یک مقام محلی در شامونی میگوید شهرش باید فوری برای خطر سقوط تکههای یخچالهای طبیعی یا سنگ آماده شود.
قرنهاست که جوامع کوهستانی فرانسه و ایتالیا به یخچالها و برف به ظاهر جاودانهای خیره شدهاند که بلندترین قله اروپای غربی نامش را از آنها گرفته است: مونبلان، کوه سفید.
آگهی
آگهی
اما گرمایش اقلیمی این چشمانداز را با سرعتی نگرانکننده از هم میپاشد.
موجهای گرمای بیسابقه اروپا در تابستان امسال لایه یخزدگی دائمی را که طی هزارهها همچون چسب در چشمانداز آلپ عمل کرده بود، به شدت آسیب زده است. صخرههایی که یخشان آب شده بود، از هم پاشید و ریزش سنگ از ارتفاعات به راه افتاد. درهای که به خطرناکی مشهور است و کوهنوردان سالها در مسیر صعود به قله ۴۸۰۵ متری از آن عبور میکردند، موقتا غیرقابل عبور شد.
استفان بزون، معاون شهردار شامونی-مونبلان، شهری فرانسوی در پای این غول که مرز فرانسه و ایتالیا را در مینوردد، میگوید: «برای کوه خود و برای تغییری که در آن رخ میدهد، اشک میریزیم. این موضوع دل ما را به درد میآورد.»
او میگوید: «از اواسط ژوئیه به بعد، شاهد افزایش ریزش سنگ بودیم. دیدیم که به دلیل عقبنشینی یخچالها و ذوب برف روی آنها، دسترسی به برخی مناطق دشوار شد؛ شکافها باز شد و فروریختن سنگها رسیدن یا عبور از بعضی نقاط را مشکل کرد.»
هر درجه گرمشدن میتواند تاثیری نامتناسب داشته باشد. در قله آیگیی دو میدی که در رشتهکوه مونبلان ۳۸۴۲ متر ارتفاع دارد، میانگین دمای ماه ژوئیه به شدت افزایش یافته است. به گفته سازمان هواشناسی ملی فرانسه، متئو فرانس، میانگین دمای این قله در ژوئیه ۱۹۹۴ تنها ۱.۶ درجه سانتیگراد بود، اما امسال گرمترین ژوئیه ثبتشده با میانگین ۳.۳ درجه بوده است.
بزون میگوید: «کوه واقعا خشک شد؛ با دماهایی روبهرو بودیم که در عمرم تجربه نکرده بودم.»
فاجعه سیل هیمالیا برای آلپ بسیار ملموس است
در پی سیلهای ویرانگر در هیمالیا، خبرگزاری آسوشیتدپرس با پژوهشگران، کوهنوردان و ساکنانی گفتوگو کرده است که با خطرها و ابهامهای ناشی از تغییر اقلیم در مونبلان دستوپنجه نرم میکنند.
سیلهایی که ۲۶ اوت نپال و چین را درنوردید، پس از آن به راه افتاد که فروریختن سنگ بستر و یخ یخچالهای طبیعی، تودههای آوار و آب را در چندین رودخانه هیمالیا به جریان انداخت. ارزیابی اولیه بسیاری از دانشمندان این است که تغییر اقلیم نقش کلیدی در ایجاد شرایط لازم برای این فاجعه داشته است.
با افزایش میانگین دمای کره زمین بر اثر سوزاندن نفت، گاز و زغالسنگ، احتمال وقوع چنین فاجعههایی بیشتر میشود.
در آلپ، یخچالهای طبیعی که زمانی به خاطر شکوه یخیشان ستایش میشدند، اکنون با بیم و نگرانی به آنها نگاه میشود، زیرا کوچک میشوند و پایداری خود را از دست میدهند.
بزون که مسئول ایمنی در شامونی است، میگوید شهر او باید فوری خود را برای «سناریوهای جدی» آماده کند؛ سناریوهایی که در آنها ممکن است قطعاتی از یخچال یا خود کوه بر مناطق مسکونی فروبریزند.
او میگوید: «باید خیلی زود دست به کار شویم، چون تابستان امسال ما را تکان داد و سالبهسال عقبنشینی یخچالها ما را بیشتر شوکه میکند.»
در ایتالیا نیز پژوهشگران در حال ثبت خسارتهای شدیدی هستند که گرما امسال به یخچالها وارد کرده است. بنا بر دادههای خدمات یخچالی منطقه، یخچالهای آلپ در لمباردی از سال ۱۹۹۱ تاکنون بیش از ۴۰ درصد از سطح خود را از دست دادهاند.
واندا بوناردو، رئیس شعبه ایتالیایی کمیسیون بینالمللی حفاظت از آلپ، یک سازمان غیردولتی، میگوید: «در گذشته در ارتفاعات بالا برف میبارید، اما حالا باران میبارد.»
او میگوید: «بنابراین ما تاثیر آن را بر پایداری زمین هم دیدهایم.»
افزایش چشمگیر ریزش سنگ در محدوده مونبلان
پرمافروست، لایه یخزدگی دائمی که هزاران سال قلههای آلپ را در چنگال یخزده خود نگه داشته، مانند سیمان عمل میکند و به چسبیدن دیوارههای تند صخرهای کمک میکند. این لایه در موجهای متوالی گرما به شدت آسیب دید.
لودویک راوانل، پژوهشگر دانشگاه ساووآ مونبلان که در تاثیر تغییر اقلیم بر برف، یخچالها و یخبندانهای کوهستانی تخصص دارد، میگوید: «این به آن معنا نیست که همه دیوارههای سنگی در سالها یا دهههای آینده فرومیریزند، اما تعداد قابل توجهی از آنها در آستانه ناپایدار شدن هستند و فقط به لطف وجود همین یخ است که هنوز پایدار ماندهاند. با تغییر این یخ، امسال شاهد تعداد بسیار زیادی ریزش و فروریختن سنگ بودهایم.»
فروریختن، به سقوط عمدهای گفته میشود که بیش از ۱۰۰ متر مکعب سنگ را دربرمیگیرد؛ یعنی بیش از حجم یک کانتینر بزرگ باری. راوانل برآورد میکند که تعداد فروریزشهای امسال در توده کوهستانی مونبلان «احتمالا به حدود ۴۰۰ مورد خواهد رسید.» او میگوید این رقم حدود ۱۰ برابر بیشتر از بیست سال پیش است.
او میگوید آخرین باری که اوضاع تا این حد بد شد، «سال فاجعهبار» ۲۰۲۲ بود که نزدیک به ۳۰۰ فروریزش ثبت شد.
او میگوید: «این واقعا یکی از مشخصههای اصلی تابستان ۲۰۲۶ بوده است.»
راهنمای صعود به مونبلان با خطرها دستوپنجه نرم میکند
استوارت مکدونالد، راهنمای کوهستان مستقر در شامونی، میگوید دیدن اینکه یخچالهایی که از دامنههای توده کوهستانی مونبلان آویزاناند با چه سرعت و گسترهای در حال عقبنشینی هستند، او را شوکه میکند.
او وقتی گروهها را به قلهها میبرد، به آنها نشان میدهد که «سال گذشته یخچال کجا بود و ده سال پیش کجا بود، و این معمولا تاثیر عمیقی رویشان میگذارد.»
ذوب یخ و خطر ریزش سنگ کار او را در تابستان امسال «بسیار دشوار» کرد و او را واداشت برنامهاش برای هدایت یک گروه به قله مونبلان در هفته گذشته را لغو کند.
مکدونالد میگوید: «صدا را قبل از آنکه چیزی ببینید میشنوید، بعد برمیگردید و آبشار عظیمی از سنگ را میبینید که از دامنه سرازیر میشود؛ و این میتواند واقعا ترسناک باشد.»
او اضافه میکند: «ترسناکتر از همه این است که گاهی این سنگها روی مسیرهایی میریزند که ما در همین فصل سال از آنها صعود میکردیم. گاهی وقتی به مسیری نگاه میکنید که در گذشته شاید در ژوئیه یا اوت از آن بالا رفتهاید و میبینید حالا صعود از آن کاملا غیرممکن شده، واقعا مایوسکننده است.»