جنگ روسیه علیه اوکراین، رقابت ناعادلانه چین و بودجه بلندمدت بعدی در صدر دستور کار نشست اتحادیه اروپا قرار دارد.
۲۷ رهبر اتحادیه اروپا در بروکسل برای نشستی دو روزه گرد هم میآیند که بر تهاجم روسیه به اوکراین، شوکهای ناشی از اقتصاد چین و بودجه بلندمدت بعدی این بلوک متمرکز است. وضعیت خاورمیانه، رقابتپذیری، قاچاق مواد مخدر و مهاجرت نیز در دستور کار خواهد بود.
آگهی
آگهی
نشست روز پنجشنبه بلافاصله پس از دیدار سران گروه ۷ در اویان فرانسه برگزار میشود؛ نشستی که در آن سران موفق شدند دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا را قانع کنند بیانیهای مشترک را امضا کند که بر اساس آن، حمایت نظامی از کییف و تحریمها علیه روسیه افزایش یابد.
برای اروپاییها، جلب همراهی ترامپ دستاوردی بزرگ در عرصه دیپلماسی است که به آنها امکان میدهد شکافهای متعدد در اتحاد فراآتلانتیک را تا حدی بپوشانند.
تصمیم یکجانبه کاخ سفید برای اعطای سه معافیت پیاپی به نفت روسیه منبع جدی تنش بوده است. اما یک مقام آمریکایی گفت در اویان ترامپ تاکید کرد بازگشایی تنگه هرمز پس از توافق چارچوبی میان آمریکا و ایران «به زودی» به دولت او اجازه میدهد این محدودیتها را دوباره برقرار کند.
اتحادیه اروپا در حال آمادهسازی بسته جدیدی از تحریمها است تا از فشار فزاینده بر ماشین جنگی پرهزینه روسیه بهرهبرداری کند.
یک سخنگوی کمیسیون اروپا گفت: «اکنون زمان ادامه فشار بر روسیه است و ما در همین راستا کار میکنیم.»
ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین، پس از شرکت در نشست گروه ۷ قرار است روز پنجشنبه به ۲۷ رهبر اتحادیه اروپا بپیوندد و در نخستین بخش نشست شرکت کند؛ بخشی که به بررسی راههای احیای مذاکرات صلح و کشاندن ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، به گفتوگوهای جدی اختصاص خواهد داشت.
یک مقام اتحادیه اروپا پیش از نشست تایید کرد آنتونیو کوستا، رئیس شورای اروپا، در سطح دیپلماتیک برای گشودن کانالهای ارتباطی «تماسهای کوتاهی» با روسیه برقرار کرده، اما گفت در این تماسها درباره مسایل ماهوی صحبتی نشده است.
کشورهای عضو همچنان بر سر ایده گفتوگوی مستقیم به شدت دچار اختلافاند.
انتظار میرود زلنسکی موضوع پیوستن اوکراین به اتحادیه اروپا را نیز مطرح کند؛ آن هم پس از آن که کشورش و مولداوی که به طور غیررسمی به هم گره خوردهاند، نخستین خوشه از مذاکرات عضویت را روز دوشنبه گشودند. زلنسکی در اویان بار دیگر با تاکید بر درخواست خود برای عضویت سریع اوکراین گفت این روند باید تسریع شود.
زلنسکی گفت: «روسیه راهی برای سد کردن مسیر اوکراین به سوی اتحادیه اروپا پیدا خواهد کرد. آنها نمیخواهند ما را موفق ببینند. به همین دلیل به یک روند سریع نیاز داریم.»
با این حال، چشمانداز یک روند شتابگرفته با واکنش سرد رهبران اتحادیه اروپا روبهرو شده است؛ آنها بر حفظ انسجام و اعتبار روش پیچیده موجود تاکید دارند. دیپلماتها نگراناند افکار عمومی هنوز با گسترش اتحادیه کنار نیامده و برای جلب حمایت رایدهندگان از چنین تصمیم سرنوشتسازی به کار بیشتری نیاز است.
یک دیپلمات ارشد گفت: «فقط یک مسیر وجود دارد و آن هم مسیر شایستگی است و ما میدانیم شایستگی یعنی چه. اگر عضو اتحادیه اروپا شوید، دور میز مینشینید و درباره ۳۰ درصد قانونگذاری ملی تصمیم میگیرید. بنابراین فقط کشورهایی را میخواهم سر آن میز ببینم که مانند دیگران ارزشهای حاکمیت قانون را پذیرفته باشند تا درباره قوانینی تصمیم بگیرند که بر زندگی مردم اثر میگذارد.»
فردریش مرتس، صدراعظم آلمان، قصد دارد از سناریویی جایگزین و البته آزمودهنشده موسوم به «عضویت همپیوند» دفاع کند؛ مدلی که از جمله شامل اعطای جایگاه ناظر در نشستهای اتحادیه اروپا و کمک متقابل در صورت حمله مسلحانه خواهد بود.
با این حال، طرح مرتس با توجه به واکنشهای متفاوتی که در کییف و دیگر پایتختها برانگیخته، بعید است روز پنجشنبه در کانون توجه قرار گیرد.
از چین تا بودجه
پس از گفتوگو با زلنسکی، رهبران اتحادیه اروپا شام شلوغی پیش رو خواهند داشت؛ شامی که در آن بحث داغ و از پیش مورد انتظار درباره چین برگزار میشود.
بروکسل به این جمعبندی رسیده است که وضعیت تجارت میان اتحادیه اروپا و چین پایدار نیست و برای جلوگیری از یک رویارویی تمامعیار، تغییراتی جدی در این رابطه لازم است. سال گذشته برای نخستین بار در تاریخ، هر ۲۷ کشور عضو بدون استثنا در تجارت با پکن دچار کسری شدند. هراس از صنعتیزدایی از حالت انتزاعی به نگرانیای ملموس تبدیل شده است.
یک دیپلمات ارشد دیگر گفت: «دیگر سادهلوح نیستیم. برنامه پنجساله چین حملهای به بازار ما است. هزینه اقدام از هزینه دست روی دست گذاشتن کمتر خواهد بود؛ نکتهای که اکنون مورد اختلاف نیست و چند سال پیش چنین برداشتی وجود نداشت.»
هرچند این ارزیابی تیره به شکل گستردهای پذیرفته شده، اما نسخه تجویزی هنوز تحت بررسی دقیق است. برخی کشورها مانند فرانسه، لهستان، بلژیک، هلند، سوئد، دانمارک و لیتوانی خواهان رویکردی قاطعتر برای اصلاح عدم توازن عمیق در روابط تجاری و مقابله با یارانههای پکن هستند.
اما کشورهایی مانند آلمان، اسپانیا و یونان برای در پیش گرفتن موضعی به شدت تهاجمی در برابر چین مرددند و از تلافیجویی سنگین و از دست رفتن فرصتهای اقتصادی بیم دارند.
این اختلافها قرار است بر سر میز شام روز پنجشنبه آشکار شود؛ شامی که به صورت یک گفتوگوی آزاد طراحی شده تا رهبران بتوانند صریحتر دیدگاههای خود را بیان کنند.
اورزولا فون در لاین، رئیس کمیسیون اروپا، به دقت این بحثها را دنبال خواهد کرد؛ کسی که مدتهاست درباره «شوک جدید چین» هشدار میدهد.
فون در لاین و تیم او میخواهند از بازخورد سیاسی رهبران برای تعیین مسیر اقدام خود استفاده کنند؛ مسیری که ممکن است شامل ابزارهای تجاری جدید برای واکنش سریعتر باشد. کمیسیون اروپا برای کسب حمایت لازم جهت فعال کردن «ابزار ضد اجبار» علیه چین، با وجود اتهامهای گسترده درباره باجگیری و استفاده ابزاری، با دشواری روبهرو بوده است.
فون در لاین اوایل ماه جاری گفت: «ما خواهان گفتوگو هستیم، اما گفتوگو باید نتیجه بدهد. ما رقابت را دوست داریم، اما رقابت باید منصفانه باشد و میخواهیم دسترسیمان به بازار چین مبتنی بر عمل متقابل باشد. روی یک بسته کامل کار میکنیم.»
روز جمعه رهبران به سراغ موضوع حساس دیگری میروند: بودجه هفتساله بعدی اتحادیه اروپا که کمیسیون رقم آن را بیسابقه و حدود ۲ تریلیون یورو برآورد کرده است.
قبرس، کشوری که ریاست دورهای شورای اتحادیه اروپا را بر عهده دارد، کاهش «متوسط» ۲ درصدی معادل ۳۲.۸ میلیارد یورو را نسبت به پیشنویس اولیه پیشنهاد کرده است. برای کشورهایی که خواهان حفظ بودجه کشاورزی و صندوقهای همبستگیاند، این میزان کاهش بیش از حد کافی است، اما برای کشورهایی که پیشتر به «خست» شهرت داشتند و اکنون خود را «مدرنیزهکننده» مینامند، کاهش ۲ درصدی به هیچوجه راضیکننده نیست.
پیشبینی میشود بحث روز جمعه به صحنهای تبدیل شود که در آن رهبران بر خطوط قرمز، خواستهها و شروط خود تاکید بیشتری بکنند؛ خطوطی که همچنان عمیقا ریشهدار است.
هنوز روشن نیست ۲۷ کشور عضو خواهند توانست در ماه دسامبر بر سر توافق نهایی به جمعبندی برسند یا نه؛ توافقی که در غیر این صورت بیم آن میرود گفتوگوها را تا سال ۲۰۲۷ بکشاند، سالی که انتخابات در فرانسه، اسپانیا، ایتالیا و لهستان میتواند همه چیز را به هم بریزد.
در نشست دو روزه بروکسل چهار رهبر تازه نیز حضور خواهند داشت: پیتر ماگیار از مجارستان، آندریس کولبرگز از لتونی، رومن رادف از بلغارستان و بازگشت یانز یانشا از اسلوونی.