محققان آلمانی دریافتند برخی افراد با وجود کاهش وزن پایدار، همچنان با افزایش قند خون، کاهش ترشح انسولین و خطر بالای ابتلا به دیابت نوع ۲ روبهرو هستند؛ یافتهای که میتواند ضرورت اتخاذ رویکردهای شخصیسازیشده در پیشگیری از این بیماری را برجسته کند.
چند سال پیش، پژوهشگران مرکز تحقیقات دیابت آلمان، افراد در معرض خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ را به شش گروه مشخص تقسیم کردند. این گروهها شامل افراد در آستانه دیابت از نظر میزان احتمال ابتلا به دیابت و همچنین روند پیشرفت عوارض مرتبط با آن تفاوتهای قابلتوجهی دارند.
آگهی
آگهی
گروههای خطر شماره ۳ (نقص در ترشح انسولین و ژنتیک مستعد) و ۵ (کبد چرب شدید همراه با مقاومت انسولینی شدید) بهعنوان گروههایی شناسایی شدند که احتمال ابتلا به دیابت نوع ۲ در آنها بسیار بالاست. در جدیدترین تحلیل، پژوهشگران بررسی کردند که آیا کاهش وزن طولانیمدت و پیشگیری از دیابت مبتنی بر اصلاح سبک زندگی، در میان این گروههای مختلف نتایج متفاوتی ایجاد میکند یا خیر.
آسیبپذیری گروه ۵ با وجود کاهش وزن همچنان ادامه دارد
پژوهشگران اطلاعات بهدستآمده از برنامه مداخله سبک زندگی توبینگن (TULIP) را بررسی کردند. افراد دارای خطر بالاتر ابتلا به دیابت نوع ۲ در یک برنامه دوساله اصلاح سبک زندگی شرکت کردند و سپس حدود ۹ سال تحت پیگیری قرار گرفتند.
این تحلیل بر شرکتکنندگانی متمرکز بود که کاهش وزن قابلتوجهی داشتند و توانسته بودند این کاهش وزن را در بلندمدت حفظ کنند.
پروفسور نوربرت استفان، نویسنده اصلی این مطالعه، توضیح میدهد: «ما بهطور ویژه علاقهمند بودیم بدانیم آیا افراد حاضر در گروههای خطر ۳ و ۵، در مقایسه با سایر گروهها، از نظر بهبود سطح قند خون و پیشگیری از دیابت نوع ۲ تفاوتی دارند یا خیر.»
او افزود: «ما بسیار شگفتزده شدیم که دریافتیم با وجود کاهش وزن چشمگیر و پایدار به میزان ۸ درصد و پس از یک دوره پیگیری بسیار طولانی ۹ ساله، افراد گروه خطر شماره ۵ همچنان با افزایش سطح قند خون، کاهش ترشح انسولین و خطر مداوم بالای ابتلا به دیابت نوع ۲ مواجه بودند.»
کبد چرب و مقاومت به انسولین ممکن است عامل اصلی افزایش خطر باشند
پژوهشگران همچنین بررسی کردند که چرا مداخلات سبک زندگی در افراد گروه ۵ ظاهرا محافظت کمتری ایجاد میکند. تحلیل آنها بر سازوکارهای زیستی متمرکز بود که میتوانند روند بدتر شدن وضعیت متابولیک این گروه را توضیح دهند.
نتایج نشان داد که مقاومت به انسولین نقش مهمی در این روند دارد. این مقاومت به احتمال زیاد با کبد چرب شدید مرتبط است.
تجمع چربی در کبد ممکن است توانایی سلولهای بتای پانکراس را برای ترشح انسولین کاهش داده باشد؛ موضوعی که در افراد گروه خطر شماره ۵ به افزایش سطح قند خون منجر شده است.
این یافتهها شواهد پیشین را تأیید میکنند که نشان میداد کبد چرب و مقاومت به انسولین مهمترین فرآیندهای بیماریزایی در افراد حاضر در گروه خطر شماره ۵ دیابت نوع ۲ در مدل توبینگن هستند.
این ویژگیها ممکن است باعث شوند این افراد بهطور ویژه در برابر ابتلا به دیابت نوع ۲ و همچنین بیماریهای قلبیعروقی آسیبپذیر باشند.
پیشگیری شخصیسازیشده از دیابت ممکن است ضروری باشد
نتایج این مطالعه نشان میدهد افراد گروه خطر شماره ۵ ممکن است همان مزایای متابولیکی ناشی از اصلاح سبک زندگی را که در سایر گروههای پرخطر مشاهده میشود، دریافت نکنند.
این موضوع حتی در شرایطی صادق بود که آنها کاهش وزن قابلتوجه و پایداری داشته باشند؛ بهویژه زمانی که پژوهشگران تنظیم و کنترل سطح قند خون را بررسی کردند.
اگر پژوهشهای آینده و مطالعات آیندهنگر این یافتهها را تأیید کنند، پیشگیری از دیابت ممکن است نیازمند رویکردی شخصیسازیشدهتر شود.
افرادی که دارای الگوهای زیستی پرخطر، مانند ویژگیهای گروه ۵ هستند، ممکن است به مراقبتهای پزشکی فشردهتر یا درمانهایی نیاز داشته باشند که بهطور اختصاصی مشکلات متابولیکی آنها را هدف قرار دهد.
این یافتهها حاصل پژوهش دانشمندان مرکز تحقیقات دیابت آلمان (DZD)، بیمارستان دانشگاهی توبینگن و مرکز هلمهولتز مونیخ (Helmholtz Munich) است. نتایج این مطالعه در مجله علمی «Diabetes» منتشر شده است.