تنها سه روز مانده به انتخابات پارلمانی اسرائیل، ایران به یکی از محورهای اصلی رقابت بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر این کشور و مخالفانش تبدیل شده است. موضوع ایران تا چه اندازه بر سرنوشت انتخابات اسرائیل تاثیرگذار است؟
نخست‌وزیر اسرائیل وعده سرنگونی حکومت ایران را به کارزار انتخاباتی خود پیوند زده و مدعی شده که تهران برای تأثیرگذاری بر نتیجه رأی‌گیری در حال تدارک حمله‌ای احتمالی است. در مقابل، رقبای او نیز ایران را تهدیدی امنیتی می‌دانند، اما دولت نتانیاهو را به ناکامی در رفع این تهدید متهم می‌کنند.
آگهی
آگهی
در مقابل، رقبای او نیز ایران را تهدیدی امنیتی می‌دانند، اما دولت نتانیاهو را به ناکامی در رفع این تهدید متهم می‌کنند.
نتانیاهو در نشست خبری روز یکشنبه ۱۸ اکتبر، که نخستین نشست حضوری او با خبرنگاران اسرائیلی درباره مسائل امنیتی پس از حمله هفتم اکتبر ۲۰۲۳ بود، تغییر حکومت در ایران را یکی از اهداف اصلی راهبرد امنیتی خود معرفی کرد.
او با اشاره به عملیات نظامی اسرائیل علیه ایران و متحدان منطقه‌ای آن گفت بخش عمده مأموریت نظامی اسرائیل انجام شده، اما تکمیل آن به ادامه نخست‌وزیری او بستگی دارد.
در مقابل، گادی آیزنکوت، رئیس پیشین ستاد کل ارتش و از مهم‌ترین رقبای نتانیاهو، این اظهارات را بخشی از تبلیغات انتخاباتی دانسته و عملکرد دولت در تحقق اهداف امنیتی را زیر سؤال برده است.
با این حال، مواضع آیزنکوت و دیگر رقبای اصلی نتانیاهو نشان می‌دهد که اختلاف آن‌ها بیشتر بر سر نحوه مقابله با ایران و ارزیابی عملکرد نخست‌وزیر است تا اصل ضرورت مقابله با برنامه هسته‌ای و توان نظامی تهران.
نتانیاهو چگونه ایران را به محور کارزار انتخاباتی تبدیل کرده است؟
نتانیاهو در هفته‌های پایانی کارزار انتخاباتی تلاش کرد تا سابقه عملیات نظامی اسرائیل علیه ایران را به یکی از مهم‌ترین دلایل ضرورت ادامه حضور خود در قدرت تبدیل کند.
او در نشست خبری ۱۸ اکتبر تأکید کرد که راهبرد امنیتی اسرائیل از مهار تهدیدها به اقدام پیش‌دستانه تغییر کرده است. به گفته او، حملات سال‌های ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ به ایران و گروه‌های متحد تهران نشان داده‌اند که این رویکرد می‌تواند موازنه قدرت منطقه‌ای را تغییر دهد.
نخست‌وزیر اسرائیل در عین حال اذعان کرد که عملیات نظامی پیشین نتوانسته به سرنگونی حکومت ایران منجر شود، اما گفت که برنامه‌ای جامع برای تحقق این هدف در اختیار نهادهای امنیتی قرار داده است.
این موضع، مسئله ایران را از یک موضوع سیاست خارجی به معیاری برای ارزیابی رهبری سیاسی اسرائیل تبدیل کرده است.
نتانیاهو از رأی‌دهندگان می‌خواهد که ادامه حضور او در قدرت را با تکمیل اهداف نظامی پیوند دهند. مخالفانش در مقابل می‌پرسند گه چرا پس از چندین دور درگیری، تهدید ایران همچنان پابرجاست.
روزنامه اسپانیایی زبان ال‌پائیس در گزارشی در ۲۳ اکتبر نوشت که نتانیاهو در روزهای پایانی کارزار، احتمال جنگ دیگری با ایران را به یکی از موضوعات اصلی رقابت انتخاباتی تبدیل کرده است.
یکی از مهم‌ترین پرسش‌های انتخابات این است که تشدید تنش با ایران در روزهای باقی‌مانده تا رأی‌گیری، چه تأثیری بر رفتار رأی‌دهندگان اسرائیلی خواهد گذاشت.
از یک سو، بحران‌های امنیتی می‌توانند توجه افکار عمومی را به تجربه نظامی و توانایی مدیریت جنگ معطوف کنند. موضوعی که نتانیاهو تلاش دارد آن را از نقاط قوت خود معرفی کند.
از سوی دیگر، حملات موشکی، تلفات غیرنظامی، تعطیلی فعالیت‌های اقتصادی و اختلال در زندگی روزمره می‌توانند نارضایتی از دولت مستقر را افزایش دهند.
روزنامه جروزالم‌پست به نقل از گزارش معاریو نوشته است که نتانیاهو نگران است آغاز جنگ تازه با ایران پیش از انتخابات، به جای تقویت موقعیت حزب لیکود، به سود مخالفان تمام شود.
بر اساس این گزارش، مقام‌های نزدیک به لیکود معتقدند که تصویر پناه گرفتن شهروندان در پناهگاه‌ها، ساختمان‌های تخریب‌شده و قربانیان حملات موشکی می‌تواند فضای انتخاباتی را به زیان دولت تغییر دهد.
همچنین به گفته منابع مورد استناد این گزارش، اسرائیل به واشنگتن پیام داده است که ترجیح می‌دهد عملیات نظامی احتمالی علیه ایران پس از انتخابات ۲۷ اکتبر آغاز شود.
این گزارش مبتنی بر اظهارات منابع ناشناس است و نمی‌توان آن را تأیید رسمی تصمیم دولت اسرائیل درباره زمان عملیات نظامی دانست.
به این ترتیب، رابطه میان جنگ و نتیجه انتخابات یک‌سویه نیست. تأثیر تشدید درگیری به ماهیت عملیات، میزان خسارت‌ها، واکنش ایران و ارزیابی رأی‌دهندگان از مسئولیت دولت بستگی خواهد داشت.
حمایت ترامپ از نتانیاهو؛ پیوند انتخابات اسرائیل با سیاست آمریکا در قبال ایران
دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا روز ۱۸ اکتبر آشکارا از انتخاب مجدد نتانیاهو حمایت کرد و ادامه نخست‌وزیری او را با مقابله با ایران پیوند داد.
ترامپ در پیامی اعلام کرد که در صورت روی کار آمدن رهبری متفاوت در اسرائیل، ممکن است آمریکا ناچار شود بخش بیشتری از اقدامات علیه ایران را به‌تنهایی انجام دهد.
این حمایت در شرایطی مطرح شد که واشنگتن و تل‌آویو درباره ادامه عملیات نظامی و نحوه برخورد با برنامه هسته‌ای ایران رایزنی می‌کنند.
با این حال، حمایت ترامپ لزوما به معنای افزایش آرای نتانیاهو نیست. رأی‌دهندگان اسرائیلی علاوه بر مسائل امنیتی، درباره مسئولیت دولت در قبال حمله هفتم اکتبر، وضعیت اقتصادی، خدمت سربازی یهودیان فوق‌ارتدوکس و آینده نظام قضایی نیز تصمیم می‌گیرند.
حمایت رئیس‌جمهوری آمریکا همچنین نشان‌دهنده تفاوت مواضع در دولت اوست. جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهوری آمریکا، در ۲۰ اکتبر اعلام کرد که شخصاً قصد حمایت انتخاباتی از نتانیاهو را ندارد.
نظرسنجی‌ها درباره تأثیر ایران چه می‌گویند؟
تازه‌ترین نظرسنجی‌های انتخاباتی نشان می‌دهند که هیچ‌یک از دو اردوگاه اصلی از مسیر روشنی برای تشکیل دولت برخوردار نیستند.
بر اساس تجمیع نظرسنجی‌های رویترز تا ۲۰ اکتبر، احزاب مخالف نتانیاهو در مجموع از نظر تعداد کرسی‌ها پیشتاز بودند، اما اختلافات میان آن‌ها، به‌ویژه درباره همکاری با احزاب عرب، تشکیل یک ائتلاف حکومتی را دشوار می‌کرد.
در همین حال، حزب لیکود و حزب یاشار به رهبری آیزنکوت در رقابتی نزدیک قرار داشتند.
با وجود این، نظرسنجی‌های موجود به‌تنهایی نشان نمی‌دهند که مسئله ایران چه میزان از آرای هر حزب را جابه‌جا کرده است.
برای اثبات چنین تأثیری باید داده‌های مشخصی درباره اولویت‌های رأی‌دهندگان و تغییر رفتار انتخاباتی آن‌ها در واکنش به تحولات مربوط به ایران وجود داشته باشد.
بنابراین، اگرچه ایران یکی از موضوعات برجسته کارزار انتخاباتی است اما نمی‌توان با اتکا به نظرسنجی‌های عمومی نتیجه گرفت که این موضوع به‌تنهایی سرنوشت انتخابات را تعیین خواهد کرد.
آیا تغییر دولت در اسرائیل به معنای تغییر سیاست در قبال ایران است؟
حتی اگر نتانیاهو نتواند دولت آینده را تشکیل دهد، تغییر نخست‌وزیر لزوما به معنای پایان سیاست تقابل اسرائیل با جمهوری اسلامی نخواهد بود.
آیزنکوت و بنت نیز با برنامه هسته‌ای ایران و حمایت تهران از گروه‌های مسلح منطقه مخالفند و گزینه‌های سخت‌گیرانه، از جمله فشار نظامی، را کنار نگذاشته‌اند.
با این حال، تفاوت‌هایی در شیوه اجرای سیاست امنیتی وجود دارد. آیزنکوت بر ضرورت تبدیل دستاوردهای نظامی به نتایج سیاسی و امنیتی تأکید کرده است، رویکردی که می‌تواند بر نحوه هماهنگی با آمریکا، مدیریت درگیری‌های منطقه‌ای و اهداف عملیات احتمالی تأثیر بگذارد.
در مقابل، نتانیاهو تغییر حکومت ایران را آشکارا به یکی از اهداف اصلی راهبرد امنیتی خود تبدیل کرده و تحقق آن را به ادامه حضورش در قدرت پیوند داده است.
در نتیجه، اختلاف اصلی میان نامزدهای مطرح اسرائیل نه بر سر اینکه ایران تهدید محسوب می‌شود یا خیر، بلکه بر سر چگونگی مقابله با این تهدید، ارزیابی نتایج جنگ‌های گذشته و اهداف سیاسی عملیات آینده است.
ایران، موضوعی که هم می‌تواند به نتانیاهو کمک کند و هم به او آسیب بزند
انتخابات ۲۷ اکتبر در شرایطی برگزار می‌شود که ایران هم در تبلیغات انتخاباتی اسرائیل حضور دارد و هم در محاسبات امنیتی دولت و مخالفان آن.
نتانیاهو تلاش می‌کند خود را رهبری معرفی کند که می‌تواند مقابله با حکومت ایران را به نتیجه برساند. مخالفانش در مقابل استدلال می‌کنند که تداوم تهدید ایران، با وجود عملیات نظامی گسترده، نشان‌دهنده محدودیت‌های راهبرد دولت اوست.
در این میان، تشدید احتمالی درگیری، بدون آنکه بتوان از پیش تعیین کرد کدام‌یک از آن سود خواهد برد، می‌تواند محاسبات انتخاباتی هر دو اردوگاه را تغییر دهد.
آنچه روشن است، مسئله ایران در انتخابات اسرائیل دیگر صرفا موضوعی مربوط به سیاست خارجی نیست. این مسئله به یکی از معیارهای سنجش عملکرد امنیتی نتانیاهو و توانایی رقبای او برای ارائه راهبردی متفاوت تبدیل شده است.