از محدوده انتشار بسیار کم لندن تا منطقه هوای پاک صوفیا، شهرهای اروپایی نشان میدهند هوای پاک دستیافتنی است، هرچند هنوز کار زیادی باقی مانده است.
به گفته ابتکار جهانی «Breathe Cities» که برای مقابله با آلودگی هوای شهری فعالیت میکند، آلودگی هوا در سال ۲۰۲۳ باعث نزدیک به هشت میلیون مرگ در سراسر جهان شدهاست. برآورد میشود پیامدهای بهداشتی این آلودگی سالانه ۷.۱۲ تریلیون یورو هزینه داشته باشد؛ چیزی در حدود ۶ درصد تولید ناخالص داخلی جهان.
دکتر ماریا نِیِرا، مدیر پیشین بخش محیط زیست، تغییرات اقلیمی و سلامت در سازمان جهانی بهداشت، به یورونیوز ارث میگوید: «آلودگی برای بیشتر مردم همچنان نامرئی است». او توضیح میدهد که ذرات آلاینده به «هر عضو» بدن از جمله مغز میرسند و به افت توان شناختی و بروز بیماریهایی مانند پارکینسون، آلزایمر و انواع زوال عقل دامن میزنند.
پائولا ردکلیف، دونده المپیکی که در ۱۴ سالگی مبتلا به آسم ناشی از ورزش تشخیص داده شد، خود نیز این اثرات را تجربه کردهاست. او به یورونیوز ارث میگوید که هنگام دویدن در هوای آلوده پکن دچار «سردرد و تهوع» و اختلال دید میشد. او اضافه میکند که هوای آلوده بر رشد مغزی کودکان و عملکرد آنها در مدرسه نیز تاثیر میگذارد.
شهرها برای مقابله با آلودگی هوا دست به کار شدهاند
ابتکار «Breathe Cities» اکنون با ۱۶ شهر در سراسر جهان همکاری میکند تا دسترسی به دادههای کیفیت هوا را گسترش دهد و از سیاستهای هوای پاک حمایت کند.
بر اساس یک مطالعه مستقل در کالج امپریال لندن، لندن از زمان ایجاد منطقه فوق کمانتشار (ULEZ) و سایر اقدامات هوای پاک، مرگهای ناشی از هوای سمی را حدود ۴۰ درصد کاهش دادهاست.
در صوفیه، پایتخت بلغارستان، ترافیک و گرمایش با سوخت چوب همچنان دو منبع اصلی آلودگی محسوب میشوند. دکتر کوستادین کوستادینوف از دانشگاه پزشکی پلوودیف به یورونیوز ارث میگوید: «تا سال ۲۰۲۳ برآورد میشد که ما یکی از شهرهایی هستیم که بیشترین شمار مرگهای منتسب به آلودگی هوا را دارد».
پس از شکایت گروهی که از سوی سازمانهای محیط زیستی و ساکنان مطرح شد، صوفیه یک منطقه کمانتشار ایجاد کرد که رفتوآمد خودروها را محدود و سیستمهای گرمایش خانگی را ارتقا میدهد. ایوایلو هلباروف، مشاور کیفیت هوا در شهرداری صوفیه، به یورونیوز ارث میگوید: «هماکنون شواهدی وجود دارد که نشان میدهد این اقدام سطح آلودگی را کاهش میدهد».
با این حال این منطقه فقط سه ماه در سال اجرا میشود. هلباروف با اشاره به اینکه آلودگی دیاکسید نیتروژن ناشی از ترافیک چندان تحت تاثیر فصلها قرار نمیگیرد، میگوید: «این یک تصمیم سیاسی است». او اضافه میکند: «این منطقه باید به اقدامی در تمام طول سال تبدیل شود».
بلغارستان از بالاترین نرخهای بیماریهای قلبیعروقی، سکته و سرطان در اروپا برخوردار است؛ بیماریهایی که به گفته کوستادینوف ارتباط تنگاتنگی با آلودگی هوا دارند، هرچند پژوهشهای بومی در این زمینه محدود است.
گام بعدی برای مقابله با بحران آلودگی هوای اروپا چیست؟
به گفته نِیِرا، اکنون اراده سیاسی نه فناوری، مانع اصلی است. او به مقاومت صنایع سوخت فسیلی و حملونقل در برابر تلاش شهرها برای گذار به انرژیهای تجدیدپذیر و جابهجایی پایدار اشاره میکند. انتظار میرود تغییرات اقلیمی حل این مشکل را دشوارتر کند.
ابتکار «Breathe Cities» اکنون در حال آمادهسازی مرحله دوم کار خود است تا با تکیه بر کاهشهای به دست آمده در شهرهایی مانند لندن، صوفیه و دیگر شهرهای مشارکتکننده، حمایت خود را به جوامع بیشتری گسترش دهد.