بیش از ۹۰ درصد آلودگی نفتی برآوردشده در اقیانوسها در آبهای تحت حاکمیت کشورها رخ می‌دهد، از جمله در مناطق حفاظت‌شده.
بر اساس یک تحلیل ماهواره‌ای تازه، هر سال حدود ۱.۵۸ میلیون کیلومتر مربع از اقیانوسهای جهان با لکه‌های نفتی پوشیده می‌شود؛ رقمی که ابعاد آلودگی در دریاها را آشکار می‌کند.
آگهی
آگهی
این مساحت تقریبا سه برابر وسعت اسپانیا است. با این حال، برخلاف نشتهای پرسر و صدا مانند بحران «دیپ‌واتر هورایزن»، بخش زیادی از این آلودگی به صورت لکه‌های کوچک‌تر نفتی ظاهر می‌شود که کمتر مورد توجه افکار عمومی قرار می‌گیرد.
تحلیل سازمان غیردولتی فناوری حفاظتی «اسکای تروث» نشان می‌دهد کشتیها در حدود ۸۱ درصد لکه‌های نفتی که منبع احتمالی آنها قابل شناسایی بوده نقش داشته‌اند. نفتکشها و کشتیهای باری رایج‌ترین عاملان بودند و سکوها و تاسیسات فراساحلی نفت و گاز نیز حدود ۱۸ درصد دیگر را به خود اختصاص دادند.
کارل وستر، مدیر بخش فناوری اسکای تروث، می‌گوید: «آلودگی نفتی مشکلی دائمی و جهانی است که بسیار بیشتر از نشتهایی رخ می‌دهد که به خبرهای صفحه اول راه پیدا می‌کنند.»
آلودگی نفتی اقیانوسها در کجا شدیدتر است؟
این تحلیل که ۲۳ سپتامبر و همزمان با «هفته اقلیم نیویورک» (Climate Week NYC) منتشر شد، بر پایه داده‌های ماهواره‌ای گردآوری شده بین سالهای ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۵ و اطلاعات سیستم پایش آلودگی نفتی Cerulean (منبع به زبان انگلیسی) اسکای تروث است.
پژوهشگران با استفاده از این داده‌ها میزان سالانه آلودگی ناشی از شناورها و تاسیسات فراساحلی را مدل‌سازی کردند و تفاوت در پوشش ماهواره‌ای و تراکم رفت‌وآمد کشتیها را در نظر گرفتند.
به گفته آنها، بیش از ۹۰ درصد آلودگی برآورد شده در آبهای تحت حاکمیت کشورها و اغلب در نزدیکی سواحل رخ می‌دهد. بیشترین غلظت لکه‌های نفتی در دریای سرخ، خلیج فارس، مدیترانه و دریای سیاه دیده شده و آبهای ساحلی غرب آفریقا و اطراف اندونزی نیز از نقاط بحرانی به شمار می‌روند.
تحلیل اسکای تروث همچنین چندین آلوده‌کننده تکراری را شناسایی کرده است.
پژوهشگران بارها همان ۱۶ کشتی را در کنار لکه‌های نفتی مشاهده کردند. سه مورد از آنها، شامل یک کشتی باری با پرچم پالائو، یک نفتکش روسی و یک نفتکش اندونزیایی، در بیش از یک‌پنجم تصاویر ماهواره‌ای در مجاورت این لکه‌ها دیده شدند.
برخی تاسیسات فراساحلی نیز بارها با آلودگی مرتبط بوده‌اند.
در تقریبا ۲۹ درصد تصاویر ماهواره‌ای از یک تاسیسات در آبهای ساحلی اندونزی، لکه‌های نفتی دیده شده و در حدود ۲۴ درصد تصاویر مربوط به یک تاسیسات دیگر در ساحل نیجریه نیز چنین لکه‌هایی ثبت شده است.
آبهای حفاظت‌شده نیز از آلودگی نفتی در امان نیستند. هرچند حدود ۷۵ درصد مناطق حفاظت‌شده دریایی غلظت کمتری از لکه‌های نفتی نسبت به آبهای اطراف خود داشتند، اما همچنان در زیستگاههای حساس آلودگی شناسایی شد؛ از جمله در زیستگاه بسیار در معرض خطر نهنگ «ریس» در خلیج مکزیک.
پژوهشگران هشدار می‌دهند که تصویر واقعی آلودگی هنوز روشن نیست، زیرا پوشش ماهواره‌ای بر فراز آبهای آزاد محدود است و بخشهای وسیعی از اقیانوسها عملا به‌خوبی پایش نمی‌شود.
جنگها، حوادث و کشتیهای غرق شده نیز اقیانوسها را تهدید می‌کنند
آلودگی نفتی تنها از حمل‌ونقل دریایی و فعالیتهای فراساحلی ناشی نمی‌شود.
در ماه اوت، نفت نشت کرده از یک نفتکش که در جریان جنگ در خلیج هدف قرار گرفته بود، به سواحل جزیره قشم در ایران رسید و وارد جنگلهای حرا در این منطقه حفاظت‌شده شد. نشت جداگانه‌ای از یک نفتکش متعلق به ناوگان سایه‌ای روسیه در نزدیکی عمان نیز بر مساحتی بیش از ۲ هزار کیلومتر مربع گسترش یافت.
فراتر از درگیریهای نظامی، حوادث دریایی نیز تهدید دیگری برای اقیانوسها به شمار می‌روند.
غرق شدن یک کشتی ناشناس در نزدیکی سواحل توباگو در سال ۲۰۲۴ سواحل را با لایه‌ای از نفت پوشاند و وضعیت فوق‌العاده ملی اعلام شد. سال قبل از آن نیز به گل نشستن یک فر Ferry مسافربری در سوئد ردی پنج کیلومتری از سوخت نفتی در دریای بالتیک بر جا گذاشت که در نهایت به ساحل رسید.
حتی کشتیهایی که دهه‌ها پیش غرق شده‌اند، همچنان خطری برای سلامت اقیانوسها محسوب می‌شوند.
برآورد می‌شود حدود ۸۵۰۰ کشتی غرق شده با پتانسیل ایجاد آلودگی، که بیشتر آنها به دوران دو جنگ جهانی بازمی‌گردد، در کف دریاها و اقیانوسها آرمیده باشند. برخی از این کشتیها با فرسوده شدن بدنه‌شان هم‌اکنون در حال نشت نفت هستند.