علم ثابت کردهاست که استرس احساسی ناشی از مسابقههای بسیار پرتنش میتواند خطر بروز مشکلات قلبی عروقی را در افراد آسیبپذیر افزایش دهد.
رقابت بسیار مورد انتظار جدال اسپانیا و بلژیک در این جمعه نوید هیجانهای شدید را میدهد، اما این مسابقه در عین حال بار دیگر پرسشی را مطرح میکند که علم سالهاست در حال بررسی آن است: آیا یک مسابقه فوتبال میتواند به سکته قلبی منجر شود؟
آگهی
آگهی
مطالعات نشان میدهد که استرس احساسی ناشی از رقابتهای بسیار پرتنش میتواند خطر بروز رویدادهای قلبیعروقی را در افراد آسیبپذیر افزایش دهد، هرچند کارشناسان تاکید میکنند که فوتبال علت اصلی نیست، بلکه تنها میتواند نقش محرک را ایفا کند.
علاقه شدید به فوتبال فقط ضربان قلب را تند نمیکند. در جریان مسابقات سرنوشتساز، ضربان قلب، فشار خون و سطح هورمونهای استرس مانند آدرنالین و کورتیزول به شکل قابل توجهی افزایش پیدا میکند.
در بیشتر هواداران سالم، این تغییرات گذراست و پیامدی به جا نمیگذارد. اما در افرادی که از پیش دچار بیماری قلبیعروقی هستند یا چند عامل خطر همزمان دارند، همین اوج استرس میتواند برای بروز یک مشکل قلبی کافی باشد.
یکی از شناختهشدهترین مطالعات پس از جام جهانی ۲۰۰۶ آلمان در نشریه 'New England Journal of Medicine' (منبع به زبان اسپانیایی) منتشر شد. پژوهشگران مشاهده کردند در روزهایی که تیم ملی آلمان بازی داشت، تعداد مراجعهکنندگان به اورژانس به دلیل مشکلات قلبی به طور قابل ملاحظهای افزایش یافت، بهویژه در جریان پرتنشترین مسابقات. خطر بروز یک رویداد قلبیعروقی در این روزها تا ۲٫۷ برابر دیگر روزها افزایش پیدا کرد؛ یافتهای که آن تحقیق را به مرجع مهمی در بررسی تاثیر استرس ورزشی تبدیل کرد.
از آن زمان تاکنون، پژوهشهای مختلف به نتایج مشابهی در رقابتهای بینالمللی و رویدادهای بزرگ ورزشی رسیدهاند، بهخصوص زمانی که نتیجه مسابقه در وقت اضافه، ضربات پنالتی یا تا لحظه آخر در ابهام میماند.
ساعتهای هوشمند هم این موضوع را تایید میکنند
تازهترین تحقیق در این زمینه کار دانشگاه بیلهفلد آلمان است که امسال در نشریه 'Scientific Reports (منبع به زبان اسپانیایی)' منتشر شده. پژوهشگران طی چند هفته بیش از ۲۰۰ هوادار را با استفاده از ساعتهای هوشمند زیر نظر گرفتند تا ضربان قلب و سطح استرس آنها را در طول مسابقات فوتبال بهطور پیوسته اندازهگیری کنند.
این مطالعه نشان داد مسابقات با شدت بالا باعث افزایش آشکار ضربان قلب و استرس فیزیولوژیک میشود، بهویژه در هوادارانی که از نظر احساسی بیش از دیگران درگیر تیم خود هستند. علاوه بر این، واکنشها زمانی که مسابقه در ورزشگاه دنبال میشد بسیار شدیدتر از تماشای آن در خانه بود.
ماجرا فقط خود مسابقه نیست
متخصصان قلب تاکید میکنند که فوتبال به ندرت به تنهایی عامل خطر است. ریسک زمانی بالا میرود که استرس احساسی با عوامل رایج دیگر در اینگونه رقابتها همراه شود؛ عواملی مانند مصرف زیاد الکل، خوردن غذاهای سنگین، استعمال دخانیات، کمبود خواب و مشکلات زمینهای مانند فشار خون بالا، دیابت یا کلسترول کنترلنشده.
در چنین شرایطی، ترکیب استرس جسمی و روانی میتواند به بروز آریتمی قلب، بحرانهای فشار خون بالا یا حتی سکته قلبی در افرادی که پیشتر دچار بیماری قلبیعروقی بودهاند، کمک کند.
آیا هواداران اسپانیا باید امشب نگران باشند؟
کارشناسانی مانند دکتر خوزه آبِیان پیام آرامشبخشی برای هواداران دارند. به گفته آنها، برای اکثریت قریب به اتفاق تماشاگران، تجربه پرهیجان یک مسابقه اسپانیا ـ بلژیک هیچ خطری برای سلامت به همراه ندارد.
با این حال، افرادی که سابقه مشکلات قلبی دارند باید از زیادهروی خودداری کنند، داروهای خود را بهطور منظم مصرف کنند و علائمی مانند درد سینه، تنگی نفس، تعریق شدید یا ناراحتیهایی که به بازو یا فک منتشر میشود را نادیده نگیرند.
زیرا هرچند هیجان فوتبال به تنهایی باعث سکته قلبی نمیشود، علم سالهاست نشان میدهد که یک مسابقه با حداکثر تنش میتواند برای قلب آسیبپذیر به محرک ایدهآل تبدیل شود.