فاتح بیرول، مدیر اجرایی آژانس بینالمللی انرژی، میگوید گزارش امروز اقدامات فوری و ملموسی برای محافظت از مصرفکنندگان در برابر پیامدهای این بحران ارائه میکند.
آژانس بینالمللی انرژی (IEA) اعلام کرده است که «جنگ در خاورمیانه بزرگترین اختلال عرضه در تاریخ بازار جهانی نفت را رقم زده است».
آگهی
آگهی
صورتحسابهای رو به افزایش انرژی تنها بخشی از ماجراست. از آغاز جنگ علیه ایران، آشفتگی ناشی از نوسان قیمت گاز و نفت دولتها را واداشته تا مجموعهای از تدابیر صرفهجویی در سوخت را اجرا کنند؛ از تعطیلی مدارس در پاکستان گرفته تا محدود کردن استفاده از دستگاههای تهویه مطبوع در تایلند.
بخش زیادی از این بیثباتی قیمتی ناشی از حمله ایران به کشتیهای تجاری در تنگه هرمز است؛ گذرگاهی ۳۸ کیلومتری که حدود یکپنجم نفت جهان از آن عبور میکند.
پیامدهای این وضعیت آسیبپذیریهای جهانی را که بیش از حد به واردات سوختهای فسیلی وابسته است عیان کرده، در حالی که کشورهای خودکفا در حوزه انرژی بهتر میتوانند از پس این تکانهها برآیند.
امروز (۲۰ مارس) آژانس بینالمللی انرژی ۱۰ توصیه برای کاهش تقاضا برای سوختهای فسیلی منتشر کرد. از کار کردن در خانه گرفته تا آهستهتر رانندگی کردن، بسیاری از کشورها از هماکنون این توصیهها را به اجرا گذاشتهاند.
تعطیلی مدارس و کاهش ساعات کاری
اوایل ماه جاری، در واکنش به افزایش قیمت سوخت، بنگلادش دانشگاههای خود را زودتر از موعد تعطیل و تعطیلات عید فطر را جلو انداخت تا مصرف انرژی و سوخت ناشی از حملونقل و ترافیک را کاهش دهد.
تدابیر اضطراری در پاکستان یک گام فراتر رفت؛ مدارس برای دو هفته تعطیل و دانشگاهها موظف شدند کلاسها را به صورت آنلاین برگزار کنند.
سهمیه سوخت وزارتخانهها و نهادهای دولتی در این کشور ۵۰ درصد کاهش یافته و ادارات دولتی به هفته کاری چهارروزه روی آوردهاند و نیمی از کارمندان دولت نیز، مطابق یکی از توصیههای آژانس بینالمللی انرژی، قرار است دورکار شوند.
در فیلیپین نیز ساعات کار بخش دولتی با حذف یک روز کاری در هفته کاهش یافته است؛ اقدامی در واکنش به افزایش قیمت سوخت که به مناقشه خاورمیانه نسبت داده میشود.
دستورالعملهای دولت تایلند برای کارمندان دقیقتر است: به جای آسانسور از پله استفاده کنند، دمای تهویه مطبوع را روی ۲۷ درجه سانتیگراد تنظیم کنند و به جای کتوشلوار پیراهن آستینکوتاه بپوشند.
ویتنام که به شدت به واردات انرژی از خاورمیانه وابسته است، از بنگاهها خواسته کارمندانشان را به کار از خانه تشویق کنند.
سفر دشوارتر و پرهزینهتر میشود
از آغاز جنگ ایران، سفرهای بینالمللی دچار اختلال جدی شده است. هزینه بلیت هواپیما به دلیل افزایش قیمت سوخت جت به سرعت بالا میرود و در عین حال، به دلیل بسته شدن حریمهای هوایی، شمار پروازها به طور چشمگیری کاهش یافته است.
پروازهایی که همچنان انجام میشوند ناچارند برای دور ماندن از خط آتش مسیرهای طولانیتری را طی کنند که به معنای زمان سفر بیشتر، مصرف سوخت بالاتر و انتشار گازهای آلاینده بیشتر است.
شرکت هواپیمایی استرالیایی کانتاس مجبور شده مسیر پرواز پرت به لندن را تغییر دهد؛ این پرواز اکنون باید برای سوختگیری در سنگاپور توقف کند که حدود سه ساعت به مدت سفر اضافه میکند.
انتظار میرود افزایش قیمت بلیتها تا تابستان ادامه یابد، حتی اگر مناقشه فروکش کند. آژانس بینالمللی انرژی توصیه میکند در مسیرهایی که گزینههای جایگزین وجود دارد، از سفر هوایی خودداری شود.
در سراسر جهان، افزایش قیمت بنزین و گازوئیل به هجوم مردم به پمپبنزینها و خرید هیجانی منجر شده و دولتها را واداشته است مردم را به آرامش فرابخوانند. در استرالیا گزارش شده که دهها جایگاه سوخت، و حتی برخی شهرها، عملا با کمبود سوخت روبهرو شدهاند و همین امر باعث شده بعضی تامینکنندگان تجاری سوخت برای هر مشتری سقف فروش تعیین کنند.
همزمان با بالا گرفتن نگرانی از کمبود، استرالیا استانداردهای کیفیت سوخت خود را تسهیل کرده و بار دیگر استفاده از سوختهای پرگوگرد موسوم به «سوختهای کثیف» را که با آلودگی شدید هوا ارتباط دارند مجاز دانسته است.
در بریتانیا از رانندگان خواسته شده از سفرهای غیرضروری خودداری کنند. ادموند کینگ، رئیس انجمن رانندگی AA که بزرگترین سازمان خودرویی کشور است، گفت و به رانندگان پیشنهاد کرد: «میتوانند برخی سفرهای غیرضروری را حذف و نحوه رانندگی خود را برای صرفهجویی در سوخت تغییر دهند.»
آژانس بینالمللی انرژی از کشورها خواسته استفاده از حملونقل عمومی، همسواری با خودرو و شیوههای رانندگی بهینه را تشویق کنند و برای صرفهجویی در سوخت، حداقل ۱۰ کیلومتر بر ساعت از سرعت مجاز در بزرگراهها بکاهند.
این نهاد همچنین پیشنهاد کرده است در شهرهای بزرگ، از طرحهای نوبتبندی پلاک خودرو برای محدود کردن تردد خودروهای شخصی در روزهای مختلف استفاده شود تا هم ازدحام ترافیکی و هم مصرف سوخت کاهش یابد. چنین طرحهایی پیشتر در برخی مقاصد محبوب گردشگری اروپا برای کنترل انبوهگردشگری به کار گرفته شده است.
امنیت غذایی در معرض تهدید
در بازتابی آشکار از پیوندهای میان سوختهای فسیلی و سیستمهای غذایی، مصر در شرایطی که ترس از تورم افزایش یافته، برای قیمت نان سقف تعیین کرده است. انتظار میرود قیمتهای بالای سوخت به تدریج خود را در هزینههای تولید و حملونقل نشان دهد و هم کشاورزان و هم مصرفکنندگان را تحت تاثیر قرار دهد.
نان در مصر، که بزرگترین واردکننده گندم در جهان است، جزو اصلیترین اقلام سبد غذایی به شمار میرود. به گفته یک منبع ناشناس در صنعت غلات که با خبرگزاری رویترز صحبت کرده، قیمت این محصول اخیرا حدود هشت برابر شده و از حدود ۲ هزار پوند مصری (۳۳ یورو) برای هر تن به ۱۶ هزار پوند (۲۶۶ یورو) رسیده است. این منبع هشدار داده که اعمال سقف قیمتی ممکن است به افت کیفیت منجر شود.
کودهای نیتروژنه که در سراسر جهان به طور گسترده استفاده میشوند، به شدت به گاز طبیعی به عنوان هم ماده اولیه و هم منبع انرژی وابستهاند و به این ترتیب، تولید غذا را بیش از پیش در برابر شوکهای ناشی از سوختهای فسیلی آسیبپذیر میکنند.
اتحادیه اروپا تلاش کرده با وضع تعرفههای محدودکننده بر واردات کود نیتروژنه از روسیه، وابستگی خود را کاهش دهد، اما این اقدام آن را در برابر جهش قیمت گاز محافظت نخواهد کرد.
در برخی کشورها، تاثیر بر سیستمهای غذایی مستقیمتر است؛ رستورانهای هند به دلیل کمبود گاز پختوپز ناچار شدهاند منوی خود را تغییر دهند یا به طور موقت تعطیل کنند.
آژانس بینالمللی انرژی پیشنهاد کرده است استفاده از گاز مایع (LPG) در بخش حملونقل کاهش یابد تا این سوخت برای پختوپز و سایر نیازهای اساسی حفظ شود. این نهاد همچنین توصیه میکند برای کاهش وابستگی به LPG، پختوپز برقی و سایر گزینههای مدرن تشویق شود.
سیمون استیل، دبیر اجرایی کنوانسیون چارچوب سازمان ملل متحد درباره تغییرات اقلیمی (UNFCCC)، در نشست رشد سبز اتحادیه اروپا در ۱۶ مارس گفت: «وابستگی به سوختهای فسیلی یعنی اقتصادها، بودجه خانوارها و سود و زیان شرکتها در جهان پرآشوب امروز در معرض شوکهای ژئوپولیتیک و تلاطم قیمتها قرار میگیرد.»
او ادامه داد: «وابستگی منفعلانه به واردات سوختهای فسیلی اروپا را برای همیشه از یک بحران به بحران دیگر میکشاند و این خانوارها و صنایع هستند که عملا بهای آن را میپردازند. همه اینها در حالی است که فاجعههای اقلیمی در سراسر جهان ویرانی فزایندهای به بار میآورند؛ هزینهها را بالا میبرند و رشد اقتصادی را پایین میآورند و باری سنگین بر دوش انسانها میگذارند.»
یارانههای سوختهای فسیلی که از محل مالیات شهروندان تامین میشود، این آسیبپذیری را فقط عمیقتر میکند.
سیمون استیل گفت: «همکاری اقلیمی درمانی برای هرجومرج امروز است.» او افزود: «انرژیهای تجدیدپذیر ورق را برمیگردانند.»