دانشمندان اعلام کردهاند که میان سوزاندن سوختهای فسیلی و اسیدیشدن ادامهدار آبهای اقیانوسی که همچنان در جریان است ارتباط مستقیم وجود دارد.
کوسهها ترسناکترین شکارچیان در دریا هستند و بقای آنها به دندانهای هولناکی وابسته است که در طول عمرشان دوباره میرویند. اما تغییرات در شیمی اقیانوس میتواند این سلاحها را در معرض خطر قرار دهد.
این نتیجه یک پژوهش است که توسط گروهی از دانشمندان آلمانی انجام شد و اثرات اقیانوسِ اسیدیتر را بر دندانهای کوسهها آزمود. دانشمندان فعالیتهای انسانی از جمله سوزاندن زغالسنگ، نفت و گاز را به اسیدی شدن فزاینده اقیانوس مرتبط دانستهاند.
دانشمندان دریافتند با اسیدیتر شدن تدریجی اقیانوسها، ساختار دندانهای کوسه میتواند ضعیفتر شود و احتمال شکستن آنها بیشتر شود. آنها نوشتند این وضعیت میتواند جایگاه ماهیهای بزرگ را در رأس زنجیره غذایی اقیانوس تغییر دهد.
مکسیمیلیان بام، نویسنده اصلی مطالعه و زیستشناس دریایی در دانشگاه هاینریش هاینه دوسلدورف، میگوید: اقیانوس یکشبه پر از کوسههای بیدندان نمیشود. اما بام میگوید امکان ضعیفتر شدن دندانها خطری تازه برای کوسههاست که همین حالا با آلودگی، صید بیرویه، تغییرات اقلیمی و تهدیدهای دیگر روبهرو هستند.
بام میگوید: «ما دریافتیم روی دندانهای کوسهها اثر خوردگی وجود دارد.» او میگوید: «تمام موفقیت اکولوژیک آنها در اقیانوس بهعنوان تنظیمکنندگان سایر جمعیتها میتواند در معرض خطر باشد.»
تغییرات در گاز گرفتنِ کوسهها میتواند تدریجی باشد
پژوهشگران که کار خود را در نشریه Frontiers in Marine Science منتشر کردهاند، مطالعه را در زمانی انجام دادند که اسیدی شدن اقیانوس به کانون توجه فزاینده دانشمندان حوزه حفاظت تبدیل شده است.
اداره ملی اقیانوسی و جوی میگوید اسیدی شدن زمانی رخ میدهد که اقیانوسها دیاکسید کربن بیشتری از هوا جذب کنند. دانشمندان آلمانی نوشتهاند اقیانوس تا سال ۲۳۰۰ احتمالا نزدیک به ۱۰ برابر از امروز اسیدیتر خواهد شد.
دانشمندان با جمعآوری بیش از ۶۰۰ دندانِ ریختهشده از یک آکواریوم که کوسههای مرجانی نوکسیاه را نگهداری میکند، این مطالعه را انجام دادند؛ گونهای از کوسه که در اقیانوسهای آرام و هند زندگی میکند و معمولا تا حدود ۱.۷ متر رشد میکند. سپس دندانها را در معرض آبی با اسیدیته امروز و اسیدیته پیشبینیشده برای سال ۲۳۰۰ قرار دادند.
دانشمندان نوشتهاند دندانهایی که در معرض آب اسیدیتر قرار گرفتند، آسیب بسیار بیشتری دیدند؛ از ترک و سوراخ گرفته تا خوردگی ریشه و تخریبِ خودِ ساختار دندان.
پژوهشگران نوشتند: «نتایج نشان میدهد اسیدی شدن اقیانوس اثرات قابل توجهی بر ویژگیهای ریختشناختی دندانها خواهد داشت.»
کوسهها همچنان شکارچیان برتر اقیانوس هستند
بام میگوید: «دندانهای کوسه سلاحهایی بسیار پیشرفتهاند که برای بریدن گوشت ساخته شدهاند، نه مقاومت در برابر اسید اقیانوس.» کوسهها در طول عمرشان هزاران دندان از دست میدهند و این دندانها برای توانایی آنها در تنظیم جمعیت ماهیها و پستانداران دریایی در اقیانوسها حیاتی است.
به گفته اتحادیه بینالمللی حفاظت از طبیعت، بسیاری از کوسهها نیز با خطر انقراض روبهرو هستند، چراکه بیش از یکسوم گونههای کوسه در حال حاضر در معرض انقراضاند. نیک ویتنی، دانشمند ارشد در مرکز اندرسن کابوت برای زندگی اقیانوسی در آکواریوم نیوانگلند، میگوید خوشبختانه کوسهها عوامل متعددی دارند که میتواند به آنها کمک کند آثار منفی اسیدی شدن اقیانوس را دفع کنند.
ویتنی که در این مطالعه دخیل نبود، میگوید کار دانشمندان روی دندانهای کوسهها معتبر و قابل اتکا بود. او میگوید با این حال، چون دندانهای کوسه داخل بافت دهان شکل میگیرند، برای مدتی از تغییرات شیمی اقیانوس در امان خواهند بود.
ویتنی میگوید تاریخ نیز به ما آموخته است که کوسهها جانسختاند.
او میگوید: «آنها ۴۰۰ میلیون سال است که حضور دارند و به انواع شرایط متغیر تکامل یافته و سازگار شدهاند.»
گاوین نیلور، مدیر برنامه پژوهش کوسه فلوریدا در موزه تاریخ طبیعی فلوریدا، میگوید اسیدی شدن اقیانوس میتواند نگرانکننده باشد، اما صید بیرویه همچنان بزرگترین تهدید برای کوسههاست.
اسیدی شدن تغییرات زیادی در اقیانوس به همراه خواهد داشت
نیلور و دیگران هشدار میدهند اسیدی شدن اقیانوس واقعا تهدیدهای بسیاری برای اقیانوس، فراتر از کوسهها، ایجاد خواهد کرد. به گفته اداره ملی اقیانوسی و جوی، انتظار میرود اسیدی شدن اقیانوس بهویژه برای نرمتنانِ صدفدار مانند صدفهای خوراکی و دوکفهایها زیانبار باشد، زیرا ساختِ پوسته را برای آنها دشوارتر میکند.
این پدیده همچنین میتواند پولکهای ماهی را ضعیفتر و شکنندهتر کند. نیلور میگوید اکنون دشوار است بگوییم آیا این موضوع در نهایت به سود کوسههایی خواهد بود که از آنها تغذیه میکنند یا نه.
بام میگوید در حال حاضر نمیتوان اسیدی شدن اقیانوس را بهعنوان تهدیدی که کوسهها با آن مواجهاند نادیده گرفت. او میگوید برخی گونههای کوسه ممکن است در سالهای پیش رو به مرز انقراض نزدیک شوند و اسیدی شدن اقیانوس میتواند یکی از عواملِ بروز این وضعیت باشد.
بام میگوید: «موفقیت تکاملی کوسهها به دندانهای کاملا تکاملیافتهشان وابسته است.»