«نمیخواهم زمان را از دست بدهم» این نگرانی مشترک برخی زنانی است که در ایران به انجماد تخمک فکر میکنند. در شرایطی که سن ازدواج و فرزندآوری افزایش یافته دلایلی مانند پیدا نکردن شریک مناسب، مشکلات اقتصادی، مهاجرت و بیثباتی زندگی مشترک تصمیم به مادر شدن را برای برخی زنان به سالهای بعد موکول کرده است.
شمار زنانی که در ایران برای انجماد تخمک اقدام میکنند، به روایت پزشکان متخصص رو به افزایش است. این روش که پیش از این بیشتر به دلایل پزشکی از جمله ابتلا به سرطان انجام میشد حالا به دلایل غیرپزشکی نیز رواج پیدا کرده است.
آگهی
آگهی
مینا ۳۷ یکی از زنانی است که بهتازگی تصمیم گرفته تخمکهایش را منجمد کند. او به یورونیوز میگوید: «تا امروز کسی را پیدا نکردهام که بتوانم با او وارد یک رابطه پایدار شوم. ممکن است چند سال طول بکشد تا با کسی آشنا شوم و نمیخواهم در این فاصله زمان را از دست بدهم.»
او میگوید واکنش اطرافیان و بیشتر کسانی که از طریق یکی از پستهایش در شبکه ایکس از تصمیم او مطلع شده بودند مثبت بود. برای بسیاری خود انجماد تخمک مسئلهای نبوده اما بعضی با اشاره به شرایط ایران از او پرسیدهاند: «مگر دیوانهای که میخواهی در این شرایط بچهدار شوی؟»
انجماد تخمک برای زنان مجرد با مسئله باکرگی گره خورده است
با این حال انجماد تخمک برای زنان مجرد همچنان میتواند با مسئله باکرگی و قضاوت درباره زندگی شخصی آنها گره بخورد. مینا میگوید: «وقتی به پزشک زنان مراجعه کردم خانمی که برای فرزند دومش به آنجا آمده بود همین که فهمید مجردم از من پرسید تو باکره نیستی؟ خیلی برایم عجیب بود. ولی پذیرفتهام که بخشی از جامعه همچنان چنین نگاهی دارد.»
اما برای شماری از زنان مجرد به دلایل مذهبی یا زندگی در جامعهای سنتی مسئله باکرگی همچنان مهم است. دکتر مرضیه سنویی فریمانی، عضو سابق هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی همدان و رئیس مرکز ناباروری امید همدان به یورونیوز گفت برخی از زنان مجرد در ایران نگران آسیب دیدن پرده بکارت در جریان این فرایند هستند: «احتمال چنین اتفاقی وجود دارد و معمولا به این افراد پیشنهاد میکنیم یک تا دو روز پیش از برداشت تخمک به پزشکی قانونی مراجعه کنند و نامه بگیرند.»
مخارج بالا برای انجام تخمک؛ هزینهها بعد از آن هم ادامه دارد
هزینه انجماد تخمک نسبت چند سال گذشته بسیار بالا رفته است. زمانی که مینا برای انجام این کار مراجعه کرد به او گفته شده هزینه برداشت تخمک «در بیمارستان خصوصی حدود ۸۰ میلیون تومان و در بیمارستان دولتی حدود ۴۰ میلیون تومان» است اما به گفته او هزینهها به همینجا ختم نمیشود: «هزینه آمپولها اگر آزاد تهیه شوند به ۷۰ تا ۸۰ میلیون تومان میرسد اما با بیمه حدود هفت تا هشت میلیون تومان میشود.»
نسرین در ۳۸ سالگی و با پیشنهاد خانوادهاش تصمیم گرفت تخمکهایش را منجمد کند. او میگوید علاوه بر دارو هزینه ویزیت پزشک، آزمایشها، نوار قلب و سونوگرافیهای متعدد نیز به هزینههای این فرایند اضافه میشد. نسرین به یورونیوز گفت: «از زمانی که تصمیم گرفتم تا وقتی آن را انجام دادم حدود شش ماه طول کشید و در این فاصله قیمتها تقریبا دو برابر شد.»
پیدا کردن داروها هم همیشه آسان نبود. نسرین میگوید: «با اینکه داروها ایرانی بودند اما بهراحتی پیدا نمیشدند. من هر بار چند داروخانه را میگشتم و خواهرم هم همزمان به داروخانههای دیگر میرفت تا بتوانیم داروها را پیدا کنیم.»
تزریق داروها باید در ساعت مشخصی انجام میشد و به گفته او رعایت نکردن زمان تزریق میتوانست بر نتیجه تاثیر بگذارد.
نسرین که در سال ۱۴۰۱ تخمکهایش را منجمد کرده میگوید که هزینه نگهداری در سال اول ۶۰۰ هزار تومان بود اما اکنون به ۳ میلیون و ۲۰۰ هزار تومان رسیده است.
پوشش بیمه انجماد تخمک برای دختران مجرد؛ مصوبهای که هنوز اجرا نشده است
با افزایش سن ازدواج و در راستای سیاستهای افزایش جمعیت، مجلس در آبان ۱۴۰۲ مصوبهای را تصویب کرد که بر اساس آن زنان مجرد بالای ۳۰ سال میتوانند برای انجماد تخمک از پوشش بیمه پایه استفاده کنند. اما به نظر میرسد این مصوبه هنوز به طور کامل عملیاتی نشده است.
دکتر فریمانی میگوید: «بیمه معمولا هزینه انجماد تخمک را پوشش نمیدهند مگر در موارد پزشکی» از جمله زمانی که زنی به دلیل سرطان یا برخی بیماریهای خودایمنی باید داروهایی مصرف کند که میتوانند به باروری آسیب بزنند.
تازهترین گزارش مرکز رصد جمعیت سازمان ثبت احوال کشور از شمار بالای افراد مجرد در سنین مرتبط با تشکیل خانواده خبر میدهد؛ وضعیتی که در کنار کاهش چشمگیر ازدواجهای ثبتشده و ادامه افت موالید، زنگ خطر را برای آینده جمعیتی کشور به صدا درآورده است.
میلیونها زن و مرد مجرد؛ بسیاری از زنان دیر برای انجماد تخمک اقدام میکنند
بر اساس تازهترین گزارش مرکز رصد جمعیت سازمان ثبت احوال کشور ۷ میلیون و ۳۵۵ هزار مرد مجرد در گروه سنی ۲۰ تا ۵۴ سال و ۶ میلیون و ۹۲۹ هزار و ۵۶۸ زن مجرد در گروه سنی ۱۵ تا ۴۹ سال در کشور زندگی میکنند.
دکتر فریمانی میگوید که بیشتر زنان بعد از ۳۵ سالگی و گاهی نزدیک به ۴۰ سالگی برای انجماد تخمکهایشان اقدام میکنند. او به یورونیوز توضیح داد: «در این سن شانس موفقیت کمتر است. البته شرایط نسبت به گذشته بهتر شده و با افزایش آگاهی عمومی، زنان در سنین پایینتری برای انجماد تخمک مراجعه میکنند.»
او افزود: «به تعویق افتادن فرزندآوری میتواند در افزایش اندومتریوز در میان زنان جوان نقش داشته باشد؛ بیماری که یکی از عوامل مهم کاهش ذخیره تخمدان و ناباروری است. سندرم تخمدان پلیکیستیک هم در میان دختران و زنان جوان در ایران بسیار شایع است.»
انجماد تخمک در میان زنان متاهل؛ از اختلافات زناشویی تا مشکلات اقتصادی
برای برخی زنان متاهل اختلافات زناشویی و نامشخص بودن آینده از دلایل به تعویق انداختن فرزندآوری است. پونه به یورونیوز میگوید: «نگران بودم اختلافات ما باعث شود بچه در آینده تنها بماند یا دعواهای ما به او آسیب بزند. از طرفی نمیخواستم اگر اختلافاتم با همسرم بالا گرفت به خاطر بچه مجبور شوم زندگی را که دیگر نمیخواهم ادامه دهم.»
جنگ و هزینههای بزرگ کردن فرزند هم در تصمیم پونه تاثیر داشته است. او افزود: «واقعا دلم نمیخواست بچهام در شرایط روانی جنگ به دنیا بیاید یا از نظر مالی در مضیقه باشم و اگر چیزی لازم داشت نتوانم برایش تهیه کنم.»
پونه میگوید که میخواست پیش از بچهدار شدن تا جایی که میتواند شرایط زندگیاش را باثباتتر کند. او ادامه داد: «دلم میخواست بعد از اینکه شرایط باثباتتری پیدا کردم، به داشتن بچه و فراهم کردن یک زندگی مناسب برایش فکر کنم؛ نه اینکه به خاطر بچه از چیزهایی بگذرم و بعد پشیمان شوم و بگویم مجبور بودم.»
مرضیه وحیددستجردی، دبیر ستاد ملی جمعیت میگوید که روند تولد در ایران همچنان کاهشی است. به گفته او در سال ۱۴۰۴ حدود ۸۹۲ هزار تولد ثبت شده که نزدیک به ۹ درصد کمتر از سال قبل بوده است. این روند در چهار ماه نخست امسال نیز ادامه داشته و شمار تولدها نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۶.۹ درصد کاهش یافته است. او همچنین با استناد به یک پیمایش ملی گفته است که ۷۵ درصد جوانان وضعیت اقتصادی را مهمترین عامل موثر بر تصمیمشان برای فرزندآوری دانستهاند.
انجماد تخمک؛ مسیری دشوار بدون تضمین بارداری
اما انجام تخمک برای زنان چندان هم آسان نیست. برای نسرین سختترین بخش این فرایند مصرف داروهای هورمونی بود، چنان که گفت: «حس میکردم تمام کلافگی و عصبی بودنی که موقع پریود تجربه میکنم ۱۰ برابر شده است. خیلی عصبی بودم.»
با این همه نسرین میگوید انجماد تخمک برای او به معنای تضمین مادر شدن نیست. او تصریح کرد: «هیچ قطعیتی وجود ندارد. ممکن است وقتی با فرد مناسبی ازدواج کردم و بخواهم از این تخمکها استفاده کنم و بخواهند لقاح انجام دهند، تخمک به جنین تبدیل نشود.»
دکتر فریمانی میگوید که مدت مشخصی برای ماندگاری تخمکهای منجمد تعیین نشده هرچند معمولا از بازه ۱۰ تا ۱۵ سال نام برده میشود. او تاکید کرد: «زنان میتوانند تا پایان ۴۹ سالگی از تخمکهای خود استفاده کنند.»
او گفت: «برای اسپرم به دلیل کوچکتر بودن سلول محدودیت مشخصی برای مدت نگهداری وجود ندارد اما امکان استفاده از آن برای مردان تا ۵۶ سالگی است.»
بیمه هزینه آزمایشهای ضروری سلامت زنان مجرد را پوشش نمیدهد؛ هزینه از جیب خودشان
به گفته مینا اطلاعات درباره انجماد تخمک کم است و زنان هم کمتر تجربههایشان را با دیگران در میان میگذارند. او گفت: «خیلی جستوجو کردم اما تجربههای شخصی زیادی پیدا نکردم. شنیدن تجربه دیگران میتواند استرس آدم را کمتر کند ولی فکر میکنم به خاطر شرم و قضاوتی که درباره این موضوع وجود دارد، خیلیها ترجیح میدهند دربارهاش حرف نزنند. اگر مجرد باشی این قضاوتها بیشتر است و اگر متاهل باشی ممکن است دیگران کنجکاو شوند چه مشکلی داری که بچهدار نمیشوی.»
مینا تجربه خودش درباره آزمایش اچپیوی و پاپاسمیر را نمونهای از اهمیت آگاهیرسانی درباره سلامت زنان میداند و میگوید اولین بار ۱۳۹۷ با دیدن پستی از یکی از دوستانش در اینستاگرام به فکر انجام آزمایش افتاد اما هنگام مراجعه به او گفته شد که بیمه هزینه این آزمایشها را برای زنان مجرد پوشش نمیدهد. او افزود: «هر تست حدود ۶۰۰ هزار تومان بود و در مجموع بیشتر از دو میلیون تومان در آزمایشگاه پرداخت کردم.»
او گفت که از آن زمان هزینهها افزایش یافته و افراد بیشتری نیز به اچپیوی مبتلا شدهاند و معتقد است در نبود برنامه واکسیناسیون عمومی اچپیوی، آگاهیرسانی درباره این موضوع اهمیت بیشتری پیدا میکند.
اچپیوی ویروس شایعی است که عمدتا از طریق تماس جنسی منتقل میشود و برخی انواع آن میتوانند خطر ابتلا به سرطان دهانه رحم را افزایش دهند. واکسن اچپیوی میتواند از ابتلا به بسیاری از انواع پرخطر این ویروس جلوگیری کند. پاپاسمیر نیز آزمایشی برای بررسی تغییرات سلولی دهانه رحم است که میتواند به تشخیص زودهنگام تغییرات پیشسرطانی کمک کند.