گروههای حفاظت از محیطزیست میگویند روشهای ماهیگیری مخرب برای محیطزیست در سراسر اروپا حتی در مناطق حفاظتشده ادامه دارند.
بلی فیلیپ تلههای طعمهگذاریشدهاش را از آبهای نزدیک جزیره اسکای در اسکاتلند بالا میکشد و هر یک را با دقت بررسی میکند.
بر خلاف بیشتر سواحل اسکاتلند، این آبها از روشهای صیادی صنعتی که در جاهای دیگر کف دریاها را ویران کردهاند، محافظت میشوند. اما فیلیپ که بیش از سه دهه ماهیگیری کرده، شاهد بدتر شدن شرایط در تقریباً همه نقاط دیگر ساحل بوده است.
فیلیپ گفت: «مجمعالجزایر نزدیک ساحل غربی اسکاتلند پیشتر پر از ماهی بود. ما دیگر هیچ مقدار تجاری از ماهی در آبهای ساحلی نداریم.»
به گفته گروههای محیطزیستی، با اینکه ۳۷ درصد آبهای اسکاتلند به عنوان مناطق حفاظتشده دریایی تعیین شدهاند، تنها بخش کوچکی از آنها دارای تدابیر مدیریتی برای اجرای این حفاظت هستند.
ترال کف درون مناطق حفاظتشده مشکلی در سراسر اروپا است
ترال کف و خارروبی اسکالوپ، روشهایی که کف دریا را میخراشند، به گفته گروههای حفاظت دریایی در حدود ۹۵ درصد آبهای ساحلی اسکاتلند مجاز هستند و حتی در درون مناطق حفاظتشده نیز اجرا میشوند.
ترالهای کف تورهای سنگین را بر کف دریا میکشند و زیستگاههای دریایی را خرد میکنند. این روش موجب آلودگی کربنی گسترده میشود: تقریباً سه برابر سایر روشهای صیادی سوخت مصرف میکند و تورها رسوبات کف دریا را برهم میزنند و کربن ذخیرهشده را در اقیانوس آزاد میکنند. ترالرهای کف اغلب بخش قابلتوجهی از صید خود را دوباره به دریا میریزند و نرخ بقای جانوران دریاییِ دورریختهشده معمولاً بسیار پایین است.
مشکل فقط در اسکاتلند نیست. در سراسر اروپا و جهان، ترال کف درون مناطق حفاظتشده همچنان رایج و اغلب بدون مقررات است و شناورهای صنعتی در آبهایی فعالیت میکنند که رسماً برای حفاظت کنار گذاشته شدهاند.
گزارش سال ۲۰۲۴ انجمن حفاظت دریایی و اوشیانا نشان داد که ۹۰ درصدِ سایتهای دریایی حفاظتشده در هفت کشور اروپایی از جمله هلند، آلمان، دانمارک و اسپانیا بین ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۳ شاهد ترال کف بودهاند و شناورها ۴.۴ میلیون ساعت ترال کف را در آبهای حفاظتشده ثبت کردهاند.
مناطق حفاظتشده دریایی بدون حفاظت
در ۱۹۸۴، منع دیرپای ۴.۸ کیلومتری ترال کف در اطراف بخشهای زیادی از ساحل اسکاتلند لغو شد. تخلیه صید در مناطقی مانند کلاید سقوط کرد و صید بسیاری از گونهها اکنون تنها کسری ناچیز از سطوح تاریخی خود است.
فیلیپ پایان دهه ۱۹۸۰ کار ماهیگیری را روی ترالرها آغاز کرد. تا آن زمان، ماهیها به «صید جانبی» تبدیل شده بودند؛ گونههای ناخواستهای که طبق نظامهای تازه سهمیهبندی، اغلب تخلیهشان در بندر غیرقانونی بود. وظیفهاش این بود که آنها را مرده به دریا برگرداند.
او گفت: «جریان ماهیهای مرده را میدیدی که از پشت قایق به آب میریخت.» او افزود: «دیدن چنین چیزی دلگیر است.»
او تصمیم گرفت بهجای آن با تلههای طعمهگذاریشده صید کند؛ روشی که کمترین آسیب را به زیستگاهها میزند و اجازه میدهد بیشترِ صید ناخواسته پس از بازگرداندن به دریا زنده بماند.
اما این انتخاب باعث شده خودش را به شمار رو به کاهش مناطقی محدود کند که چنین صیادی در آنها هنوز امکانپذیر است.
در بخشهای زیادی از بریتانیا، ریفها بر اثر خارروبی اسکالوپ بهشدت آسیب دیده یا از بین رفتهاند. لوخ آلش، جایی که فیلیپ کار میکند، برخی از دستنخوردهترین ریفهای باقیمانده را در خود دارد.
فضایی رو به کاهش برای صیادی کمتاثیر
فیلیپ که از سه نسل ماهیگیر میآید، میگوید آخرین کسی در خانوادهاش خواهد بود که از این صنعت نان درمیآورد. او به دو پسرش، اکنون ۲۰ و ۳۰ ساله، ماهیگیری آموخته اما آنها را از تبدیلکردن آن به یک حرفه دلسرد کرده است.
فیلیپ گفت: «ما در تهِ چیزی هستیم که زمانی واقعاً خوب بود. مگر اینکه بتوانیم اوضاع را برگردانیم، چرا کسی بخواهد بچههایش این کار را بکنند؟»
فیلیپ تنها کسی نیست که برای حفظ شیوههای سنتی صیادی به زحمت افتاده است.
الستر هیوستون، غواص اسکالوپ، میگوید هفتهای چهار روز را در دریا میگذراند و به دور از خانهاش در دینگوال و دو فرزندش سفر میکند، چون مناطق ساحلی نزدیک آنقدر تخریبشدهاند که دیگر کارش را پشتیبانی نمیکنند.
هیوستون گفت: «اگر نیازی به بزرگتر کردن شناورها و جابهجایی و کوچنشینوار شدن نبود، همانطور که بودیم میماندیم؛ چرا نباید؟»
وقتی او غواصی را شروع کرد، ذخایر کاهش یافته بود. او گفت: «بازتولید نمیشد چون خارروبی اسکالوپ زیستگاه را آنقدر تغییر داده بود.»
هزینهها بسیار فراتر از صیادی است
تحلیل انجمن حفاظت دریایی در ۲۰۲۳ نشان داد که ممنوعیت ترال کف در مناطق حفاظتشده فراساحلی بریتانیا میتواند ظرف ۲۰ سال تا ۴ میلیارد یورو سود خالص ایجاد کند؛ با احتساب افزایش ذخیرهکربن، حذف آلودگی، چرخه مواد مغذی و فرصتهای تفریح.
کایتلین ترنر، زیستشناس دریایی، گفت نابودی زیستگاه اثرات دومینویی در سراسر بومسازگان ایجاد میکند.
ترنر گفت: «اگر زیستگاه را تخریب کنید، جاهای کمتری برای زندگی و تخمریزی ماهیان جوان وجود خواهد داشت. این بر فراوانی جانوران در منطقه اثر میگذارد و رو به بالا سرایت میکند؛ جانوران بزرگتر که از شکارها تغذیه میکنند کمتر خواهند شد.»
ترنر گفت این آسیب میتواند بر صنعت گردشگری اسکاتلند نیز اثر بگذارد. گردشگران در مقصدهایی مانند جزیره اسکای معمولاً فیشوچیپس را در منوها میبینند که وارداتی است. بنا بر اعلام صندوق جهانی طبیعت، در ۲۰۱۹ بیش از ۸۰ درصد غذاهای دریاییِ مصرفشده در بریتانیا خارج از آبهای بریتانیا صید یا پرورش یافتهاند.
مایلز کراون، سرآشپز اجرایی هتلهای ویکمن در جزیره اسکای، گفت: «تقاضا از سوی گردشگران بسیار زیاد است و برآورده کردن این تقاضاها دشوار است.» او افزود: «در هشت سال گذشته متوجه شدهام که کار بهتدریج سختتر شده است.»
چرا هنوز حفاظتها برقرار نشدهاند
دولت اسکاتلند اعلام کرده بود که در اواخر ۲۰۲۵ مشورتخواهی درباره تدابیر مدیریت صید برای مناطق ساحلی حفاظتشده را آغاز میکند، اما مقامها در دسامبر اعلام کردند که این مشورتخواهی دستکم شش ماه به تاخیر میافتد.
دانشمندان و گروههای محلی از هماکنون در میدان در حال طراحی رویکردهای احیا هستند؛ از جمله تلاش برای بازگرداندن علفهای دریایی و جمعیت صدفها. اما حافظان محیطزیست میگویند این کافی نخواهد بود مگر اینکه محدودیت ساحلی دوباره برقرار شود تا دستکم ۳۰ درصد دریاهای ساحلی اسکاتلند محافظت شوند؛ بخشی از هدف بینالمللی برای حفاظت از ۳۰ درصد خشکی و دریا تا ۲۰۳۰.
یک سخنگوی دولت اسکاتلند گفت ۱۳ درصدِ مناطق ساحلی حفاظتشده در حال حاضر به روی برخی انواع ترال کف و خارروبی اسکالوپ بسته است و انتظار میرود در سالهای پیشرو تدابیر بیشتری اجرا شود که به اسکاتلند امکان میدهد تا موعد ۲۰۳۰ از سطح حفاظت ۳۰ درصد فراتر برود.
مقامها انتخابات پیشرو پارلمانی و دیرکرد تحویل توسط پیمانکاران بیرونی را دلیل تعویق مشورتخواهی اعلام کردند.
فیلیپ گفت: «هرچه از ظرایف مدیریت صیادی و بومسازگانهای دریایی که در آنها کار میکنیم آگاهتر میشوم، بیشتر ناامید میشوم؛ چون میدانم میتوانیم درستش کنیم.»
برای فیلیپ و دیگر ماهیگیران خرد، این زمانبندی یعنی سالهای بیشتری انتظار برای مناطق حفاظتشده دریایی که یک دهه پیش تعیین شدهاند و هنوز ضمانت اجرایی ندارند.
او گفت: «میدانم میتوانیم این مشکل را حل کنیم.» او افزود: «از اینکه داریم اینقدر کند برای حلش پیش میرویم، ناامید میشوم.»