در سراسر آسیا و استرالیا، پمپهای بنزین یکی پس از دیگری خشک میشوند و قیمت بلیتهای پرواز به سرعت در حال افزایش است.
سیمون استیل دبیر اجرایی کنوانسیون چارچوب سازمان ملل درباره تغییرات آب و هوا (UNFCCC) ۱۶ مارس در نشست رشد سبز اتحادیه اروپا گفت: «پیامد اختلال در تامین انرژی در سراسر جهان احساس میشود و کشورها زیر فشار قرار گرفتهاند.»
آگهی
آگهی
افزایش افسارگسیخته فقط به قبضهای انرژی محدود نمیشود. از آغاز جنگ علیه ایران آشفتگی ناشی از نوسان شدید قیمت گاز و نفت از مدرسههای بنگلادش تا ادارههای دولتی در تایلند احساس شده است.
بخش زیادی از غیرقابل پیشبینی بودن قیمتها به حملههای ایران به کشتیهای تجاری در تنگه هرمز برمیگردد؛ گذرگاه ۳۸ کیلومتری که حدود یک پنجم نفت جهان از آن عبور میکند.
این پیامدها آسیبپذیریهای جهانی را که بیش از حد به واردات سوخت فسیلی وابسته است عیان کرده است، در حالی که کشورهای خودکفا توان بیشتری برای عبور از این بحران دارند.
تعطیلی مدارس و کاهش ساعت کار
هفته گذشته در واکنش به افزایش قیمت سوخت، بنگلادش دانشگاههای خود را زودتر تعطیل کرد و تعطیلات عید فطر را جلو انداخت تا در مصرف انرژی صرفهجویی و استفاده از سوخت در حملونقل و ترافیک را کاهش دهد.
اقدامهای اضطراری در پاکستان یک گام فراتر رفت؛ مدارس به مدت دو هفته تعطیل شد و به دانشگاهها دستور داده شد کلاسها را به صورت آنلاین برگزار کنند.
سهمیه سوخت وزارتخانهها و نهادهای دولتی در این کشور ۵۰ درصد کاهش یافته و ادارههای دولتی به هفته کاری چهار روزه روی آوردهاند، در حالی که نیمی از کارمندان دولت قرار است دورکار شوند.
در فیلیپین نیز ساعت کار ادارات عمومی در پاسخ به افزایش قیمت سوخت ناشی از درگیری در خاورمیانه یک روز کاهش یافته است.
دستورالعملهای تایلند برای کارمندان دولت جزئیتر بود: به جای آسانسور از پله استفاده کنید، دمای دستگاههای تهویه مطبوع را روی ۲۷ درجه تنظیم کنید و به جای کتوشلوار پیراهن آستینکوتاه بپوشید.
ویتنام که بهشدت به واردات انرژی از خاورمیانه وابسته است، از شرکتها خواسته کارکنان خود را به کار در خانه تشویق کنند.
سفر دشوارتر و گرانتر میشود
از آغاز جنگ ایران، سفرهای جهانی دچار اختلال گسترده شده است. هزینه بلیت هواپیما به دلیل گرانی سوخت جت به سرعت در حال افزایش است و در عین حال به علت بسته شدن حریمهای هوایی برنامه پروازها بهشدت کاهش یافته است.
پروازهایی که همچنان انجام میشود ناچارند برای دور ماندن از مناطق درگیری مسیرهای طولانیتری را تا مقصد طی کنند؛ اقدامی که به زمان بیشتر سفر، مصرف بالاتر سوخت و انتشار بیشتر آلایندهها منجر میشود.
شرکت هواپیمایی استرالیایی کانتاس مجبور شده مسیر پرواز پرت به لندن خود را تغییر دهد؛ این پرواز اکنون باید برای سوختگیری در سنگاپور متوقف شود که سه ساعت به زمان سفر اضافه میکند.
افزایش قیمت بلیت حتی در صورت فروکش کردن درگیریها انتظار میرود تا تابستان ادامه پیدا کند.
در سراسر جهان افزایش قیمت بنزین و گازوئیل به هجوم مردم برای خرید سوخت در پمپبنزینها دامن زده و دولتها از شهروندان خواستهاند آرامش خود را حفظ کنند. در استرالیا گزارش شده دهها پمپبنزین و حتی برخی شهرها کاملا بدون سوخت ماندهاند و همین باعث شده بعضی تامینکنندگان تجاری سوخت سقف خرید برای هر مشتری تعیین کنند.
با اوج گرفتن نگرانی از کمبود سوخت، استرالیا سختگیری در استانداردهای کیفیت سوخت را کاهش داده و اجازه بازگشت سوختهای اصطلاحا «کثیف» با میزان بالای گوگرد را داده است؛ سوختهایی که با آلودگی شدید هوا پیوند خوردهاند.
در بریتانیا از رانندگان خواسته شده از سفرهای غیرضروری خودداری کنند. ادموند کینگ رئیس AA، بزرگترین سازمان خودرویی کشور، پیشنهاد کرده است: «رانندگان میتوانند حذف برخی سفرهای غیرضروری و تغییر سبک رانندگی خود برای صرفهجویی در مصرف سوخت را مدنظر قرار دهند.»
امنیت غذایی در معرض خطر
در بازتابی روشن از پیوند میان سوختهای فسیلی و نظامهای غذایی، مصر سقف قیمتی برای نان تعیین کرده زیرا نگرانی از تورم رو به افزایش است. انتظار میرود قیمت بالای سوخت به هزینههای تولید و حملونقل سرریز شود و هم بر کشاورزان و هم بر مصرفکنندگان تاثیر بگذارد.
نان غذای اصلی در مصر است؛ کشوری که بزرگترین واردکننده گندم در جهان به شمار میرود. به گفته یک منبع ناشناس در صنعت غلات که با خبرگزاری رویترز (منبع به زبان انگلیسی) گفتوگو کرده، قیمت این غله اخیرا حدود هشت برابر شده و از حدود ۲ هزار پوند مصری (۳۳ یورو) برای هر تن به ۱۶ هزار پوند (۲۶۶ یورو) رسیده است. او همچنین هشدار داده تعیین سقف قیمت میتواند به افت کیفیت منجر شود.
کودهای نیتروژنی که در سراسر جهان به طور گسترده استفاده میشود، بهشدت به گاز طبیعی بهعنوان هم ماده اولیه و هم منبع انرژی وابستهاند و به این ترتیب تولید غذا را بیش از پیش در معرض شوکهای ناشی از سوختهای فسیلی قرار میدهند.
اتحادیه اروپا تلاش کرده با وضع تعرفههای محدودکننده وابستگی خود به واردات کود نیتروژنی از روسیه را کاهش دهد، اما این اقدام آن را در برابر جهش قیمت گاز مصون نخواهد کرد.
در برخی کشورها تاثیر بر نظام غذایی مستقیمتر است: رستورانهای هند به دلیل کمبود گاز پختوپز ناچار شدهاند منوهای خود را تطبیق دهند یا موقتا تعطیل کنند.
استیل از کنوانسیون چارچوب تغییرات آب و هوایی سازمان ملل (UNFCCC) گفت: «وابستگی به سوختهای فسیلی به این معناست که اقتصادها، بودجه خانوادهها و صورتهای مالی شرکتها در جهانی آشفته در گرو شوکهای ژئوپولیتیک و نوسان قیمتها قرار میگیرد.»
او ادامه داد: «وابستگی منفعلانه به واردات سوخت فسیلی اروپا را برای همیشه از بحرانی به بحران دیگر میکشاند و در این میان عملا این خانوارها و صنایع هستند که هزینه آن را میپردازند.» او افزود: «این در حالی است که فاجعههای اقلیمی هر روز و در سراسر جهان ویرانی بیشتری به بار میآورند، هزینهها را بالا میبرند و رشد اقتصادی را پایین میآورند و بهای انسانی سنگینی تحمیل میکنند.»
یارانههای سوخت فسیلی که از جیب مالیاتدهندگان پرداخت میشود فقط این میزان آسیبپذیری را بیشتر میکند.
استیل میگوید: «همکاری اقلیمی درمانی برای آشوب امروز است. انرژیهای تجدیدپذیر ورق را برمیگردانند.»