تولیدکنندگان نفت خلیج فارس میلیاردها دلار برای احداث خطوط لوله هزینه میکنند که نفت خام را دور از تنگه هرمز عبور میدهد، چرا که با تداوم کنترل ایران بر این آبراه، مهمترین شریان صادراتی منطقه همچنان ناامن است.
در حالی که کنترل و نفوذ ایران بر تنگه هرمز ادامه دارد و قیمت نفت به شدت افزایش یافته است، کشورهای حاشیه خلیج فارس در حال برنامهریزی برای سرمایهگذاری میلیاردها دلار در ساخت خطوط لولهای هستند که به آنها امکان میدهد بخش بیشتری از صادرات نفت خود را به بنادر واقع در دریای سرخ، کانال سوئز و دریای عمان منتقل کنند.
آگهی
آگهی
خبرگزاری آسوشیتدپرس نوشت که بر اساس اطلاعات مقامهای دولتی، شرکتهای نفتی و تحلیلگران، دستکم هفت پروژه بزرگ خط لوله در حال ساخت یا در مرحله برنامهریزی هستند یا بهعنوان گزینههای احتمالی در دست بررسیاند.
یورونیوز فارسی را در ایکس دنبال کنید
البته حتی مسیرهای جایگزین هرمز نیز میتوانند آسیبپذیر باشند؛ همانگونه که شورشیان حوثی مورد حمایت ایران در یمن این هفته با اعلام محاصره کشتیهای مرتبط با عربستان که قصد عبور از دریای سرخ را داشتند، نشان دادند. با این حال، این جنگ زنگ خطری برای تولیدکنندگان نفت خلیج فارس بوده و آنها مصمماند وابستگی خود را به گذرگاهی که در امتداد سواحل ایران قرار دارد، کاهش دهند.
برخی از این مسیرهای جایگزین، نفت را از مسیرهایی طولانیتر و پرهزینهتر به بازار خواهند رساند. با این وجود، به گفته ویکتوریا گرابنووِگر، پژوهشگر ارشد شرکت داده و تحلیل کپلر، اتکای بیش از حد به تنگه هرمز «دیگر یک راهبرد بلندمدت عاقلانه نیست.»
دریای سرخ و دریای عمان به جایگزینهای حیاتی تنگه هرمز تبدیل شدهاند
اگر عربستان سعودی به دلیل نگرانی از احتمال اخلال ایران در کشتیرانی تنگه هرمز طی جنگ ایران و عراق در دهه ۱۹۸۰ این خط لوله را احداث نکرده بود، بسته شدن تنگه هرمز امروز میتوانست شوک بسیار شدیدتری به اقتصاد جهانی وارد کند.
خط لوله شرقی غربی عربستان نفت را از تأسیسات فرآورش نفت در بقیق، از میان خاک این کشور به شهر یُنبع در ساحل دریای سرخ منتقل میکند. از آنجا، نفت بر روی نفتکشها بارگیری شده و یا به سمت جنوب، به دریای عرب، و یا به سمت شمال، به کانال سوئز، ارسال میشود.
به فیسبوک یورونیوز فارسی بپیوندید
امارات متحده عربی نیز در سالهای اخیر نفت بیشتری را به بندر فجیره، واقع در ساحل دریای عمان و در حدود ۱۴۵ کیلومتری جنوب تنگه هرمز منتقل کرده است.
بر اساس برآورد اداره اطلاعات انرژی آمریکا، پیش از آغاز جنگ، این دو خط لوله در مجموع ظرفیتی بلااستفاده معادل ۳.۵ تا ۵.۵ میلیون بشکه در روز داشتند. اما اکنون تقریبا با حداکثر ظرفیت خود فعالیت میکنند.
از سال آینده، نفت بیشتری از طریق بندر فجیره صادر خواهد شد
شرکت ملی نفت ابوظبی، متعلق به دولت ابوظبی، در حال تسریع ساخت یک خط لوله ۳ میلیارد دلاری به طول ۳۰۰ کیلومتر تا بندر فجیره است. این خط لوله که در کنار خط لوله موجود احداث میشود، قرار است ظرفیت انتقال نفت به فجیره را بیش از ۱.۲ میلیون بشکه در روز افزایش دهد.
به گفته شرکت کپلر، این پروژه که پیش از آغاز جنگ کلید خورده بود، اکنون حدود نیمی از مسیر اجرایی خود را طی کرده است. برنامه رسمی، تکمیل پروژه تا اوایل سال ۲۰۲۷ است، اما کپلر معتقد است با توجه به نیاز به توسعه بندر فجیره، اواسط سال ۲۰۲۷ زمان واقعبینانهتری خواهد بود.
به گفته گرابنووگر، «این جدول زمانی بلندپروازانه تنها در سایه انسداد تنگه هرمز امکانپذیر شده است.»
انتقال نفت بیشتر به ترکیه و سوریه زمان بیشتری خواهد برد
در عراق، مقامها در حال تسریع برنامههای توسعه مسیرهای جایگزین صادرات نفت از میدانهای نفتی جنوب، بهویژه اطراف بصره، هستند. وابستگی عراق به تنگه هرمز به اندازهای بالاست که این کشور ناچار شده بخشی از تولید نفت خود را کاهش دهد.
دولت عراق که حدود ۹۰ درصد درآمدهای خود را از فروش نفت تأمین میکند، در همکاری با شرکتهای آمریکایی طرحهای متعددی را دنبال میکند. در یکی از این طرحها نفت از پایانه صادراتی بصره که پیش از جنگ روزانه بیش از ۳ میلیون بشکه نفت از آن صادر میشد، به بندر جیهان ترکیه در ساحل دریای مدیترانه منتقل میشود.
این خط لوله همچنین دارای شاخهای خواهد بود که به بندر بانیاس سوریه در ساحل مدیترانه میرسد. در نهایت، روزانه حدود ۲ میلیون بشکه نفت میتواند از طریق این خط لوله به بانیاس منتقل شود؛ مسیری که وزارت خارجه آمریکا آن را «یک کریدور حیاتی انرژی» توصیف کرده است.
مقامهای عراقی همچنین با اردن درباره پیشبرد طرح قدیمی احداث خط لوله بصره-عقبه گفتوگو کردهاند. نفت از بندر عقبه میتواند از طریق دریای سرخ یا کانال سوئز به آسیا و سایر نقاط جهان صادر شود.
به کانال تلگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
افزایش زمان و هزینه؛ خطوط لوله جدید همچنان در معرض خطر حمله هستند
بر اساس برآورد تحلیلگران بانک سرمایهگذاری گلدمن ساکس، مجموع پروژههای جدید دور زدن تنگه هرمز تا پایان سال آینده ظرفیت انتقال ۳.۸ میلیون بشکه نفت در روز را خواهند داشت و این رقم تا پایان سال ۲۰۲۸ به ۷.۳ میلیون بشکه در روز خواهد رسید. در نتیجه، حدود ۶۰ درصد از صادرات روزانه ۲۳ میلیون بشکهای کشورهای خلیج فارس پیش از جنگ، از خطر بسته شدن تنگه هرمز مصون خواهد شد.
با این حال، خطوط لولهای که نفت را از خلیج فارس به دریای مدیترانه منتقل میکنند، برای تأمین نیاز کشورهای آسیایی مسیر مناسبی نیستند، زیرا نفت را در جهت مخالف مقصد اصلی آنها هدایت میکنند. در نتیجه، نفتکشها برای رساندن نفت به بازارهای آسیایی باید مسیر بسیار طولانیتری را از طریق دماغه جنوبی آفریقا طی کنند.
از سوی دیگر، هرگونه افزایش انتقال نفت عربستان به دریای سرخ نیز با خطر حملات شورشیان حوثی یمن روبروست؛ گروهی که پیشتر توانسته بود عبور کشتیها از تنگه بابالمندب، گذرگاه ارتباطی دریای سرخ و خلیج عدن را مختل کند.
کشتیهایی که از بندر ینبع بارگیری میکنند، میتوانند از کانال سوئز استفاده کنند، اما این کانال ظرفیت پذیرش بزرگترین نفتکشهای جهان را که تا ۲ میلیون بشکه نفت حمل میکنند و از نظر اقتصادی مقرونبهصرفهترین گزینه برای حمل نفت در مسافتهای طولانی هستند، ندارد.