دانشمندان در یک مطالعه جدید هشدار دادهاند یک داروی اعصاب و روان که معمولا به عنوان قرص خواب تجویز میشود، ممکن است طولانیتر از حد مورد انتظار در بدن باقی بماند و هوشیاری و عملکرد رانندگی در روز بعد مختل کند.
در سالهای اخیر نگرانیها درباره استفاده گسترده از داروهای آرامبخش برای مشکلات خواب مانند بیخوابی رو به افزایش بوده است.
آگهی
آگهی
پژوهشها نشان دادهاند که مصرف اینگونه قرصها، که اغلب در ابتدا برای رفع مشکلات خواب طراحی نشدهاند، میتواند منجر به اختلال شناختی در روز بعد، وابستگی و بدتر شدن وضعیت تنفس شود.
اکنون، یک کارآزمایی بالینی که برای اولین بار در جهان انجام شده، بررسی کرده است که چگونه دوز پایین «کوئتیاپین» که معمولا برای افرادی که با به خواب رفتن مشکل دارند تجویز میشود، بر استراحت، تنفس و عملکرد فرد در روز بعد تاثیر میگذارد.
بر اساس این مطالعه جدید که در نشریه علمی «نشریه انجمن قفسه سینه آمریکا» منتشر شده، محققان دانشگاه فلیندرز در استرالیا دریافتند که دوز پایین کوئتیاپین تا حدودی کیفیت خواب را بهبود بخشیده و از شدت آپنه انسدادی خواب میکاهد. با این حال، این دارو میتواند هوشیاری و عملکرد رانندگی در روز بعد را به شکل چشمگیری مختل کند.
دانشمندان در این پژوهش نوشتند: «هوشیاری صبحگاهی و عملکرد در شبیهساز رانندگی پس از مصرف کوئتیاپین به طور معناداری دچار اختلال شد.»
داروی کوئتیاپین برای درمان اسکیزوفرنی و اختلال دوقطبی تایید شده است، اما به دلیل اثرات آرامبخشی که دارد، به طور فزایندهای در دوزهای پایین برای درمان بیخوابی و اضطراب تجویز میشود.
این دارو با نام تجاری «سروکوئل» در بازار جهانی و کوئنتیاکس و ترانکوپین در ایران فروخته میشود.
کریکت فوسکا، نویسنده اصلی این مطالعه از دانشگاه فلیندرز، میگوید: «این باور رو به رشدی وجود دارد که دوز پایین کوئتیاپین روشی نسبتا بیضرر برای کمک به خوابیدن مردم است. اما نتایج ما نشان میدهد که ماجرا به این سادگیها نیست.»
دکتر فوسکا افزود: «اگرچه شرکتکنندگان در طول شب طولانیتر خوابیدند و کمتر از خواب بیدار شدند، اما زمان واکنش آنها کندتر شد و عملکرد رانندگی آنها در دستگاه شبیهساز در صبح روز بعد به وضوح بدتر بود.»
تضاد میان کیفیت خواب و عملکرد روزانه
در حالی که به طور کلی تصور میشود یک خواب شبانه بهتر منجر به عملکرد بهتر در طول روز میشود، یافتههای جدید نشان میدهند که این قاعده ممکن است هنگام استفاده از کوئتیاپین صدق نکند.
در این کارآزمایی بالینی، محققان بیماران مبتلا به آپنه خواب را که برای بیدار ماندن در طول شب یا حفظ تداوم خواب خود دچار مشکل هستند، مورد ارزیابی قرار دادند.
۱۵ فرد بزرگسال، دو شب را در آزمایشگاه خواب سپری کردند؛ یک شب پس از مصرف ۵۰ میلیگرم کوئتیاپین و شب دیگر پس از مصرف یک دارونما.
شرکتکنندگان در طول شب و مجددا در صبح روز بعد تحت نظر قرار گرفتند. آنها همچنین یک تست شبیهساز رانندگی و یک آزمون سنجش هوشیاری را انجام دادند تا میزان هوشیاری آنها به صورت عینی و دقیق اندازهگیری شود.
نتایج نشان داد که کوئتیاپین در مقایسه با دارونما، تعداد وقفههای تنفسی در طول خواب را کاهش داده و کارایی خواب را بهبود بخشیده است.
اما این دارو در عین حال منجر به کندتر شدن زمان واکنش بیماران، افزایش خطاهای ناشی از حواسپرتی و کنترل ضعیفتر فرمان در طول تست شبیهسازی رانندگی شد؛ مواردی که همگی از شاخصهای کلیدی مرتبط با خطر تصادف در دنیای واقعی به شمار میروند.
دکتر فوسکا گفت: «آنچه به طور خاص نگرانکننده بود این است که برخی افراد، با وجود اینکه در تستهای عینی عملکرد ضعیفتری داشتند، در روز بعد احساس خوابآلودگی شدیدی نمیکردند.»
او اضافه کرد: «این عدم تطابق بین احساسی که مردم دارند و نحوه عملکرد واقعی آنها، یک ریسک امنیتی و خطر جدی به همراه دارد، به خصوص وقتی پای رانندگی در میان باشد.»
به کانال تلگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
لزوم تغییر در شیوه درمان
دانشمندان خواستار ایجاد تغییر در نحوه مدیریت و درمان اختلالات خواب مانند آپنه خواب در بیماران هستند. آنها میگویند به جای تکیه بر راهکارهای یکسان برای همه، شواهد فزایندهای وجود دارد که نشان میدهد هدف قرار دادن علل ریشهای اختلال در خواب میتواند هم اثربخشی درمان و هم نتایج بیمار را بهبود بخشد.
دنی اِکر، استاد سلامت خواب در دانشگاه فلیندرز، در این باره میگوید: «آنچه ما در حال یادگیری آن هستیم این است که درمان باید متناسب با هر فرد طراحی شود؛ یعنی استفاده از روش یا ترکیبی از روشهای مناسب برای هر شخص، به جای اینکه به طور پیشفرض به سراغ داروهای آرامبخش برویم.»