برخی ابتکارها از رایدهندگان خواستهاند در انتخابات ایالتی ساکسونی‑آنهالت به طور تاکتیکی به SPD و سبزها رای دهند. AfD، CDU، حزب چپ، SPD، FDP و BSW این توصیه را نقد کردهاند و تنها سبزها از کارزار حمایت میکنند.
کارزار انتخاباتی در زاکسن‑آنهالت به اوج خود رسیده است. در سراسر این ایالت فدرال پوسترهای انتخاباتی نصب شده و موضوع انتخابات در شبکههای اجتماعی نیز بیش از هر موضوع دیگری غالب است. در این فضا، ابتکارهایی مانند «رای تاکتیکی» از مردم میخواهند شیوه رایدادن خود را طوری تنظیم کنند که جلوی تشکیل احتمالی دولت حزب راستگرای AfD گرفته شود.
آگهی
آگهی
سازماندهندگان این ابتکار میخواهند رایدهندگان به احزابی مثل حزب سوسیالدموکرات (SPD) و سبزها رای بدهند تا این احزاب با وجود ضعف در نظرسنجیها بتوانند وارد پارلمان ایالتی زاکسن‑آنهالت شوند. به گفته آنان، «SPD و سبزها در شرایط کنونی بهطور ویژهای به مرز ۵ درصد نزدیک هستند. اگر یکی از این دو حزب یا هر دوی آنها با اختلافی اندک از این حد نصاب جا بمانند، شمار زیادی از آرای دموکراتیک در تقسیم کرسیها از بین میرود و AfD میتواند بهطور جدی از این وضعیت بهرهبرداری کند.»
در حال حاضر SPD (۶ تا ۷ درصد)، سبزها (۴ تا ۵ درصد)، FDP (۲ تا ۴ درصد) و BSW (۴ تا ۵ درصد) برای راهیابی به پارلمان ایالتی زاکسن‑آنهالت رقابت میکنند. اگر هیچیک موفق نشوند، ترکیب کرسیها ممکن است بهگونهای تغییر کند که AfD به اکثریت مطلق برسد و بتواند نخستوزیر ایالت را تعیین کند.
در تازهترین نظرسنجیهای انتخاباتی AfD با فاصله زیاد در جایگاه نخست قرار دارد. بر اساس نظرسنجی مؤسسه پولیتیکس به سفارش کمپکت، ۴۳ درصد گفتهاند که قصد دارند به AfD رای بدهند. حزب دموکراتمسیحی (CDU) با ۲۳ درصد بهمراتب عقبتر در رتبه دوم است و پس از آن حزب چپ با ۱۳ درصد قرار دارد.
با این حال، ابتکار «رای تاکتیکی» حزبهای FDP و BSW را از فهرست توصیههای خود کنار گذاشته است. مسئولان این کارزار در وبسایت خود نوشتهاند: «ما تنها نامزدهایی را توصیه میکنیم که همکاری با AfD را بهطور صریح منتفی بدانند. اگر نامزدی بهروشنی از سد در برابر راست افراطی حمایت نکند، آن فرد را توصیه نمیکنیم، حتی اگر از نظر محاسباتی قدرتمند باشد.»
BSW: ابتکار «رای تاکتیکی» یک کارزار سیاسی است
ولفگانگ کوبیکی، رئیس حزب لیبرال FDP، در گذشته بارها با ایده دیوار حفاظتی در برابر AfD مخالفت کرده است. کوبیکی در آوریل در پادکست «سختترین تصمیم من» از گروه رسانهای فانکه توضیح داد: «من با هیچ پیشنهاد AfD موافقت نمیکنم، اما طرحهای خودم را هم مشروط به این نمیکنم که AfD ممکن است از آنها حمایت کند.»
بنیانگذار BSW زارا واگنکنشت چند روز پیش در گفتوگو با روزنامه بیلد گفت: «هدف انتخاباتی ما برکناری مقام فعلی CDU و جایگزینی او با یک نخستوزیر فراجناحی است که با کابینهای متخصص و اکثریتهای متغیر حکومت کند؛ یعنی در صورت لزوم با مشارکت AfD نیز.»
هر دو حزب این ایده رای تاکتیکی را نقد میکنند؛ از جمله توماس گورکه که نامزد FDP در ماگدبورگ است. گورکه در گفتوگو با شبکه MDR گفت: «من در کنگرههای ایالتی حزب حضور دارم و از مصوبات خبر دارم. کاملا روشن است که هر گونه همکاری بهصراحت رد شده است.» او همچنین در استقلال واقعی ابتکار «رای تاکتیکی» تردید دارد.
حزب BSW در گفتوگو با MDR اعلام کرده است که این توصیه انتخاباتی از نگاه آنان یک کارزار سیاسی است و نه اطلاعرسانی بیطرف درباره انتخابات. این حزب افزوده است: «هدف آن این است که رایدهندگان را از ترس عبور نکردن از حد نصاب پنجدرصدی به دادن رای تاکتیکی به SPD یا سبزها سوق دهد.»
رئیس AfD، وایدل، از تامین مالی نامجاز احزاب سخن میگوید
در پاسخ به انتقادها مبنی بر غیردموکراتیک بودن این ابتکار، «رای تاکتیکی» میگوید که این مفهوم به معنای «جدیگرفتن قواعد انتخابات» است. به گفته گردانندگان، «در انتخابات فقط ترجیحات سیاسی تعیینکننده نیست، بلکه حد نصابها، کرسیهای مستقیم و تقسیم کرسیها هم نقش دارند.» آنها تاکید میکنند بسیاری از مردم بههرحال بهصورت راهبردی رای میدهند. «آنها میاندیشند که کدام رای واقعا تاثیری دارد. ما این محاسبه را شفاف و در دسترس میکنیم.»
پشت این ابتکار، آژانس ارتباطات سیاسی و کارزارهای «The Goodforces» قرار دارد. در وبسایت این شرکت آمده است: «ما سازندگان گفتمان سیاسی هستیم. بحثها را جابهجا میکنیم، صداها را شنیدنی میکنیم و توجه را به جاهایی معطوف میکنیم که بتواند تغییر ایجاد کند.»
این شرکت برای کارزار «رای تاکتیکی» ۱۴ هزار و ۳۰۰ یورو هزینه کرده است. بر اساس اسناد بوندستاگ، «The Goodforces» همچنین در پایان ژوئیه با پرداخت کمکهای حزبی هر کدام به مبلغ ۳۸ هزار و ۱۵۰ یورو، بهطور مستقیم از حزب سبزها و SPD حمایت کرده است.
در انتخابات پارلمانهای ایالتی شرق آلمان در سال ۲۰۲۴ در براندنبورگ، زاکسن و تورینگن نیز فراخوانهای مشابهی منتشر شده بود. آن زمان هدف این بود که از شکلگیری اقلیت سدکننده برای AfD جلوگیری شود؛ اقلیتی که میتوانست مانع تصویب بسیاری از تصمیمهای مهم شود.
AfD این ابتکار «رای تاکتیکی» را رد میکند. آلیس وایدل، همرئیس حزب AfD، میگوید: «آنچه اینجا میبینیم، یک رسوایی در حوزه دموکراسی است که باید از نظر حقوقی بدون هیچ خلأی روشن شود.» وایدل افزوده است: «وقتی سازمانهایی با منابع مالی قابلتوجه بهطور هدفمند برای احزاب چپ تبلیغات انتخاباتی میکنند، این سوال پیش میآید که آیا هنوز در چارچوب تامین مالی مجاز احزاب عمل میشود یا نه.» او هشدار داد که AfD «این مرداب سازمانهای غیردولتی را خشک خواهد کرد».
CDU، حزب چپ و SPD نسبت به توصیههای انتخاباتی موضع انتقادی دارند
حزب SPD اعلام کرده است که هر رایدهنده باید خود تصمیم بگیرد رایاش را به چه کسی بدهد. به نقل از این حزب در گزارش MDR آمده است: «یک دولت دموکراتیک، پایدار و اجتماعی در زاکسن‑آنهالت فقط با یک SPD قدرتمند ممکن است.»
حزب چپ زاکسن‑آنهالت نیز نسبت به «رای تاکتیکی» انتقاد دارد. این حزب معتقد است نباید به مردم توصیه کرد رای خود را به حزبی بدهند که از برنامههای آن قانع نشدهاند. این حزب تاکید میکند: «کسی که میخواهد یک نیروی پیشرو قابلاعتماد را در پارلمان بعدی تقویت کند، میتواند با هر دو رای خود از حزب چپ حمایت کند.»
فیلیپ آمطور از CDU در ویدیویی که توسط شاخه زاکسن‑آنهالت این حزب منتشر شده، در پاسخ به پرسش درباره رای تاکتیکی میگوید: «درخواست روشن: هر دو رای برای CDU!» این وزیر دولت در دفتر صدراعظمی در یک گردهمایی انتخاباتی در هاله تاکید کرد که مسئله بر سر محتواست نه تاکتیک.
سبزها از این کارزار حمایت میکنند
تنها حزبی که از این کارزار حمایت میکند سبزها هستند. در بیانیه این حزب آمده است: «سرنوشت این انتخابات در مرز پنجدرصدی رقم میخورد: با حضور سبزها در پارلمان ایالتی، دولتی به رهبری AfD شکل نخواهد گرفت؛ بدون سبزها خطر شکلگیری دولت تکحزبی وجود دارد.»
این مفهوم در کشورهای دیگر، از جمله انگلستان، نیز رواج یافته است. در آنجا، مشابه رای نخست در آلمان، نامزدی که بیشترین رای را در حوزه انتخابیه به دست آورد، آن حوزه را میبرد و یک کرسی در مجلس عوام، یکی از دو مجلس پارلمان بریتانیا، کسب میکند.
اما برخلاف آلمان، در این نظام رای دومی وجود ندارد. به همین دلیل ممکن است حزبی با ۲۰ درصد کل آرا کمتر از حزبی که تنها ۱۰ درصد آرا دارد کرسی به دست آورد، اگر حزب دوم بتواند حوزههای انتخابیه بیشتری را فتح کند.