۰ تا ۶۹ ساله بدون علامت پیشنهاد میشود. اگر نتیجه آزمایش مثبت باشد، برای تایید تشخیص کولونوسکوپی انجام میشود.
در طول دوره مورد بررسی، این برنامه امکان شناسایی ۴ هزار و ۸۹۲ مورد سرطان کولورکتال را فراهم کرد. بیش از هفت مورد از هر ده مورد در مراحل یک یا دو تشخیص داده شد؛ مراحلی که گزینههای درمانی در آنها موثرتر و میزان بقا بهطور چشمگیری بالاتر است.
پشتوانهای برای برنامههای تشخیص زودهنگام
سرطان کولورکتال یکی از شایعترین انواع تومور و از مهمترین علل مرگ ناشی از سرطان، هم در اسپانیا و هم در سایر نقاط جهان است. با این حال، تشخیص زودهنگام آن بهطور چشمگیری احتمال درمان را افزایش میدهد و حتی امکان میدهد پولیپها پیش از آنکه به تومور بدخیم تبدیل شوند، برداشته شوند.
به گفته نویسندگان، این نتایج تاییدی بر مزیت بلندمدت برنامههای سازمانیافته غربالگری با استفاده از آزمایش ایمونوشیمیایی مدفوع بهعنوان یک راهبرد سلامت عمومی برای کاهش مرگومیر ناشی از سرطان کولورکتال است.
با این حال، پژوهشگران یادآوری میکنند که این یک مطالعه مشاهدهای است. به این معنا که نتایج، ارتباطی میان اجرای برنامه و کاهش مرگومیر نشان میدهد، اما با دقتی که در یک کارآزمایی بالینی به دست میآید امکان اثبات رابطه علت و معلولی را فراهم نمیکند.
با وجود این، شدت کاهش مشاهدهشده و تداوم آن در بیش از دو دهه بر اهمیت غربالگری میافزاید و آن را به یکی از ابزارهای اصلی برای مقابله با این نوع سرطان تبدیل میکند.