درسهایی برای کاهش وزن: متابولیسم مارهای پیتون میتواند الهامبخش روشهای درمانی نوین و موثر برای مقابله با چاقی و اضافهوزن باشد.
فرایند سوختوساز شگفتانگیز مارهای پیتون شاید راههای تازهای برای کاهش سالم وزن بگشاید و حتی با تحلیل عضلانی ناشی از افزایش سن مقابله کند.
آگهی
آگهی
در کمتر از یک دهه، داروهای جدید کاهش وزن بازار را دگرگون کرده و به میلیونها نفر کمک کردهاند، اما اغلب عوارضی مثل حالت تهوع یا ناراحتیهای گوارشی به همراه دارند. اگر بتوان به کنترل مشابهی بر اشتها رسید، بی آنکه این عوارض را به جان خرید، چه خواهد شد؟
دانشمندان در ایالات متحده در خون پیتونها مولکول ناشناختهای را شناسایی کردهاند که به مغز علامت میدهد چه زمانی به اندازه کافی غذا خوردهایم.
این مارهای حلقهافکن که طولشان به هفت متر هم میرسد، میتوانند در یک وعده طعمههای بسیار بزرگی مثل یک آهو را ببلعند و بعد ماهها یا حتی سالها چیزی نخورند. هدف پژوهش تقلید از رژیم غذایی این مارها نیست، بلکه تمرکز بر این واقعیت است که پیتونها میتوانند دورههای طولانی روزهداری و پرخوری را بدون آسیب پایدار به قلب یا عضلاتشان پشت سر بگذارند؛ موضوعی که کنجکاوی پژوهشگران را برانگیخت.
آیا pTOS نسل تازه GLP-1 است؟
مولکولی به نام پارا-تیرامین-O-سولفات (pTOS) را لسلی لینواند، استاد دانشگاه کلرادو بولدر، و همکارانش هنگام مطالعه دستگاه گوارش این مارهای غیرسمی ساکن آفریقا، آسیا و استرالیا کشف کردند. نتایج این پژوهش که با همکاری محققان دانشکده پزشکی استنفورد و دانشگاه بیلور انجام شده، در نشریه Nature (منبع به زبان انگلیسی) Metabolism منتشر شده است.
پژوهشگران مشاهده کردند درست پس از غذا خوردن، اندازه قلب پیتون حدود ۲۵ درصد بزرگتر میشود و سوختوساز بدن او تا ۴۰۰۰ برابر تندتر میشود تا به هضم غذا کمک کند؛ همزمان سطح pTOS در خون هم جهشی چشمگیر، بیش از هزار برابر، پیدا میکند. در انسان نیز مقدار pTOS بعد از صرف غذا بالا میرود، اما بسیار ملایمتر، حدود دو تا پنج برابر.
این جهش pTOS بخشی از فرایند گوارش است؛ بدن از اسید آمینهای به نام تیروزین استفاده میکند که باکتریهای روده آن را به ترکیبی به نام تیرامین تبدیل میکنند. کبد سپس تیرامین را به pTOS بدل میکند؛ مولکولی که به مغز میرسد و احساس سیری را القا میکند و در نتیجه اشتها را کاهش میدهد.
این مولکول تا کنون از چشم پژوهشگران دور مانده بود، چون حیوانات آزمایشگاهی رایج مثل موش و رت به طور طبیعی بعد از غذا خوردن آن را تولید نمیکنند.
هورمون GLP-1 که هدف داروهایی مانند اوزمپیک و وگووی است، با کند کردن روند هضم و تنظیم قند خون به بدن کمک میکند احساس سیری کند. اما عوارض شایع آن شامل تهوع، ناراحتیهای گوارشی و گاه استفراغ است.
کاهش وزن بدون آسیب متابولیک در موشها
در مطالعات حیوانی، موشهایی که pTOS دریافت کردند کمتر غذا خوردند و درمان طولانیمدت به کاهش وزن بدن و مصرف غذای آنان انجامید. این اثرها بدون تغییر قابل توجه در میزان تحرک، مصرف انرژی یا قند خون رخ داد؛ موضوعی که نشان میدهد pTOS میتواند گزینه امیدوارکنندهای برای پژوهش در حوزه چاقی باشد.
این کشف سازوکار زیستی تازهای را آشکار میکند که به بدن کمک میکند پس از خوردن غذا احساس سیری کند و میتواند زمینهساز درمانهای آیندهای باشد که به طور طبیعی گرسنگی را کم کرده و به کنترل وزن کمک میکنند. در عین حال، نقش مهم باکتریهای روده در تنظیم سوختوساز و فرستادن پیام به مغز را نیز پررنگتر میکند. تاکنون pTOS فقط روی موشها آزمایش شده و تاثیر آن در انسان هنوز بررسی نشده است. به علاوه، ممکن است اثر کاهشدهنده اشتها در افراد مبتلا به پیشدیابت یا دیابت نوع دوم کمتر باشد یا اصلا دیده نشود؛ یعنی «سیگنال سیری» طبیعی بدن در این شرایط به خوبی عمل نکند.