دود دستدوم سیگار به طور جدی به سلامت آسیب میزند، از جمله با افزایش بیماری قلبی، مشکلات تنفسی و سرطان، و همچنان یکی از عوامل اصلی مرگ قابلپیشگیری در جهان است.
هر سال یکسوم جمعیت جهان در معرض دود دست دوم، که به «سیگار کشیدن منفعل» هم شناخته میشود، قرار میگیرد؛ عاملی که همچنان یکی از مهمترین منابع بیماری و مرگومیر در میان غیرسیگاریهاست.
آگهی
آگهی
برآورد میشود در سال ۲۰۲۳ حدود ۲.۷۱ میلیارد نفر در سراسر جهان در معرض دود دست دوم، یعنی ترکیبی از دو نوع دود که غیرسیگاریها آن را استنشاق میکنند، قرار گرفتهاند؛ مواجههای که به ۱.۶۶ میلیون مورد مرگ منجر شده است. این رقم شامل ۷۶۷ میلیون کودک زیر ۱۵ سال، که بهویژه آسیبپذیرند، و همچنین ۱.۴۹ میلیارد زن میشود.
این یافتههای تازه حاصل مطالعه «بار جهانی بیماریها» (GBD) ۲۰۲۳ است که در نشریه لانست پابلیک هلس (منبع به زبان انگلیسی) منتشر شده و میزان مواجهه با دود دست دوم و پیامدهای سلامت آن را در ۲۰۴ کشور و قلمرو میان سالهای ۱۹۹۰ تا ۲۰۲۳ برآورد کرده است.
نیاز به مقررات سختگیرانهتر
با وجود گستردگی این مواجهه، مطالعه نشان میدهد حدود ۷۰ درصد جمعیت جهان تحت پوشش قوانین جامع فضاهای بدون دود قرار ندارند.
تا سال ۲۰۲۴ تنها ۷۹ کشور، که حدود ۷۰ درصد آنها در قارههای آمریکا قرار دارند، به بالاترین استانداردهای حفاظتی در چارچوب سازمان جهانی بهداشت دست یافتهاند؛ یعنی همه اماکن عمومی در آنها کاملا بدون دود است یا دستکم ۹۰ درصد جمعیتشان تحت پوشش قانون قرار دارد.
سهم جمعیت جهان که تحت پوشش قوانین جامع فضاهای بدون دود است از ۳ درصد در سال ۲۰۰۷ به ۳۳ درصد در سال ۲۰۲۴ رسیده و اکنون ۲.۶ میلیارد نفر را در بر میگیرد.
با این حال نویسندگان تاکید میکنند که هرچند سیاستهای فضاهای بدون دود به طور مستقیم میزان مواجهه با دود را کاهش میدهد، به اقدامات تکمیلی دیگری همچون مالیات بر دخانیات، ممنوعیت تبلیغات، بستهبندی ساده و برنامههای ترک دخانیات نیاز است.
الگوهای منطقهای
پژوهشگران دریافتند که تعداد افرادی که تحت تاثیر مواجهه با دود دست دوم قرار میگیرند در سطح جهانی تقریبا ثابت مانده، اما در آفریقای زیر صحرا، شمال آفریقا و خاورمیانه به شدت افزایش یافته است؛ افزایشی که آن را به رشد جمعیت نسبت میدهند.
شیوع مواجهه در منطقه اروپای مرکزی، اروپای شرقی و آسیای مرکزی ۳۷.۷ درصد بود؛ رقمی بالاتر از میانگین جهانی ۳۳.۹ درصد که ۱۴۶ میلیون نفر را درگیر میکند.
بیشتر کشورهای اروپای غربی در «ابرمنطقه کشورهای با درآمد بالا» قرار میگیرند؛ منطقهای که از نظر کاهش سیگار کشیدن منفعل، برخی از چشمگیرترین پیشرفتها را نشان داده است.
دانمارک و نروژ از سال ۱۹۹۰ در میزان مواجهه با دود دست دوم به یکی از بیشترین کاهشها در جهان دست یافتهاند؛ به ترتیب ۴۸.۸- درصد و ۴۴.۳- درصد.
پیامدهای گسترده برای سلامت
گزارش نشان میدهد فارغ از تعداد افرادی که در معرض دود قرار میگیرند، دود دست دوم مسئول از دست رفتن ۴۴.۸ میلیون سال زندگی سالم است و همچنان یکی از عوامل اصلی ناتوانی و مرگ زودرس به شمار میرود.
در حالی که فرد سیگاری دود «اصلی» را از طریق فیلتر سیگار استنشاق میکند، غیرسیگاریها عمدتا دود «جانبی» را تنفس میکنند؛ این دود بدون فیلتر است و در هر واحد، غلظت بیشتری از ترکیبات سمی و سرطانزا نسبت به دودی دارد که فرد سیگاری استنشاق میکند.
پژوهشگران برآورد کردند که دود دست دوم همچنان یکی از محرکهای مهم کاهش سلامت جهانی است، به ویژه از طریق بیماریهای قلبیعروقی و بیماریهای تنفسی کودکان.
قرار گرفتن در معرض دود دخانیات با چندین وضعیت سلامت مرتبط بود، از جمله سکته مغزی، عفونتهای حاد دستگاه تنفسی تحتانی، بیماری انسدادی مزمن ریه، آسم، دیابت نوع ۲ و سرطانهای نای، ریه و پستان.