مغز زنان در دوران بلوغ و بارداری دستخوش تغییرات چشمگیری میشود اما پژوهشی تازه نشان میدهد ساختار آن در دوره یائسگی تا حد زیادی ثابت میماند.
این پژوهش که هشتم سپتامبر در نشریه علمی «نیچر کامیونیکیشنز» منتشر شده ماده خاکستری مغز زنان را بررسی کرده است. بخش عمده ماده خاکستری در سطح بیرونی و پرچینوچروک مغز، موسوم به قشر مغز قرار دارد.
آگهی
آگهی
مطالعات پیشین نشان دادهاند که حجم ماده خاکستری در دوران بلوغ و بارداری به میزان قابل توجهی کاهش مییابد؛ تغییری که احتمالا با تنظیم و بازآرایی دقیق شبکههای عصبی در این دورهها ارتباط دارد.
سوفی فانت هوف، از نویسندگان این پژوهش و دانشجوی دکترای روانپزشکی در مرکز پزشکی دانشگاه آمستردام میگوید کاهش تدریجی ماده خاکستری در دوران بزرگسالی نیز بخشی طبیعی از روند افزایش سن است.
با این حال یافتههای این مطالعه نشان میدهد که با نزدیک شدن زنان به یائسگی روند کاهش ماده خاکستری برای مدتی متوقف میشود.
ماگدالنا مارتینز-گارسیا، مدیر علمی بخش سلامت مادران در «ابتکار سلامت مغز زنان اَن اس. باورز» میگوید این نخستین پژوهشی است که تغییرات ساختاری مغز را در هر سه دوره مهم تغییرات هورمونی زنان در زمان بلوغ، بارداری و یائسگی بهطور مستقیم و در طول زمان با یکدیگر مقایسه کرده است.
ماده خاکستری در دوران بلوغ و بارداری زنان کاهش پیدا میکند
پژوهشگران دریافتند که حجم ماده خاکستری مغز در دختران هنگام ورود به دوران بلوغ و در زنان باردار کاهش مییابد. با این حال دانشمندان این کاهش را لزوما پدیدهای منفی نمیدانند.
فانت هوف میگوید یکی از فرضیهها این است که این تغییر در واقع پدیدهای مثبت و بخشی از «تنظیم دقیق شبکههای عصبی» مغز باشد.
کاهش ماده خاکستری در دوران بلوغ، بخشی طبیعی از روند تکامل مغز برای ورود به بزرگسالی تلقی میشود. نقش این تغییر در دوران بارداری هنوز بهطور کامل مشخص نیست اما به گفته فانت هوف شواهد موجود نشان نمیدهد که این روند عامل «مه مغزی دوران مادری» باشد؛ حالتی از حواسپرتی، فراموشی و دشواری در تمرکز که برخی زنان پس از زایمان تجربه میکنند.
فانت هوف میگوید نمیتوان گفت این مشکلات هیچ زمینه زیستی و عصبی ندارند اما تاکنون چنین ارتباطی پیدا نشده است. به گفته او نکته مهم این است که «کاهش ماده خاکستری لزوما به معنای بروز مشکلات شناختی نیست».
مغز زنان در دوره یائسگی به طور نسبی ثبات پیدا میکند
نتایج نشان این پژوهش نشان میدهد که در مراحل پایانی پیشیائسگی، یعنی دوره گذار به یائسگی کاهش تدریجی ماده خاکستری مغز برای مدتی متوقف میشود اما پس از یائسگی این روند دوباره از سر گرفته میشود. به گفته فانت هوف زمان دقیق این توقف در زنان متفاوت بود اما این الگو بهطور کلی در میان شرکتکنندگان دیده شد.
یائسگی زمانی تعریف میشود که فرد به مدت ۱۲ ماه پیاپی عادت ماهانه نداشته باشد.
مارتینز-گارسیا میگوید یکی از مهمترین یافتههای این پژوهش کند شدن روند کاهش حجم مغز ناشی از افزایش سن در دوره گذار به یائسگی است. به گفته او این یافته نشان میدهد مغز زنان در طول زندگی تا چه اندازه میتواند دستخوش تغییر شود.
پژوهشگران همچنین دریافتند عواملی مانند استفاده از درمان جایگزینی هورمونی برای علائم یائسگی یا تعداد زایمانها تاثیر چشمگیری بر نتایج نداشته است.
به اینستاگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
به گفته فانت هوف بسیاری از زنان در دوران یائسگی از فراموشی و مشکل در تمرکز شکایت دارند؛ عوارضی که به گفته او ممکن است با تغییرات هورمونی و اختلال در خواب مرتبط باشد.
اما دانشمندان هنوز نمیدانند فراموشی و کاهش تمرکز در دوران یائسگی تا چه اندازه با تغییرات مغز مرتبط است و میگویند برای پاسخ به این پرسش به تحقیقات بیشتری نیاز است.