وزیر خارجه لیتوانی روز سهشنبه اعلام کرد که ناتو «هوشیار، متعهد و آماده» است؛ این اظهارات پس از آن مطرح شد که یک جنگنده متعلق به نیروهای ناتو، پهپادی را که از خاک بلاروس وارد حریم هوایی لیتوانی شده بود، سرنگون کرد.
کِستوتیس بودریس، وزیر خارجه لیتوانی این رهگیری را حاصل قدرت دفاع جمعی ناتو دانست و از متحدانی که به گفته او با حضور هوایی خود از آسمان کشورهای حوزه بالتیک محافظت و امنیت منطقه را تقویت میکنند، تشکر کرد.
آگهی
آگهی
اما پیام این رویداد فراتر از ویلنیوس، پایتخت لیتوانی است. همزمان با ادامه جنگ روسیه در اوکراین، کشورهای عضو ناتو در جناح شرقی این ائتلاف، نقض حریم هوایی چه عمدی و چه غیرعمدی را بیش از پیش بهعنوان آزمونی برای سنجش عزم ناتو تلقی میکنند و واکنش روز سهشنبه نیز بهعنوان نشانهای از کارآمد بودن سازوکار دفاعی ائتلاف مطرح شد.
گیتاناس ناوسِدا، رئیسجمهوری لیتوانی، نیز وقوع این حادثه را در شبکههای اجتماعی تایید کرد و گفت این پهپاد منهدم شده است.
ناوسدا در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «یک پهپاد که بهتازگی وارد حریم هوایی لیتوانی شده بود، توسط جنگندههای ناتو منهدم شد.» او افزود: «با تشدید تجاوز روسیه علیه اوکراین، چنین آمادگی برای منطقه ما حیاتی است.»
مرکز ملی مدیریت بحران لیتوانی اعلام کرد این پهپاد از سمت بلاروس وارد خاک کشور شده، از مناطق لِنتواریس و تراکای عبور کرده و به سمت غرب حرکت کرده است. این پهپاد در نهایت در منطقهای روستایی در نزدیکی روستای پِراتکونای، در شهرستان کاوناس، سقوط کرد.
این نخستین بار است که یک پهپاد بر فراز خاک لیتوانی سرنگون میشود.
مسکو تاکنون درباره این حادثه اظهارنظری نکرده است.
واکنش لهستان
این رویداد تنها مورد اخیر از این دست نبود. چند ساعت بعد، لهستان نیز اعلام کرد عملیات هوایی خود را آغاز کرده است. ورشو دلیل این اقدام را حملات پهپادهای جتموتور روسیه به اهدافی در خاک اوکراین در نزدیکی مرزهای لهستان عنوان کرد.
لهستان این اقدامات را پیشگیرانه و با هدف تامین امنیت حریم هوایی مناطق مجاور جنگ توصیف کرد؛ اقدامی که نشان میدهد سطح آمادهباش و نگرانی امنیتی به مناطقی فراتر از کشورهای حوزه بالتیک گسترش یافته است.
آزمون آتشبس شکننده درباره زیرساختهای انرژی
لیتوانی، لتونی و استونی از زمان آغاز تهاجم تمامعیار روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲ بارها از ورود پهپادها به حریم هوایی خود خبر دادهاند، اما رهگیری این پرندهها توسط هواپیماهای ناتو همچنان آنقدر نادر است که هر مورد توجه زیادی را به خود جلب میکند.
مأموریت پلیس هوایی ناتو در ماه مه یک پهپاد اوکراینی را که بهطور ناخواسته وارد حریم هوایی استونی شده بود، سرنگون کرد. این نخستین مورد رهگیری از این نوع توسط ناتو از زمان آغاز جنگ بود.
مقامهای اروپایی همچنین به مواردی اشاره کردهاند که روسیه مسیر پهپادهای اوکراینی را که تأسیسات صنعتی و نفتی در نزدیکی سنپترزبورگ و در حاشیه خلیج فنلاند را هدف قرار داده بودند، منحرف کرده است.
این نفوذ در مقطع حساسی از منظر دیپلماتیک رخ میدهد. ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهوری اوکراین، گفته است کییف در صورتی که مسکو نیز متقابلا اقدام کند، آماده انجام «گامهایی برای کاهش تنش» است. این اظهارات پس از آن مطرح شد که دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، اعلام کرد دو طرف بر سر توقف حملات به زیرساختهای انرژی یکدیگر توافق کردهاند.
با این حال، درگیریها طی شب ادامه داشت. نیروهای اوکراینی اهداف نظامی روسیه را در منطقه کراسنودار هدف قرار دادند و روسیه نیز ۱۰۲ پهپاد به سمت اوکراین پرتاب کرد.
روند لغو ممنوعیت برای استقرار سلاحهای هستهای در لیتوانی
این حادثه همچنین در بحبوحه تغییری بلندمدت در سیاست لیتوانی رخ میدهد. ناوسدا در ماه ژوئیه اعلام کرد میخواهد لیتوانی در بازدارندگی هستهای غرب در برابر مسکو مشارکت داشته باشد و این کشور روند لغو ممنوعیت قانون اساسی خود برای استقرار سلاحهای هستهای را آغاز کرده است.
این اقدام احتمالا در پایتختهای اروپایی نیز توجه تازهای را به خود جلب خواهد کرد؛ آن هم در شرایطی که بحث درباره تقویت توان بازدارندگی مستقل اروپا شدت گرفته است.