دانشمندان اقلیم هشدار میدهند همزمانی ال نینوی قوی با گرمایش جهانی، زمینهساز مجموعهای گسترده از رخدادهای بسیار شدید جوی است.
در پنج سال آینده، بر اساس پیشبینیهای تازه سازمان ملل درباره اقلیم، به احتمال بسیار زیاد زمین بارها از آستانهای که در سطح بینالمللی به عنوان حد ایمن گرمایش تعیین شده عبور میکند و در این میان رکورد گرمترین سال خود را هم خواهد شکست.
آگهی
آگهی
سازمان جهانی هواشناسی (WMO) همچنین پیشبینی میکند که قطب شمال با سرعتی نگرانکننده تا سال ۲۰۳۰ حدود ۱٫۶۶ درجه سانتیگراد گرمتر شود و حوزه آمازون، که بخش مهمی از سازوکار طبیعی دفاعی زمین برای کاهش تغییرات اقلیمی ناشی از فعالیتهای انسانی است، با خشکسالی خطرناک و احتمال آتشسوزیهای گسترده روبهرو شود.
برآوردهای نهادهای اقلیمی سازمان ملل و اداره هواشناسی بریتانیا نشان میدهد که ۷۵ درصد احتمال وجود دارد میانگین دمای جهانی در دوره ۲۰۲۶ تا ۲۰۳۰ بیش از ۱٫۵ درجه سانتیگراد نسبت به دوران پیشاصنعتی افزایش یابد. این آستانه همان حد گرمایشی است که در توافق اقلیمی پاریس در سال ۲۰۱۵ به عنوان سقف قابل قبول، بر اساس میانگین ۲۰ ساله، تعیین شد.
پنج سال آینده چقدر گرم خواهد شد؟
گزارش سازمان جهانی هواشناسی هشدار میدهد که ۹۱ درصد احتمال دارد دستکم یکی از پنج سال آینده از آستانه ۱٫۵ درجه سانتیگراد عبور کند و ۸۶ درصد احتمال دارد یکی از این سالها رکورد گرمترین سال زمین که در ۲۰۲۴ ثبت شد را بشکند.
این سازمان همچنین پیشبینی میکند که در هر یک از سالهای باقیمانده تا ۲۰۳۰، دمای متوسط جهانی بین ۱٫۳ تا ۱٫۹ درجه سانتیگراد گرمتر از اواخر قرن نوزدهم باشد.
ملیسا سیبروک، اقلیمشناس در اداره هواشناسی بریتانیا و همنویسنده گزارش، میگوید: «مهم است یادآوری کنیم که سطح ۱٫۵ درجه نوعی پرتگاه نیست که ناگهان از آن سقوط کنیم. هر افزایش ۰٫۱ درجهای پیامدهای شدیدتر و گستردهتری به همراه دارد.»
«طیفی گسترده از رویدادهای حدی آبوهوایی»
یک گزارش علمی سازمان ملل چند سال بعد با جزئیات توضیح داد که عبور از سطح ۱٫۵ درجه به معنای افزایش احتمال مرگومیر، خطر و نابودی گونهها است. هرچند اختلاف فقط چند دهم درجه است، اما برخی از زیستبومهای سیاره، مانند صخرههای مرجانی و یخچالها، توان تحمل این فشار را ندارند.
فریدرکه اتو، اقلیمشناس در کالج امپریال لندن که در تهیه گزارش سازمان جهانی هواشناسی نقشی نداشته، هشدار میدهد که اگر یک سال کامل یا بیشتر، دما از ۱٫۵ درجه عبور کند «با طیفی کامل از رویدادهای حدی آبوهوایی روبهرو خواهیم شد که از هرآنچه تاکنون تجربه کردهایم فراتر میرود»؛ در حالی که شهرها بهشدت برای آن آماده نیستند.
سازمان ملل پیشتر از اروپا خواسته است که به اعتیاد به سوختهای فسیلی پایان دهد؛ در حالی که بخشهای بزرگی از این قاره همچنان زیر گرمای سوزان میسوزند. فرانسه و بریتانیا هر دو این هفته گرمترین روز ماه مه در تاریخ ثبت شده خود را اعلام کردند و حتی مناطق خنکتری مثل اسلو نیز دماهایی بسیار بالاتر از حد نرمال اقلیمی در این زمان از سال را تجربه کردند.
اتو میگوید: «این گرمای رکوردشکن در همه جای خود اثر انگشت تغییرات اقلیمی را دارد.»
او اضافه میکند: «چنین دماهایی زمانی فقط در اوج تابستان استثنایی بود. دیدن ۳۵ درجه سانتیگراد در بریتانیا در بهار کاملا شگفتآور است، اما علم کاملا روشن میگوید که تغییرات اقلیمی این موجهای گرما را داغتر، طولانیتر و بسیار پرتکرارتر میکند.»
آیا ال نینو مقصر گرمای بیسابقه است؟
تقریبا همه پیشبینیهای کوتاهمدت از شکلگیری یک ال نینوی قوی در آینده نزدیک حکایت دارد؛ پدیدهای طبیعی که با گرم شدن بخشهایی از اقیانوس آرام مرکزی، الگوهای آبوهوایی را در سراسر جهان بر هم میزند و دمای جهانی را بالا میبرد.
گزارش سازمان جهانی هواشناسی میگوید این وضعیت میتواند تا سال ۲۰۲۸ ادامه یابد. سیبروک میگوید به همین دلیل احتمالا سال ۲۰۲۷ رکورد گرمای ۲۰۲۴ را خواهد شکست.
تئودور کیپینگ، پژوهشگر کالج امپریال لندن، میگوید: «یک ال نینوی قوی میتواند در ادامه سال تاثیر عمدهای بر خطر آتشسوزیهای جنگلی داشته باشد.» او میافزاید: «در حالی که در بسیاری از نقاط جهان فصل آتشسوزی هنوز به اوج نرسیده، این شروع سریع همراه با الگوی پیشبینیشده ال نینو میتواند به معنای سالی بهویژه وخیم از نظر آتشسوزی باشد.»
آتشسوزیهای جنگلی فقط در لحظه جان انسانها را نمیگیرند، بلکه کیفیت هوا را در صدها کیلومتر اطراف کاهش میدهند و مشکلات متعدد سلامتی به بار میآورند. برای نمونه، در آتشسوزیهای استرالیا در سال ۲۰۱۹، ۳۳ نفر مستقیما جان باختند اما دود ناشی از آن در شش ماه بعدی باعث ۴۱۷ مرگ اضافی و هزاران مورد بستری در بیمارستان شد.
برخی هواشناسان برآورد میکنند که یک رویداد معمولی ال نینو معمولا به طور موقت میانگین دمای جهانی را حدود ۰٫۱ تا ۰٫۲ درجه سانتیگراد افزایش میدهد. با این حال این رقم در برابر افزایش دمای ناشی از تغییرات اقلیمی دستساز بشر چندان چشمگیر نیست؛ گرمایشی که دمای سطحی سیاره را نسبت به دوران پیشاصنعتی حدود ۱٫۳ تا ۱٫۵ درجه سانتیگراد بالا برده است.
اتو توضیح میدهد: «ال نینو پدیدهای طبیعی است؛ میآید و میرود. در مقابل، تغییرات اقلیمی تا وقتی سوزاندن سوختهای فسیلی را متوقف نکنیم بدتر و بدتر میشود. بنابراین چیزی که واقعا باید از آن نگران باشیم خود تغییرات اقلیمی است.»
با این حال، در حالی که اروپا زیر دماهای سوزان میسوزد، برخی اقلیمشناسان بحث میکنند که آیا اساسا گرمایش جهانی در حال شتاب گرفتن هست یا نه. سیبروک این بحثها را «بهطور واضح ترسناک» توصیف میکند اما میگوید دماهای سالهای آینده ممکن است چنین پیشبینیهایی را رد کند.
شتاب گرفتن گرما در قطب شمال
فقط حوزه مدیترانه نیست که خود را برای دماهای افراطیتر آماده میکند.
سیبروک میگوید بر پایه میانگینگیری از حدود ۲۰۰ اجرای شبیهسازیهای رایانهای با استفاده از ۱۳ مدل اقلیمی مختلف از چندین کشور، گرمایش در قطب شمال ۳٫۵ برابر سریعتر از متوسط جهانی در حال افزایش است؛ چون یخ و برف کمتری وجود دارد تا پرتو خورشید را به فضا بازتاب دهد.
به گفته سیبروک، زمستانهای قطب شمال در دوره ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۵ به طور متوسط ۱٫۲ درجه سانتیگراد گرمتر از میانگین ۱۹۹۱ تا ۲۰۲۰ بوده است. سازمان جهانی هواشناسی پیشبینی میکند پنج زمستان بعدی به طور متوسط ۲٫۸ درجه سانتیگراد گرمتر از این میانگین اخیر باشد.
این گزارش همچنین پیشبینی میکند یخ دریای قطب شمال در تابستان به کاهش خود ادامه دهد.
هشداری جدی برای آمازون
این گزارش شرایطی حتی گرمتر و بهطور غیرعادی خشک را برای حوزه آمازون پیشبینی میکند؛ وضعیتی که میتواند هم برای ساکنان محلی و هم برای کل سیاره ویرانگر باشد.
سیبروک میگوید مردم برای تامین آب به آمازون متکی هستند و داغتر و خشکتر شدن هوا خطر آتشسوزی را افزایش میدهد؛ خطری که میتواند آمازونِ امروز را، که دیاکسیدکربنِ به داماندازِ گرما را از جو میمکد، به منطقهای تبدیل کند که خود این مشکل را تشدید میکند.
او هشدار میدهد که منطقه ساحل در آفریقا، که در سالهای اخیر بهطور غیرعادی خشک بوده، به احتمال زیاد بارندگیای بیش از حد نرمال تجربه خواهد کرد؛ عاملی که میتواند به سیلاب منجر شود.