اروپا در حال گسترش صنعت چوب خود است، اما رشد ناپایدار در این بخش میتواند پیامدهای فاجعهبار برای محیط زیست و اقتصاد به همراه داشته باشد.
به گفته کمیسیون اروپا، بخش ساختوساز مسئول بیش از ۳۵ درصد از کل تولید زباله در اتحادیه اروپاست.
برآورد میشود انتشار گازهای گلخانهای ناشی از استخراج مواد اولیه و تولید محصولات ساختمانی، همچنین ساخت و نوسازی ساختمانها، بین ۵ تا ۱۲ درصد از مجموع انتشار ملی گازهای گلخانهای را تشکیل دهد.
دکتر سوبرا بهاتاچارجی به یورونیوز گفت: «بخش جهانی ساختوساز در سه دهه گذشته ردپای کربنی خود را دو برابر کرده و تا سال ۲۰۵۰ قرار است بار دیگر آن را دو برابر کند.»
با این حال، وقتی هر سال در سراسر اتحادیه باید بیش از دو میلیون واحد مسکونی جدید ساخته شود تا پاسخگوی تقاضای فعلی باشد؛ رقمی که به معنای افزایش ۲۵ درصدی نسبت به ساختوساز کنونی است، چگونه میتوان میان گسترش روزافزون فضاهای شهری و اهداف زیستمحیطی توازن برقرار کرد؟
در این قسمت از برنامه «سوال بزرگ»، دکتر سوبرا بهاتاچارجی، مدیرکل شورای مدیریت جنگل (FSC)، در استودیو به آنجلا بارنز پیوست تا بررسی کنند آیا اروپا میتواند صنعت چوب پایدار خود را گسترش دهد و به اهداف ساختوسازش برسد.
خانههای چوبی ایمن هستند؟
با نزدیک شدن ضربالاجلها و سختگیرانهتر شدن سیاستهای زیستمحیطی، اروپا به شکل محسوسی در حال حرکت به سمت استفاده از چوب است. در گذشته، بر خلاف آمریکا، اروپاییها معمولا بتن، فولاد و آجر را ترجیح میدادند.
اما آیا سازههای چوبی از نظر کیفیت، ارزش اقتصادی و ایمنی قابل رقابت هستند؟ آیا در همان زمانی که در تابستان آتشسوزیهای جنگلی سراسر قاره را در بر میگیرد، این سازهها خطر آتشسوزی بیشتری ایجاد میکنند؟
سوبرا توضیح داد: «لزومی ندارد در کیفیت سازش کنیم، چون نوآوریهای اخیر در زمینه چوب مهندسیشده سازههایی محکمتر و چندمنظورهتر ایجاد کرده است. این ماده هم در برابر شرایط جوی مقاوم است، هم در برابر آتشسوزی مقاوم، در عین حال سبکتر و در عین حال محکمتر است؛ بنابراین نیازی به هیچگونه مصالحه در کیفیت نیست.»
سوبرا مطمئن است که با ادامه نوآوری، وضعیت از این هم بهتر خواهد شد.
آیا خانههای چوبی گران هستند؟
فرایندهای مربوط به ساختوساز با چوب در مقایسه با روشهای سنتی مورد استفاده در اروپا بسیار ارزانتر است، بنابراین از نظر تئوری این صرفهجوییها میتواند به خریداران منتقل شود. به گفته سوبرا، هزینه ساخت چنین خانههایی میتواند تا ۲۵ درصد کمتر از خانههای سنتی باشد.
او توضیح داد: «تفاوت هزینه از اینجا ناشی میشود که اولا هزینههای حملونقل کمتر است، چون کار با این مصالح سبکتر است. دوما هزینه نیروی کار در محل ساخت پایین میآید، چون میتوان سازههای پیشساخته را به محل آورد و در نتیجه هم ساختوساز سریعتر انجام میشود و هم هزینه بیمه در طول مدت ساخت کاهش پیدا میکند.»
با این حال، برای خود صاحبان خانه، بیمه کمی کندتر از این تحولات پیش میرود.
او گفت: «شرکتهای بیمه باید درباره محصولات جدید چوبی ـ یعنی محصولات چوبی مهندسیشده که در برابر آتشسوزی مقاوماند و میتوانند در برابر خطرات آتش دوام بیاورند ـ آموزش ببینند.»
سوبرا توضیح داد که این کار در حال انجام است و سازندگان، شرکتهای تولیدی و بیمهگران اکنون بسیار نزدیکتر از گذشته با یکدیگر ارتباط دارند. این تغییر سرعت گرفته و در مناطقی که خطر آتشسوزی کمتر است، نرخهای بیمه از هماکنون رو به ثبات گذاشته است.
او ادامه داد: «بنابراین فقط مسئله زمان است تا صنعت بیمه خود را با این تغییرات وفق دهد.»
آیا چوب برای اقتصاد اروپا مفید است؟
به گفته یوروفر، بخش فولاد در سال ۲۰۲۵ حدود ۱۵۲ میلیارد یورو ارزش افزوده ناخالص ایجاد کرده و به طور مستقیم برای ۲۹۳ هزار نفر شغل فراهم کرده است. بنابراین آیا توسعه صنعت چوب به معنای افول صنعت فولاد خواهد بود؟
سوبرا پیشبینی کرد: «با توجه به اینکه نیاز به مسکن بسیار سریع در حال افزایش است، من چشماندازی برای یک سقوط کامل نمیبینم.»
او افزود: «سناریوی مطلوب این است که سیمان کمکربن، فولاد بازیافتی و چوب ساختمانی در کنار هم به کاهش ردپای کربنی کل این بخش کمک کنند و در عین حال امکان ساخت مسکن ارزانقیمتی را که نیاز است فراهم کنند.»
و حتی با وجود برخی کاهشها در صنعت فولاد، ظرفیت رشد چوب چشمانداز اقتصادی جذابی به شمار میرود.
او گفت: «آمریکای شمالی و اروپا دو بازاری هستند که ساختوساز چوبی در آنها سریعتر از هر جای دیگری در جهان در حال رشد است. این یک بازار ۵ میلیارد دلاری (۴٫۳۲ میلیارد یورویی) است که به طور میانگین هر سال ۱۰ درصد رشد میکند، بنابراین ظرفیت آن بسیار بالا است.»
علاوه بر این، اقتصاد سبز انتظار میرود حدود یک میلیون و ۵۰۰ هزار شغل جدید ایجاد کند، از جمله مشاغلی برای جایگزینی نیروهایی که بازنشسته میشوند.
او افزود: «در بخش ساختوساز سبز، بهویژه ساختوساز چوبی، نیاز به نیروی کار ماهر بیشتر خواهد شد. نیروی کار ماهر یعنی درآمد بالاتر و دستمزدهای بیشتر، بنابراین ظرفیت اشتغال بسیار زیاد است.»
او در پایان گفت: «اما اگر کل زنجیره تامین را دنبال کنیم، از تولید چوب مهندسیشده گرفته تا نیاز به مدیریت مسئولانهتر جنگلها، اقتصادهای روستایی احتمالا جان تازهای میگیرند. در سراسر این زنجیره، از کف جنگل تا خود ساختمان، ظرفیتهای قابل توجهی وجود دارد.»
سوال بزرگمجموعهای در بخش اقتصادی یورونیوز است که در آن با رهبران صنعت و کارشناسان مینشینیم تا درباره برخی از مهمترین موضوعات روز گفتوگو کنیم.
ویدئوی بالا را ببینید تا گفتوگوی کامل درباره صنعت چوب اروپا را دنبال کنید.