به نظر میرسد وزرای دفاع ایالات متحده و اروپا روز پنجشنبه ۱۲ فوریه توافق داشتند که برای بقا، میبایست ناتو اروپاییتر شود.
البریج کولبی، معاون وزیر جنگ آمریکا در نشست وزرای دفاع ناتو در بروکسل گفت: «آنچه مورد نیاز است، یک «ناتوی ۳.۰» است. این ناتوی ۳.۰ مستلزم آن است که متحدان ما تلاش بسیار بیشتری برای برعهده گرفتن مسئولیت اصلی دفاع متعارف از اروپا انجام دهند.» او افزود: «بنابراین اروپا باید بخش عمده نیروهای لازم برای بازدارندگی و در صورت لزوم، شکست دادن هرگونه تجاوز متعارف در قاره اروپا را تأمین کند.»
آگهی
آگهی
به اینستاگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
کولبی که به جای پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا در این نشست حضور یافته بود، پیام چندان تازهای را ارسال نکرده است. واشنگتن سالهاست با تأکید بر تمایل خود به چرخش راهبردی به سوی منطقه هند و اقیانوس آرام، خواستار تقسیم بار مسئولیتها در چارچوب ناتو شده است.
اروپا در مقاطعی نسبت به این رویکرد اشتیاق چندانی نشان نداده بود. اما در نشست بروکسل، وزیران نهتنها آماده شنیدن این پیام بودند، بلکه تلاش کردند نشان دهند که پیشتر گامهایی در این مسیر برداشتهاند.
نتیجه چه بود؟
مارک روته، دبیرکل ناتو، پس از این نشست به خبرنگاران گفت: «برای من، این یکی از محوریترین جلساتی بود که در آن شرکت کردهام. امروز همچنین شاهد نشانهای دیگر بودیم: یک تغییر واقعی در ذهنیتها. وحدت در دیدگاه و یک دفاع اروپایی بسیار قویتر در درون ناتو.»
دبیرکل ناتو از «تغییر و افزایش عمده» در هزینههای دفاعی در سال ۲۰۲۵ تمجید کرد و از دانمارک، استونی، لتونی، لیتوانی و لهستان به خاطر فراتر رفتن از هدف تازه توافق شده برای صرف ۳.۵ درصد از تولید ناخالص داخلی در هر سال برای دفاع، آن هم یک دهه زودتر از موعد، تمجید کرد.
این هدف تابستان گذشته و پس از هفتهها اظهارات دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، نهایی شد؛ ترامپ در این اظهارات، تعهد واشنگتن به بند دفاع جمعی ناتو را زیر سوال برده و این احتمال را مطرح کرده بود که اگر کشوری به سقف تعیینشده هزینههای دفاعی نرسد، آمریکا ممکن است در صورت حمله به آن متحد، مداخله نکند.
«ناتو را اروپاییتر کنید»
نشست پنجشنبه تنها چند هفته پس از آن برگزار شد که ترامپ دانمارک را به عنوان یکی از اعضای ناتو، به اقدام نظامی برای در دست گرفتن کنترل گرینلند تهدید کرده بود. ناتو برای کاهش نگرانیها در اینباره، فعالیتهای نظارتی تقویتشدهای را در منطقه قطب شمال آغاز کرده، در حالی که گفتوگوهای سهجانبه میان دانمارک، گرینلند و آمریکا ادامه دارد.
بوریس پیستوریوس، وزیر دفاع آلمان، پیش از این نشست به خبرنگاران گفت: «ایالات متحده سهم بزرگی از آنچه برای بازدارندگی و دفاع متعارف اروپا لازم بوده را بر عهده داشته است. اکنون زمان آن فرا رسیده که اروپاییها در سالهای پیشرو، گامبهگام مسئولیت بیشتری بر عهده بگیرند. این کاملا طبیعی است. من این مسیر را درک و از آن حمایت میکنم.»
او افزود: «برای حفظ ماهیت فراآتلانتیکی ناتو، لازم است این ائتلاف اروپاییتر شود و اروپا مسئولیت بیشتری بر دوش بگیرد.»
کاترین وترن، وزیر دفاع فرانسه، نیز اعلام کرد که اروپاییها «از هماکنون» روند پذیرش مسئولیت بیشتر برای تقویت «ستون اروپایی» ائتلاف را آغاز کردهاند. رادو-دینل میروتسا، وزیر دفاع رومانی، هم خواستار افزایش ظرفیت تولید دفاعی در اروپا شد و تأکید کرد این اقدام باید با همکاری ناتو و آمریکا انجام گیرد، «اما با در نظر داشتن یک اصل روشن: اروپا باید قادر باشد از اروپا دفاع کند.»
روبن بریکلمانس، وزیر دفاع هلند نیز بر ضرورت یک «سیاست بدون غافلگیری» میان دو سوی آتلانتیک تأکید کرد تا هرگونه کاهش حضور آمریکا با افزایش متناسب نقش اروپا همراه شود.
او گفت: «همه ما راهبرد امنیتی و دفاعی ایالات متحده را دیدهایم و از اولویتهای آن آگاهیم. ناتو یکی از این اولویتهاست، اما آمریکا میخواهد تمرکز بیشتری بر نیمکره غربی و منطقه هند-آرام داشته باشد. تا زمانی که این روند از طریق گفتوگوی شفاف پیش برود و بدانیم چه انتظاری از یکدیگر داریم، فکر میکنم میتوانیم از عهده آن برآییم.» وی افزود: «برخی از توازنها در حال حاضر در حال انجام است.»
آمریکا اواخر سال گذشته اعلام کرد که پس از پایان مأموریت یک تیپ پیادهنظام مستقر در رومانی، آن را جایگزین نخواهد کرد؛ اقدامی که بهعنوان آغاز روند کاهش حضور نظامی تعبیر شد.
در عین حال، متحدان اروپایی نقشهای رهبری بیشتری در ساختار فرماندهی ناتو بر عهده گرفتهاند، هرچند ایالات متحده همچنان فرماندهی نیروهای زمینی و هوایی متحد را حفظ کرده و فرماندهی دریایی متحد را نیز در اختیار دارد.
روته روز پنجشنبه تأکید کرد که واگذاری سه فرماندهی مشترک نیروها به اروپا «اهمیت زیادی» دارد، اما تصریح کرد «بسیار حیاتی» است که مقام مسئول تدوین طرحهای نظامی ائتلاف همچنان «یک آمریکایی» باقی بماند.
به گفته او، این امر تضمین میکند که «همواره حضور قدرتمند و متعارف آمریکا در اروپا حفظ شود» و این دقیقاً نوعی تقسیم کار منطقی در چارچوب ائتلافی است که اقتصاد ایالات متحده بیش از نیمی از مجموع اقتصاد ناتو را تشکیل میدهد.