بنیامین نتانیاهو در انتخابات پارلمانی سه‌شنبه، ۲۷ اکتبر، پنجم آبان، برای ادامه نخست‌وزیری با مجموعه‌ای از رقبای نظامی و سیاسی روبه‌روست؛ از گادی آیزنکوت، رئیس پیشین ستاد ارتش که به مهم‌ترین رقیب او تبدیل شده، تا نفتالی بنت و یائیر لاپید که این بار با فهرستی مشترک وارد رقابت شده‌اند.
این نخستین انتخابات سراسری اسرائیل پس از حمله حماس در هفتم اکتبر ۲۰۲۳ است و مسئولیت شکست امنیتی آن روز، مدیریت جنگ‌های پس از آن، هزینه زندگی، استقلال دستگاه قضایی و معافیت مذهبی‌ها از خدمت سربازی، از محورهای کارزار انتخاباتی است.
آگهی
آگهی
رای‌دهندگان اعضای کنست، پارلمان ۱۲۰ کرسی اسرائیل، را انتخاب می‌کنند و نخست‌وزیر پس از رای‌گیری، در جریان مذاکرات برای تشکیل دولت مشخص می‌شود. حد نصاب ورود هر فهرست به پارلمان، ۳.۲۵ درصد آرای معتبر است و احزاب برای دستیابی به اکثریت ۶۱ کرسی، به ائتلاف با یکدیگر نیاز دارند.
بنیامین نتانیاهو؛ ادامه قدرت با تکیه بر لیکود و متحدان مذهبی
نتانیاهوی ۷۷ساله، رهبر حزب راست‌گرای لیکود، طولانی‌ترین دوران نخست‌وزیری را در تاریخ اسرائیل دارد. هوادارانش به تجربه او در مسائل امنیتی و اقتصادی و روابطش با دونالد ترامپ تکیه می‌کنند؛ رئیس‌جمهور آمریکا نیز در این انتخابات از او حمایت کرده است.
مخالفان، او را مسئول سیاست‌ها و ناکامی‌هایی می‌دانند که به حمله هفتم اکتبر انجامید و نحوه اداره جنگ‌های پس از آن را زیر سوال می‌برند. نتانیاهو همچنین با پرونده اتهام‌های فساد در داخل و حکم بازداشت دیوان کیفری بین‌المللی به اتهام جنایت جنگی و جنایت علیه بشریت روبه‌روست و ارتکاب هرگونه تخلف را رد می‌کند.
لیکود برای حفظ قدرت بر همکاری با احزاب راست افراطی و حمایت جریان‌های مذهبی حساب می‌کند؛ هرچند اختلاف بر سر سربازی یهودیان فوق‌ارتدوکس، روابط این متحدان را در سال‌های اخیر دشوار کرده است.
گادی آیزنکوت؛ فرمانده پیشین ارتش با وعده تغییر دولت
آیزنکوت ۶۶ساله که از سال ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۹ رئیس ستاد ارتش بود، رهبری حزب میانه‌گرای «یاشار» را بر عهده دارد. او در سال ۲۰۲۲ همراه بنی گانتس وارد سیاست شد، اما پس از جدایی از مجموعه سیاسی او، حزب خود را تشکیل داد.
پس از حمله هفتم اکتبر، آیزنکوت به‌عنوان ناظر به کابینه جنگ نتانیاهو پیوست، اما در ژوئن ۲۰۲۴ همراه گانتس کناره گرفت و دولت را به نداشتن راهبرد روشن متهم کرد. پسر آیزنکوت نیز در جنگ غزه کشته شده است.
وعده‌های او شامل تشکیل کمیسیون رسمی تحقیق درباره هفتم اکتبر، تغییر مقررات خدمت سربازی، کاهش هزینه زندگی و دفاع از استقلال دستگاه قضایی است. در عین حال، مخالفتش با نتانیاهو به معنای کنار گذاشتن مواضع سخت‌گیرانه امنیتی نیست: او با تشکیل کشور مستقل فلسطینی مخالفت کرده و خواهان برچیدن توان نظامی حماس و جلوگیری از دستیابی ایران به توان هسته‌ای نظامی، از راه توافق یا استفاده از زور، است.
آیزنکوت در موضوع شهرک‌های کرانه باختری، بر رعایت قوانین اسرائیل تاکید می‌کند و وعده مقابله با خشونت شهرک‌نشینان و پایگاه‌های بدون مجوز را داده است.
نفتالی بنت و یائیر لاپید؛ دو نخست‌وزیر سابق در یک فهرست
بنت و لاپید، دو چهره‌ای که در سال ۲۰۲۱ با تشکیل ائتلافی متنوع به نخست‌وزیری نتانیاهو پایان دادند، این بار با فهرست مشترک «باهم» رقابت می‌کنند. بنت در صدر فهرست قرار دارد و لاپید، رهبر حزب «یش عتید»، نفر دوم آن است.
بنت ۵۴ساله، سیاستمداری راست‌گرا و مذهبی است که پیش از نخست‌وزیری، از جمله ریاست شورای شهرک‌های اسرائیلی را بر عهده داشت. او از شهرک‌سازی در کرانه باختری حمایت و با استقلال فلسطینی‌ها مخالفت می‌کند، اما منتقد مدیریت امنیتی نتانیاهو و رویارویی دولت او با دستگاه قضایی است.
لاپید، روزنامه‌نگار و مجری پیشین تلویزیون، بیشتر با رای‌دهندگان میانه‌رو و سکولار شناخته می‌شود. همکاری این دو، بار دیگر بخشی از راست مخالف نتانیاهو را در کنار جریان میانه قرار داده، هرچند تشکیل دولت به توافق آن‌ها با آیزنکوت و دیگر شرکای احتمالی نیز وابسته خواهد بود.
آویگدور لیبرمن؛ راست سکولار در اردوگاه مخالفان
لیبرمن، رهبر حزب «اسرائیل خانه ما»، وزیر پیشین دفاع و خارجه و از متحدان سابق نتانیاهوست که اکنون از مخالفان او به شمار می‌رود.
او در مسائل امنیتی مواضعی سخت‌گیرانه دارد، اما در سیاست داخلی خواهان سربازی همگانی، ازدواج مدنی و کاهش نفوذ احزاب فوق‌ارتدوکس است. لیبرمن همکاری با دولت تحت رهبری نتانیاهو را رد کرده و مخالفتش با حضور احزاب مذهبی و عرب در دولت، از دشواری‌های احتمالی تشکیل ائتلاف جایگزین است.
یائیر گولان و دموکرات‌ها؛ پایگاه چپ و منتقدان تغییرات قضایی
گولان، معاون پیشین رئیس ستاد ارتش، رهبری حزب «دموکرات‌ها» را بر عهده دارد؛ مجموعه‌ای که در سال ۲۰۲۴ از پیوند حزب کارگر و مرتص شکل گرفت و برای جذب رای‌دهندگان چپ و میانه‌چپ و معترضان به سیاست‌های نتانیاهو تلاش می‌کند.
دفاع از استقلال قضایی، حقوق مدنی، ازدواج مدنی، مقابله با الحاق کرانه باختری و پیگیری راه‌حل‌های سیاسی برای مناقشه با فلسطینی‌ها، از مواضع این حزب است. گولان همچنین از همکاری با احزاب عرب، به‌ویژه رعام، برای تشکیل دولت حمایت کرده؛ موضوعی که برخی دیگر از رهبران مخالف نتانیاهو با آن همراه نیستند.
بن‌گویر و اسموتریچ؛ دو متحد راست افراطی نتانیاهو
ایتامار بن‌گویر، وزیر امنیت ملی، رهبری حزب «قدرت یهودی» را بر عهده دارد و با مواضع تند علیه فلسطینی‌ها، حمایت از بازسازی شهرک‌های اسرائیلی در غزه و تشویق آنچه «مهاجرت داوطلبانه» فلسطینی‌ها می‌خواند، شناخته می‌شود. این حزب در انتخابات پیشین همراه دو جریان دیگر رقابت کرد، اما اکنون فهرست جداگانه دارد و برای جذب رای‌دهندگان جوان‌تر نیز تلاش می‌کند.
بتسلئیل اسموتریچ، وزیر دارایی و رهبر حزب «صهیونیسم مذهبی»، با حزب «زهوت» به رهبری موشه فایگلین ائتلاف کرده است. گسترش شهرک‌ها و تثبیت کنترل اسرائیل بر کرانه باختری از محورهای سیاست اوست. بن‌گویر و اسموتریچ هر دو از الحاق سرزمین‌های فلسطینی حمایت می‌کنند و همراهی آن‌ها برای ادامه دولت نتانیاهو اهمیت دارد.
شاس و یهودیت متحد تورات؛ سربازی در مرکز چانه‌زنی
«شاس» به رهبری آریه درعی و «یهودیت متحد تورات» به رهبری یعقوب آشر، دو جریان اصلی یهودیان فوق‌ارتدوکس در این رقابت‌اند. شاس بیشتر میان یهودیان با ریشه خاورمیانه‌ای و شمال آفریقایی پایگاه دارد و یهودیت متحد تورات نماینده جریان‌های فوق‌ارتدوکس اشکنازی است.
حفظ بودجه نهادهای مذهبی و جلوگیری از سربازی اجباری طلاب، از اولویت‌های آن‌هاست. همین موضوع باعث اختلاف با نتانیاهو و خروجشان از دولت شد، هرچند همچنان در شمار متحدان سنتی او قرار دارند. موضع این احزاب در برابر برنامه سربازی مخالفان، می‌تواند بر مذاکرات تشکیل دولت اثر بگذارد.
احزاب کوچک‌تر و غیبت گانتس
حزب «عمخا اسرائیل» به رهبری اوفر وینتر، ژنرال بازنشسته، برای جذب راست‌گرایان ناراضی تلاش می‌کند. فهرست «نیروهای ذخیره–اقتصادی» به رهبری یوعاز هندل و یارون زلیخا نیز با شعار سربازی همگانی و اصلاحات اقتصادی وارد رقابت شده است. عبور یا نرسیدن این فهرست‌ها به حد نصاب، می‌تواند توزیع کرسی‌ها را تغییر دهد.
در مقابل، بنی گانتس که در چند انتخابات گذشته رقیب مهم نتانیاهو بود، روز ۱۹ اکتبر اعلام کرد حزب «آبی و سفید» در انتخابات شرکت نمی‌کند؛ تصمیمی پس از ماه‌ها نظرسنجی که از احتمال نرسیدن آن به حد نصاب حکایت داشت.
در نظرسنجی پایانی شبکه ۱۳، اردوگاه اصلی مخالفان ۵۴ کرسی، متحدان نتانیاهو ۵۰ کرسی و دو فهرست عمدتا عرب ۱۶ کرسی داشتند. نظرسنجی آی۲۴نیوز تصویر متفاوتی ارائه کرد و به اردوگاه نتانیاهو ۵۹ کرسی و مخالفان اصلی او ۴۷ کرسی داد.
به کانال تلگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
این اختلاف، همراه با وضعیت احزاب کوچک، پیش‌بینی نتیجه را دشوار کرده است؛ حتی پیشتازی یک حزب نیز به‌تنهایی تضمین نمی‌کند که رهبر آن بتواند دولت بعدی را تشکیل دهد.