پژوهشگران هشدار میدهند که ریزپلاستیکها نقش اقیانوس در تنظیم دمای سیاره زمین را مختل میکنند.
ریزپلاستیکها توانایی اقیانوس برای جذب گازهای حبسکننده گرما از جو را مختل میکنند. دانشمندان میگویند: باید «اقدام فوری جهانی» صورت گیرد.
بهگفته سازمان ملل، اقیانوس ۵۰ درصد اکسیژن مورد نیاز ما را تولید میکند، ۳۰ درصد از کل انتشارهای دیاکسید کربن را جذب و ۹۰ درصد گرمای اضافی ناشی از این انتشارها را در خود نگه میدارد. این ویژگی آن را به بزرگترین مخزن کربن سیاره تبدیل میکند و همچون سپری حیاتی در برابر گرمایش جهانی عمل میکند.
با این حال، یک مطالعه جدید که در Journal of Hazardous Materials: Plastic منتشر شده، هشدار میدهد پیوند میان ریزپلاستیکها و نقش اقیانوس در تنظیم دمای زمین مدتها نادیده گرفته شده است.
ریزپلاستیکها چگونه بر اقیانوس اثر میگذارند؟
پژوهشگران دانشگاه شارجه در امارات متحده عربی در مجموع ۸۹ مطالعه را تحلیل کردند تا دانش موجود درباره ریزپلاستیکها و سلامت اقیانوس را بهطور انتقادی یکپارچهسازی کنند.
آنها دریافتند ریزپلاستیکها میتوانند زندگی دریایی را مختل کنند، هنگام تجزیه گازهای گلخانهای آزاد کنند و حتی «پمپ زیستی کربن» را تضعیف کنند. این اصطلاح به فرایندی طبیعی در اقیانوس اشاره دارد که کربن را از جو به لایههای اعماق دریا منتقل میکند.
این مطالعه نشان داد ریزپلاستیکها با کاهش فتوسنتز فیتوپلانکتونها (در این فرایند موجودات ریز دریایی از نور خورشید، آب و CO2 برای تولید انرژی خود استفاده میکنند و اکسیژن آزاد میشود) و اختلال در سوختوساز زئوپلانکتونها (زئوپلانکتونهایی مانند کریل جلبک و باکتریها را میخورند و سپس توسط دیگر زئوپلانکتونها، حشرات و ماهیها خورده میشوند) در این فرایند مداخله میکنند.
دکتر احسانالله عبیدالله، دانشیار فناوریهای یکپارچه پردازش آب و نویسنده مسئول این مطالعه، هشدار میدهد: «در گذر زمان این تغییرات میتواند به گرمشدن اقیانوس، اسیدیشدن و از دست رفتن تنوع زیستی بینجامد و امنیت غذایی و جوامع ساحلی در سراسر جهان را تهدید کند.»
اگر اقیانوس توان جذب دیاکسید کربن و گرمای اضافی را از دست بدهد، ممکن است انتشارها را دوباره به جو برگرداند و از یک مخزن کربن به تولیدکننده کربن تبدیل شود. این تغییر پیشتر در همه مناطق اصلی جنگلهای بارانی سیاره، در آمریکای جنوبی، جنوبشرق آسیا و آفریقا رخ داده است.
این در حالی است که دانشمندان پیشبینی میکنند ۲۰۲۶ به احتمال زیاد چهارمین سال ثبتشده باشد که دما ۱٫۴ درجه سانتیگراد بالاتر از سطح پیشاصنعتی میرسد و به شکلی خطرناک به سقف ۱٫۵ درجه تعیینشده در توافق پاریس نزدیک میشود.
رویکرد «یکپارچه» برای پایان دادن به آلودگی ریزپلاستیکها
گزارش ۲۰۲۵ سازمان ملل برآورد میکند تولید سالانه پلاستیک از ۴۰۰ میلیون تن فراتر میرود که نیمی از آن برای یکبار مصرف طراحی شده است. بدون مداخله، تولید سالانه پلاستیک تا ۲۰۶۰ میتواند سه برابر شود.
هرچند پلاستیک برای برخی اقلام مانند قطعات هواپیما، لوازم الکترونیکی و کالاهای مصرفی ضروری تلقی میشود، پژوهشگران هشدار میدهند مصرف بیش از حد تهدیدهای جدی برای پایداری محیطزیست و ایمنی غذایی بههمراه دارد.
بنابراین، این مطالعه خواستار رویکردی یکپارچه است و تاکید میکند آلودگی ریزپلاستیکها و تغییرات اقلیمی را نمیتوان جداگانه حلوفصل کرد.
این مطالعه میگوید: «به این ترتیب با اقدامهای مناسب برای کند کردن تولید ریزپلاستیکها میتوان اثرات تغییرات اقلیمی را کاهش داد.»
عبیدالله اضافه میکند گام بعدی تیم اندازهگیری اثرات اقلیمی ریزپلاستیکها و توسعه «راهحلهای یکپارچه» خواهد بود.