حزب متبوع گادی آیزنکوت در نظرسنجیها با رشد قابل توجهی روبهرو شده و رقابت انتخاباتی نتانیاهو برای تداوم قدرت را به چالش کشیده است.
در حالی که بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر کهنهکار اسرائیل، برای ماندن در قدرت تلاش میکند، اما حمایتها از یک چهره تازهوارد سیاسی که پسرش را در جنگ غزه از دست داده، بهطور قابل توجهی افزایش یافته است.
آگهی
آگهی
گادی آیزنکوت ۶۶ ساله، رئیس پیشین ستاد کل ارتش اسرائیل، در سال ۲۰۲۲ میلادی و با حمایت بنی گانتس، دیگر رئیس پیشین ارتش اسرائیل، وارد سیاست شد. اما در ماه ژوئن ۲۰۲۴، او و گانتس به دلیل نبود یک راهبرد مشخص برای پایان جنگ، از کابینه اضطراری اسرائیل کنارهگیری کردند. یک سال بعد نیز آیزنکوت از گانتس جدا شد و حزب مستقل خود را تاسیس کرد.
اما آقای آیزنکوت در هفتههای اخیر با رشد چشمگیر محبوبیت مواجه شده و نظرسنجیها نشان میدهد که حزب میانهگرای او موسوم به «یاشار»، اکنون از نظر میزان حمایت مردمی تقریبا همسطح حزب راستگرای «لیکود» به رهبری آقای نتانیاهو قرار گرفته است. واژه یاشار در عبری به معنی «صریح» یا «صادق» است و این حزب کمتر از یک سال پیش تشکیل شده است.
انتظار میرود اسرائیل حداکثر تا پایان ماه اکتبر انتخابات پارلمانی برگزار کند. این نخستین انتخابات پس از حمله حماس در سال ۲۰۲۳ و جنگهای متعاقب آن در غزه، لبنان و ایران خواهد بود.
نتانیاهو که در مجموع حدود ۱۹ سال بهصورت متناوب نخستوزیر اسرائیل بوده، در حالی وارد رقابتهای انتخاباتی میشود که با انتقادهای داخلی درباره جنگ با ایران روبهرو است و بسیاری از اسرائیلیها آن را ناموفق ارزیابی میکنند. بر اساس نظرسنجی مؤسسه «آگام لبز» در ماه ژوئن، حدود ۹۲ درصد از اسرائیلیها معتقدند که ایران در جنگ اخیر پیروز شده یا دستکم به دستاوردهایی رسیده است.
تفاوتهای خانوادگی نتانیاهو و آیزنکوت
بخش زیادی از محبوبیت آیزنکوت به تفاوت آشکار او با نتانیاهو بازمیگردد. این ژنرال تنومند پس از حمله ۷ اکتبر ۲۰۲۳، به ائتلاف دولت نتانیاهو پیوست، اما هشت ماه بعد در اعتراض به نحوه مدیریت جنگ از سوی نخستوزیر، استعفا داد.
او نتانیاهو را متهم کرد که با طولانی کردن جنگ، جان گروگانهای ربودهشده در این حمله را به خطر انداخته است.
در ماههای نخست جنگ، زمانی که آیزنکوت همچنان عضو دولت بود، پسر کوچکترش «گال» ۲۵ ساله در غزه کشته شد. همچنین دو برادرزاده او نیز جان خود را در این جنگ از دست دادند. این ژنرال که معمولا به خونسردی شناخته میشود، هنگام مراسم خاکسپاری پسرش در حالی که برای او سخنرانی میکرد، نتوانست جلوی اشکهایش را بگیرد.
این فقدان شخصی، بازتاب گستردهای در میان بخش بزرگی از رأیدهندگان؛ بهویژه خانوادههایی که فرزندانشان در حال گذراندن خدمت اجباری یا خدمت در نیروهای ذخیره هستند یا خودشان در ارتش خدمت میکنند، داشته است.
آقای آیزنکوت در سخنرانی خود در برابر صدها نفر از حامیانش، که بسیاری از آنان از چهرههای فرهنگی و نظامی اسرائیل بودند، گفت: «اسرائیل اکنون در آستانه سرنوشتسازترین انتخابات تاریخ خود قرار دارد.» او افزود: «رنج و درد ناشی از جنگ هرگز از بین نخواهد رفت، اما اطمینان دارم که ما توانایی رشد، بازسازی و از نو ساختن را داریم.»
آیزنکوت دومین فرزند از ۹ فرزند یک زوج مهاجر یهودی مراکشی است و در شهر طبریه و شهر کارگری ایلات اسرائیل بزرگ شده است و عملا از دایره سنتی قدرت و نفوذ دور بوده است. او فعالیت نظامی خود را بهعنوان یک سرباز در تیپ پیادهنظام گولانی آغاز کرد و بهتدریج تا مقام رئیس ستاد کل ارتش (از سال ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۹)، عالیترین منصب نظامی اسرائیل، ارتقا یافت.
یورونیوز فارسی را در ایکس دنبال کنید
در مقابل، نتانیاهو در خانوادهای دانشگاهی و نخبه متولد شد، پدرش یک تاریخدان بود و در حلقه نخبگانی در شهر بیتالمقدس رشد کرد و دوران نوجوانی خود را در آمریکا گذراند و در موسسه فناوری ماساچوست (امآیتی) تحصیل کرد.
نتانیاهو در یگان تکاوران نخبه ارتش اسرائیل، «سایرت متکل»، خدمت کرده است. با این حال، هیچیک از پسران نتانیاهو در طول جنگ در نیروهای ذخیره ارتش خدمت نکردهاند. پسر بزرگ او نیز بهدلیل آنچه برخی «سبک زندگی مجلل» در شهر میامی میدانند، هدف انتقاد قرار گرفته است.
در هفتههای اخیر، ویدیوهای انتخاباتی در حال انتشار است که انگلیسی حرف زدن آیزنکوت با لهجه سنگین را دستمایه تمسخر قرار میدهد و آن را در برابر تسلط و بیان بینالمللی نتانیاهو قرار میدهد. همچنین یکی از خطوط حمله جدید علیه آیزنکوت این است که: «گادی جرئت حمله [مستقیم] به ایران را ندارد.»
نظرسنجیها چه میگویند؟
بر اساس تازهترین نظرسنجی شبکه دولتی اسرائیل، حزب نتانیاهو و حزب آیزنکوت هر کدام موفق به کسب ۲۳ کرسی از مجموع ۱۲۰ کرسی کنست خواهند شد. در این نظرسنجی، نفتالی بنت، دیگر رهبر مخالفان که برای هدایت ائتلاف ضد نتانیاهو رقابت میکند، با ۱۶ کرسی در جایگاه بعدی قرار گرفته است.
در پاسخ به این پرسش که چه کسی برای نخستوزیری مناسبتر است، ۴۱ درصد از شرکتکنندگان آیزنکوت و ۴۰ درصد نتانیاهو را انتخاب کردهاند.
معمار دکترین ضاحیه
آیزنکوت تاکنون مواضع روشنی درباره شماری از مسائل امنیتی، از جمله آینده غزه، ارائه نکرده است؛ اما او را نمیتوان سیاستمداری صلحطلب دانست.
این ژنرال پیشین، معمار دکترین «ضاحیه» شناخته میشود؛ راهبردی نظامی که بر وارد کردن حملات گسترده و با قدرت آتش سنگین به مناطق شهری برای بازدارندگی گروههای مسلح استوار است و نخستینبار در جریان جنگ لبنان در سال ۲۰۰۶ میلادی به کار گرفته شد.
یکی از نقاط مهم در زمان ریاست آیزنکات بر ستاد کل ارتش اسرائیل انتشار سند راهبرد نظامی اسرائیل در ماه اوت ۲۰۱۵، بود که برای نخستین بار از مفهوم «کارزار بین جنگها» در آن رونمایی شد. هدف کارزار بین جنگها، حفظ برتری اسرائیل در روندهای منطقهای از طریق اقدامهای پیشگیرانه، قبل از رسیدن به آستانه جنگ است و در واقع در جهت به تعویق انداختن جنگ و تقویت بازدارندگی است.
در نسخه جدیدتر این راهبرد در سال ۲۰۱۸، این کارزار بهعنوان یک عملیات دائمی تعریف شد که علاوه بر ابزارهای نظامی، از ابزارهای سیاسی، رسانهای و حقوقی نیز استفاده میکند.
این سیاست در رسانهها گاهی بهعنوان «جنگ سایه» اسرائیل علیه محور نفوذ ایران در منطقه نیز شناخته شده است.
گادی آیزنکوت، رئیس پیشین ستاد کل ارتش اسرائیل، در سال ۲۰۱۹ نوشته بود که این مدل باید توسط کشورهای دیگر نیز در مواجهه با نیروهای نیابتی ایران مورد استفاده قرار گیرد.
اظهارات درباره توان هستهای ایران
آیزنکوت معتقد است که اظهارات اخیر نتانیاهو درباره توان هستهای ایران نادرست است. به گزارش روزنامه اسرائیلی «یدیعوت آحارونوت»، گادی آیزنکوت روز چهارشنبه یکم ژوئیه (دهم تیر ۱۴۰۵) بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل را متهم کرد که برای ترساندن افکار عمومی اسرائیل، ادعاهای مربوط به داشتن سلاح هستهای توسط ایران را از خودش میسازد
این روزنامه نوشت آیزنکوت به اظهارات نتانیاهو در مصاحبهای با شبکه ۱۴ اسرائیل در روز سهشنبه اشاره داشت که گفته بود: «من دو بار وارد ایران شدم تا خودمان را از نابودی با بمبهای اتمی که در دست آنها بود نجات دهم.» این نخستین بار استبود که نتانیاهو مدعی شده ایران پیشتر به سلاح هستهای دست یافته بوده است. او پیشتر همواره بر سیاستهایی افتخار کرده که به گفته خودش مانع از دستیابی ایران به سلاح هستهای شدهاند.
در عوض آیزنکوت گفت: «نتانیاهو حرفهای نفرتانگیزی زد. ایران هیچ بمب هستهای نداشت. او واقعیت را جعل میکند تا مردم اسرائیل را بترساند.»
تردید ترامپ
هر فردی که نخستوزیر آینده اسرائیل شود، با چالشهای بزرگی روبهرو خواهد بود. در سطح بینالمللی، متحدان غربی با طرح نتانیاهو برای ایجاد مناطق حائل در غزه، سوریه و لبنان مخالف هستند؛ حال آنکه خود نتانیاهو، ایجاد این مناطق را به یکی از وعدههای انتخاباتی خود تبدیل کرده است.
نظرسنجیها نیز از کاهش حمایت جهانی از اسرائیل حکایت دارند. بر اساس نظرسنجی موسسه گالوپ در ماه فوریه، برای نخستین بار شمار آمریکاییهایی که با فلسطینیها ابراز همدردی میکنند، از حامیان اسرائیل بیشتر شده است؛ تغییری که نگرانیهایی را در میان برخی رایدهندگان اسرائیلی درباره تداوم حمایت یکی از مهمترین متحدان این کشور ایجاد کرده است.
روابط نتانیاهو با دونالد ترامپ نیز رو به تیرگی گذاشته است. ترامپ پیشتر بارها آشکارا از نتانیاهو حمایت کرده و حتی خواستار عفو او در پرونده فساد مالیاش شده بود، اما جنگ با ایران و رهبری راستگراترین و ملیگراترین ائتلاف تاریخ اسرائیل از سوی نتانیاهو، روابط دو طرف را تحت فشار قرار داده است.
به کانال تلگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
این اختلافها به تماسهای پرتنش میان دو رهبر، بهویژه بر سر حملات اسرائیل به لبنان که ترامپ آنها را «نامتناسب» توصیف کرده، انجامیده است. ترامپ همچنین اخیرا نسبت به تمایل نتانیاهو برای حضور دوباره در رقابتهای انتخاباتی ابراز تردید کرده است.
ترامپ ماه گذشته در گفتوگو با شبکه ایبیسی گفت: «نمیدانم بیبی اصلا میخواهد به رقابت ادامه بدهد یا نه.» این اظهارات نتانیاهو را وادار کرد اعلام کند که همچنان در انتخابات حضور خواهد داشت.
رئیسجمهوری آمریکا در مصاحبهای دیگر با رسانه دولتی اسرائیل نیز گفت: «احتمال زیادی دارد در انتخابات آینده از نتانیاهو حمایت کنم، اما باید ببینم چه کسانی نامزد میشوند.»
لزوما به پیروزی قاطع نیاز نیست
نتانیاهو سیاستمداری باتجربه در رقابتهای انتخاباتی است و سابقه بازگشتهای غیرمنتظرهای دارد. در مقابل، آیزنکوت چهرهای تازهوارد به سیاست به شمار میرود و فقط از سال ۲۰۲۲ وارد عرصه سیاسی شده است.
بر اساس نظرسنجیهای اخیر، نتانیاهو قادر به کسب اکثریت لازم برای تشکیل دولت نیست. با این حال، او برای باقی ماندن در قدرت لزوما به پیروزی قاطع نیاز ندارد.
صحنه سیاسی اسرائیل میان احزاب متعدد تقسیم شده و چندین رهبر برای رسیدن به مقام نخستوزیری رقابت میکنند. در فاصله سالهای ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۲، اسرائیل طی چهار سال پنج انتخابات برگزار کرد، زیرا نه اردوگاه حامی نتانیاهو و نه مخالفان او نتوانستند کرسیهای کافی برای تشکیل ائتلاف حاکم را به دست آورند.
تحلیلگران معتقدند نتانیاهو ممکن است روی تکرار چنین وضعیتی حساب باز کرده باشد.
نتانیاهو همچنین در حال اجرای تبلیغات انتخاباتی تهاجمی است که مشروعیت احزاب عرب-اسرائیلی را زیر سوال میبرد؛ احزابی که آیزنکوت و دیگر رهبران اپوزیسیون ممکن است برای تشکیل اکثریت به آنها نیاز داشته باشند.
در یکی از این تبلیغات آمده است: «آیزنکوت بدون احزاب عرب هیچ دولتی نخواهد داشت.» این تبلیغ با پسزمینهای سیاه و قرمز و موسیقیای هشداردهنده پخش شده است.
حزب آقای آیزنکوت برای مقابله با این تبلیغات، مجموعهای از برنامههای امنیتی و تکنوکراتیک را برای حل مشکلاتی مانند فشار ناشی از خدمت نیروهای ذخیره و اختلاف بر سر خدمت نظامی یهودیان ارتدوکس ارائه کرده است.