دانشمندان اقلیمشناس هشدار داده اند که با همزمانی پدیده قوی النینو با گرمایش جهانی، مجموعهای از رویدادهای بسیار شدید آبوهوایی در حال شکلگیری است.
بر اساس برآوردهای جدید اقلیمی سازمان ملل، در پنج سال آینده به احتمال بسیار زیاد دمای زمین بارها و بارها از آستانه بینالمللیای که به عنوان حد ایمن تعیین شده است فراتر میرود و در این مسیر رکورد گرمترین سال تاریخ را هم میشکند.
آگهی
آگهی
سازمان جهانی هواشناسی (WMO) همچنین پیشبینی میکند که قطب شمال با گرمایش شدیدی روبهرو شود و تا سال ۲۰۳۰ نزدیک به ۱٫۶۶ درجه سانتیگراد گرمتر شود و در حوضه آمازون، که بخش مهمی از دفاع طبیعی زمین برای کاهش تغییرات اقلیمی ناشی از فعالیتهای انسانی است، خشکسالی خطرناک همراه با خطر آتشسوزیهای جنگلی رخ دهد.
برآوردهای آژانس اقلیمی سازمان ملل و اداره هواشناسی بریتانیا نشان میدهد ۷۵ درصد احتمال دارد میانگین دمای جهانی در دوره ۲۰۲۶ تا ۲۰۳۰ نسبت به دوران پیشاصنعتی بیش از ۱٫۵ درجه سانتیگراد افزایش یابد. این آستانه همان حد افزایش دما است که در توافقنامه اقلیمی پاریس در سال ۲۰۱۵ به عنوان میانگین ۲۰ ساله مورد توافق قرار گرفت.
پنج سال آینده چقدر گرم خواهد شد؟
گزارش سازمان جهانی هواشناسی هشدار میدهد که ۹۱ درصد احتمال دارد دستکم یکی از پنج سال آینده از آستانه ۱٫۵ درجه سانتیگراد عبور کند و ۸۶ درصد احتمال وجود دارد که یکی از این سالها رکورد گرمترین سال زمین که در ۲۰۲۴ ثبت شده است را بشکند.
سازمان جهانی هواشناسی همچنین پیشبینی میکند که هر سال از اکنون تا ۲۰۳۰ بین ۱٫۳ تا ۱٫۹ درجه سانتیگراد گرمتر از اواخر قرن نوزدهم باشد.
ملیسا سیبروک، اقلیمشناس در اداره هواشناسی بریتانیا و همنویسنده این گزارش، میگوید: «مهم است که بدانیم ۱٫۵ درجه سانتیگراد یک لبه پرتگاه نیست که ناگهان از آن سقوط کنیم. هر دهمِ درجه افزایش دما تاثیرات شدیدتر و بیشتری به جا میگذارد.»
«طیفی از رخدادهای حدی آبوهوایی»
گزارشی علمی از سازمان ملل که چند سال بعد منتشر شد، توضیح داد که عبور از حد ۱٫۵ درجه احتمال مرگ، خطر و نابودی گونهها را بیشتر میکند. هرچند این افزایش تنها چند دهمِ درجه است، برخی از زیستبومهای زمین مانند صخرههای مرجانی و یخچالها تاب چنین فشاری را ندارند.
فریدریکه اوتو، دانشمند اقلیم در کالج سلطنتی لندن که در تهیه گزارش سازمان جهانی هواشناسی نقشی نداشته است، هشدار میدهد: «یک سال کامل یا بیشتر با دمای بالاتر از ۱٫۵ درجه سانتیگراد با طیفی از رخدادهای حدی آبوهوایی همراه خواهد بود که از هر چیزی که تا کنون تجربه کردهایم فراتر میرود و شهرها به هیچوجه برای آن آماده نیستند.»
سازمان ملل از اروپا خواسته است که «اعتیاد به سوختهای فسیلی را کنار بگذارد» در حالی که بخشهای بزرگی از این قاره همچنان زیر دمای سوزان از گرما کمر خم کردهاند. فرانسه و بریتانیا هر دو این هفته گرمترین روز ماه مهِ ثبتشده را اعلام کردند و حتی مناطق خنکتری مانند اسلو نیز دماهایی بسیار بالاتر از حد نرمال اقلیمی این زمان از سال را تجربه کردند.
اوتو میگوید: «این گرمای رکوردشکن در تمام جزئیات خود اثر انگشت تغییرات اقلیمی را دارد.»
او میافزاید: «در گذشته دماهایی در این حد حتی در اوج تابستان هم استثنایی به شمار میرفت. دیدن دمای ۳۵ درجه سانتیگراد در بریتانیا در فصل بهار کاملا شگفتآور است، اما علم کاملا روشن است: تغییرات اقلیمی این موجهای گرما را داغتر، طولانیتر و بسیار پرتکرارتر میکند.»
آیا النینو مقصر رکوردهای گرما است؟
تقریبا همه پیشبینیهای کوتاهمدت از شکلگیری زودهنگامِ یک النینوی قوی خبر میدهند؛ پدیدهای طبیعی که در آن بخشهایی از اقیانوس آرام استوایی مرکزی گرم میشود، الگوهای آبوهوایی جهان را بر هم میزند و دمای جهانی را بالا میبرد.
گزارش سازمان جهانی هواشناسی میگوید این وضعیت میتواند تا سال ۲۰۲۸ ادامه پیدا کند. سیبروک میگوید به همین دلیل احتمالا سال ۲۰۲۷ رکورد گرمای ۲۰۲۴ را هم خواهد شکست.
تئودور کیپینگ، پژوهشگر کالج سلطنتی لندن، میگوید یک النینوی قوی «میتواند در ادامه سال تاثیر چشمگیری بر خطر آتشسوزیهای جنگلی داشته باشد». او اضافه میکند: «در حالی که در بسیاری از نقاط جهان فصل جهانی آتشسوزی هنوز به اوج نرسیده است، این شروع سریع همراه با النینوی پیشبینیشده میتواند به این معنا باشد که با سالی بهویژه پرآتش روبهرو خواهیم بود.»
آتشسوزیهای جنگلی فقط در همان لحظه جان مردم را نمیگیرند، بلکه با تاثیر بر کیفیت هوا در صدها کیلومتر اطراف، باعث انواع مشکلات سلامت میشوند. برای مثال، آتشسوزیهای جنگلی استرالیا در سال ۲۰۱۹ مستقیما ۳۳ نفر را کشت، اما دود آنها در شش ماه پس از آن ۴۱۷ مرگ اضافی و هزاران مورد بستری در بیمارستان به همراه داشت.
برخی هواشناسان پیشبینی میکنند که یک رویداد معمولیِ النینو معمولا باعث افزایش موقت ۰٫۱ تا ۰٫۲ درجهای در میانگین دمای جهانی میشود. با این حال، این افزایش قابل مقایسه با جهش دمایی ناشی از تغییرات اقلیمی انسانساخته نیست که تاکنون دمای سطحی زمین را نسبت به دوران پیشاصنعتی حدود ۱٫۳ تا ۱٫۵ درجه بالا برده است.
اوتو توضیح میدهد: «النینو پدیدهای طبیعی است؛ میآید و میرود. در عوض، تغییرات اقلیمی تا زمانی که سوزاندن سوختهای فسیلی را متوقف نکنیم بدتر و بدتر میشود. بنابراین اگر قرار است واقعا نگران چیزی باشیم، آن چیز تغییرات اقلیمی است.»
اما در حالی که اروپا زیر دماهای سوزان از گرما میسوزد، برخی دانشمندان اقلیم در این باره بحث میکنند که آیا اصلا گرم شدن جهانی در حال شتاب گرفتن هست یا نه. سیبروک میگوید این وضعیت «بدیهی است که بسیار ترسناک» است، اما دماهای آینده میتواند به این گمانهزنیها پاسخ دهد.
شتاب گرفتن گرما در قطب شمال
فقط حوضه مدیترانه نیست که خود را برای دماهای حدیتر آماده میکند.
سیبروک میگوید برآوردهایی که بر پایه میانگینگیری از حدود ۲۰۰ اجرای شبیهسازی رایانهای با استفاده از ۱۳ مدل اقلیمی مختلف از کشورهای گوناگون انجام شده است، نشان میدهد که گرمایش در قطب شمال سهونیم برابر سریعتر از بقیه نقاط جهان است، زیرا یخ و برف کمتری باقی مانده که تابش خورشید را به فضا بازتاب دهد.
زمستانهای قطب شمال در دوره ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۵ به طور متوسط ۱٫۲ درجه گرمتر از میانگین سالهای ۱۹۹۱ تا ۲۰۲۰ بوده است. سیبروک میافزاید که سازمان جهانی هواشناسی پیشبینی میکند پنج زمستان بعدی به طور متوسط ۲٫۸ درجه گرمتر از همین میانگین اخیر باشد.
گزارش همچنین پیشبینی میکند که یخ دریای قطب شمال در تابستان به کوچک شدن خود ادامه دهد.
هشدار جدی درباره آمازون
گزارش از شرایطی حتی گرمتر و بهطور غیرمعمول خشک در حوضه آمازون خبر میدهد؛ وضعیتی که میتواند هم برای ساکنان محلی و هم برای کل سیاره ویرانگر باشد.
سیبروک میگوید مردم برای تامین آب به آمازون وابستهاند و گرمای بیشتر و خشکی شدیدتر باید خطر آتشسوزیهای جنگلی را افزایش دهد؛ خطری که ممکن است آمازون را، که اکنون دیاکسیدکربنِ حبسکننده گرما را از جو میمکد، به منطقهای تبدیل کند که خود این مشکل را تشدید میکند.
سیبروک هشدار میدهد که منطقه ساحل در آفریقا، که در سالهای اخیر بسیار خشک بوده است، احتمالا بارندگی بیش از حد معمول را تجربه خواهد کرد و این میتواند به سیلاب منجر شود.