گزارش های سازمان ملل نشان می دهد مقابله همزمان با آلودگی هوا و تغییرات اقلیمی می تواند جان انسان ها را نجات دهد و به رشد اقتصاد کشورها کمک کند.
بهگزارش سازمان جهانی هواشناسی (WMO)، آتشسوزیهای جنگلی و موجهای گرمای ناشی از تغییرات اقلیمی، آلودگی هوا را تشدید کرده و پیامدهای مخربی برای طبیعت و سلامت انسان بههمراه دارد.
آگهی
آگهی
این نهاد وابسته به سازمان ملل روز دوشنبه (۷ سپتامبر) هشدار داد که گرمشدن جهانی زمین این رویدادها را تشدید میکند، زیرا آنها آلایندههای میکروسکوپی معلق در هوا آزاد میکنند که میتواند تلاشهای بینالمللی برای بهبود کیفیت هوا را تضعیف کند.
سازمان جهانی هواشناسی در بیانیهای که همراه تازهترین بولتن سالانه کیفیت هوا و اقلیم خود منتشر شد، اعلام کرد: «شدت آتشسوزیهای مهیب رو به افزایش است و بهدلیل سمیت بالای دود، پیامدهای جدی برای سلامت در پی دارد.»
او افزود: «درحالیکه مقررات در اروپا و آمریکای شمالی انتشار ذرات معلق PM2.5 ناشی از فعالیتهای صنعتی و حملونقل را کاهش داده، مواجهه با PM2.5 مرتبط با آتشسوزیها افزایش یافتهاست.»
ذرات معلق ریز PM2.5 از ذرات و قطرههای میکروسکوپی با قطری کمتر از ۲٫۵ میکرومتر تشکیل شدهاند که برای سلامت خطرناکاند، زیرا میتوانند عمیقا وارد ریه و جریان خون شوند. این ذرات در نتیجه فعالیتهای صنعتی مبتنی بر سوختهای فسیلی، کشاورزی، گرمایش خانگی و حملونقل و همچنین آتشسوزیهای جنگلی و طوفانهای گرد و غبار منتشر میشوند.
در این گزارش آمدهاست که جهان باید پایش آلایندههای هوا مانند آئروسلها ــ از جمله کربن سیاه و میکروپلاستیکها ــ ذرات ریز و اوزون سطح زمین را بهطور چشمگیر بهبود بخشد.
سازمان جهانی هواشناسی اعلام کرد: «این آلایندهها با وجود اینکه گستردهاند و میتوانند برای بومسازگانها مضر باشند، بهاندازه کافی پایش نمیشوند.»
این سازمان افزود: «به سیاستهای مکمل و هماهنگ در حوزه کیفیت هوا و اقلیم نیاز داریم، زیرا نمیتوان هر یک را بهطور جداگانه مدیریت کرد.»
آتشسوزیهای مهیب جنگلی دود سمی در فضا پخش میکنند
لورنسو لابرادور از شبکه پایش جو جهانی سازمان جهانی هواشناسی میگوید: «کیفیت هوا و تغییرات اقلیمی را نمیتوان جدا از هم مدیریت کرد؛ اگر یکی بدتر شود، دیگری هم بدتر میشود.»
او میافزاید: «در مناطقی که آتشسوزیهای جنگلی نسبتا شدید رخ میدهد، با آلودگی گسترده ناشی از ذرات ریز روبهرو هستیم.»
او تاکید میکند: «ریزذراتی که از سوختن پوشش گیاهی تولید میشوند، بهمراتب سمیتر از ذراتی هستند که از منابع دیگر، حتی اگزوز خودروها، منتشر میشوند.»
لابرادور میگوید: «این ذرات بهدلیل جابهجایی با باد، سلامت انسانها و حیاتوحش ساکن در فاصله زیاد از کانون آتش را نیز تهدید میکنند، اما اثرات سمی آنها در ارزیابیهای کیفیت هوا بهاندازه کافی در نظر گرفته نمیشود.»
سازمان جهانی هواشناسی میگوید: «مدلهای متعارف برآورد خطر که بر پایه غلظت کلی PM2.5 بنا شدهاند، ممکن است مرگومیر ناشی از آتشسوزیهای جنگلی را تا ۹۳ درصد کمتر از واقع برآورد کنند.»
براساس یکی از پژوهشهایی که در بولتن سازمان جهانی هواشناسی به آن استناد شده، رویدادهای شدید ناشی از دود آتشسوزی از دهه ۱۹۹۰ در سطح جهان سه برابر شده و بین سالهای ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۸ هر ساله تقریبا به ۱۰۰ هزار مورد مرگ اضافی منجر شده است، هرچند این رقم ممکن است کمتر از میزان واقعی باشد.
اوزون و میکروپلاستیکها آلودگی هوا را تشدید میکنند
یکی دیگر از منابع آلودگی هوا که خطرهای جدی برای سلامت بههمراه دارد، اوزون سطح زمین است که وقتی دما بالا میرود، وضعیت جو پایدار میشود و تابش خورشید شدید است ــ مانند آنچه در موجهای گرمای اخیر در چین، اروپا و جنوبشرقی ایالات متحده دیده شد ــ در جو تجمع پیدا میکند.
سازمان جهانی هواشناسی هشدار داد: «این افزایش مواجهه با آلودگی ناشی از اوزون میتواند به دهها هزار مرگ زودرس اضافی، بهویژه بر اثر بیماریهای تنفسی، منجر شود.»
نگرانی روبهافزایش دیگر، ذرات آئروسل است که میتواند به اقیانوسها و قارههایی بسیار دورتر از منبع اولیه خود منتقل شود.
این ذرات میتوانند نحوه بازتاب نور خورشید در جو را تغییر دهند، ویژگیهای شیمیایی خاک و آب را دگرگون کنند و محیطهایی را که در غیر این صورت پاک بهشمار میروند آلوده کنند.
سازمان جهانی هواشناسی توضیح داد: «یکی از نمونهها رسوب کربن سیاه ــ یا دوده ــ روی برف و یخ است که مقدار نور خورشید بازتابشده از این سطوح را کاهش میدهد و در نتیجه میتواند روند ذوبشدن را سرعت بخشد.»
نمونه دیگر میکروپلاستیکها است که در اثر تجزیه پلاستیکها بهدلیل تابش خورشید یا عوامل دیگر شکل میگیرد و عملا در همه جا ــ در هوا، خاک و اقیانوسها ــ یافت میشود.
یکی از شبیهسازیهای ارائهشده در بولتن سازمان جهانی هواشناسی برآورد میکند که حدود ۵۱ میلیون تن میکروپلاستیک روی خشکی و ۲۲ میلیون تن در اقیانوسها وجود دارد؛ این اقیانوسها خود به نوبه خود منبع ورود میکروپلاستیک به جو هستند.
گزارش افزود: «با ادامه افزایش تولید پلاستیک و بهویژه رشد پسماندهای پلاستیکی مدیریتنشده، پایش مسیرهای جوی که میکروپلاستیکها را از منبعشان حمل کرده و در محیطهای دورافتاده رسوب میدهند، حیاتی خواهد بود.»
سود اقتصادی مقابله همزمان با تغییرات اقلیمی و آلودگی هوا
گزارش جداگانهای که ۷ سپتامبر از سوی برنامه محیط زیست سازمان ملل متحد (UNEP) و ائتلاف اقلیم و هوای پاک (CCAC) منتشر شد، مزیتهای اقتصادی برخورد با تغییرات اقلیمی و آلودگی هوا بهعنوان یک مسئله واحد را برجسته کرد.
در این گزارش آمدهاست که هر ۱ دلار (۰٫۸۶ یورو) سرمایهگذاری در اقدام برای اقلیم و هوای پاک میتواند ۱۵ دلار (۱۲٫۹۲ یورو) بازگشت سرمایه بههمراه داشته باشد. این رقم بیش از منفعت اقتصادی اقدام جداگانه برای اقلیم و هوای پاک است و هم منافع بازاری و هم منافع غیربازاری را در بر میگیرد که میان نظام سلامت، بهرهوری و خسارات اقلیمیِ اجتنابشده تقسیم میشود.
اینگر اندرسن مدیر اجرایی برنامه محیط زیست سازمان ملل میگوید: «برای مدت طولانی با اقدام اقلیمی مانند هزینهای برخورد کردهایم که باید مدیریت شود و آلودگی هوا را پیامد ناگزیر توسعه دانستهایم. این گزارش خلاف آن را نشان میدهد: هوای پاک محرک اصلی توسعه، سلامت، غذا و امنیت انرژی و ثبات اقلیمی است؛ داراییای که باید در آن سرمایهگذاری کنیم.»
با تمرکز بر کاهش انتشارها در شش بخش ــ سیستمهای انرژی و سوخت فسیلی، صنعت، حملونقل، کشاورزی و نظامهای غذایی، پختوپز و گرمایش خانگی و مدیریت پسماند ــ گزارش مجموعه اقداماتی را پیشنهاد میکند که میتواند تا سال ۲۰۵۰ انتشار جهانی دیاکسیدکربن را نصف کند و از ۱۴۴ میلیون مورد مرگ زودرس مرتبط با آلودگی هوا جلوگیری کند.
گسترش انرژیهای تجدیدپذیر، افزایش بهرهوری انرژی، خودروهای برقی، سوختهای کمسولفور در کشتیرانی، کارآمدترکردن مصرف کود، بهبود مدیریت فاضلاب و کاهش تدریجی استفاده از گازهای HFC از جمله ۲۵ اقدام پیشنهادی در این گزارش است.