شرکتهای بزرگ کشتیرانی جهان خود را برای کمبود سوخت و افزایش هزینهها آماده میکنند، زیرا جنگ ایران جریان سوخت کشتی در تنگه هرمز را مختل کرده است.
جنگ ایران نگرانیها از بروز بحران جهانی در حملونقل دریایی را برانگیخته است، زیرا اختلال در تنگه هرمز عرضه سوخت بونکر، سوخت سنگینی که موتور بخش بزرگی از تجارت دریایی جهان را به حرکت درمیآورد، تحت فشار قرار داده است.
آگهی
آگهی
اپراتورهای کشتیرانی برای حرکت کشتیها به سوختی سنگین و لجنمانند موسوم به سوخت بونکر متکی هستند. جنگ ایران و بسته شدن تنگه هرمز جریان این سوخت را که نیروی محرکه بخش بزرگی از صنعت حملونقل دریایی جهان و پشتوانه بزرگترین مرکز سوخترسانی آسیا است، مختل کرده است.
سوخت بونکر یک فرآورده نفتی کمدرجه است که از سوختهای تصفیهشده مورد استفاده در خودروها و هواپیماها سنگینتر و آلایندهتر است. این سوخت در جریان فرآیند پالایش، در لایههای پایینی مخازن نگهداری نفت خام تشکیل میشود.
با وجود کیفیت پایین، سوخت بونکر کشتیهایی را به حرکت درمیآورد که مسئول حملونقل حدود ۸۰ درصد کالاهای مبادلهشده در جهان از راه دریا هستند. کارشناسان هشدار میدهند کمبود این سوخت میتواند هزینههای کشتیرانی را بالا ببرد، قیمتها برای مصرفکنندگان را افزایش دهد و بر کسبوکارها در سراسر جهان تاثیر بگذارد.
انتظار میرود پیامدها ابتدا در آسیا احساس شود؛ منطقهای که به شدت به نفت خاورمیانه وابسته است. در سنگاپور، بزرگترین مرکز سوخترسانی سوخت بونکر در جهان، ذخایر در حال محدودتر شدن است و همزمان قیمتها همچنان رو به افزایش است.
شرکتهای کشتیرانی تلاش میکنند با کندتر کردن حرکت کشتیها و بازنگری در برنامه سفرها برای کاهش مصرف سوخت در کوتاهمدت خود را با شرایط وفق دهند. برخی نیز در حال سرمایهگذاری روی کشتیهایی هستند که توانایی استفاده از سوختهای جایگزین را دارند.
با این حال، هنینگ گلویستاین، کارشناس شرکت مشاوره اوریشیا گروپ، میگوید برخی شرکتها ممکن است در بلندمدت تاب تحمل این فشار را نداشته باشند و هشدار میدهد که آثار این وضعیت از طریق زنجیرههای تامین جهانی فراتر از آسیا گسترش خواهد یافت.
رویآوردن جنوب شرق آسیا به «تریاژ انرژی»
آسیا که نخستین و شدیدترین ضربه را از شوک انرژی متحمل شد، برای کنار آمدن با شرایط به شکلهای مختلفی از آنچه «تریاژ انرژی» نامیده میشود روی آورده است؛ از جمله افزایش مصرف زغالسنگ، خرید نفت خام بیشتر از روسیه و احیای برنامههای توسعه انرژی هستهای.
اما با کاهش ذخایر انرژی و پایان یافتن یارانههای دولتی، آسیا خود را برای پیامدهای بعدی آماده میکند.
آمار سازمان ملل نشان میدهد که در سال ۲۰۲۴ بیش از نیمی از تجارت دریابرد جهان از بنادر آسیایی عبور کرده است؛ به این معنی که اختلال در این منطقه احتمالا پیامدهایی فراتر از مرزهای آن خواهد داشت.
ذخایر سوخت بونکر سنگاپور تاکنون با وجود افزایش سریع قیمتها نسبتا ثابت مانده است.
اما ناتالیا کاتونا از وبگاه کالایی «اویلپرایس» گفت قطع طولانیمدت دسترسی به منابع اصلی نفت خام سنگین مورد نیاز برای تولید سوخت بونکر، مانند عراق و کویت، به کمبود منجر خواهد شد.
کاتونا گفت: «ما فقط میبینیم که قیمت در سنگاپور مدام بالا و بالاتر میرود.»
پیش از آغاز درگیری، هر تن متریک سوخت بونکر در سنگاپور حدود ۵۰۰ دلار قیمت داشت، اما تا اوایل ماه مه قیمتها به بیش از ۸۰۰ دلار برای هر تن متریک رسیده است.
کمبود سوخت هزینه مصرفکنندگان را بالا میبرد
جون گو، تحلیلگر نفت در شرکت «اسپارتا کامودیتیز»، گفت شرکتهای کشتیرانی در حال حاضر بخش عمده هزینههای بالاتر را خودشان جذب میکنند، اما هشدار داد که به زودی ممکن است این هزینهها را «به مشتریان منتقل کنند».
به گفته فدراسیون اروپایی حملونقل و محیط زیست، جنگ ایران هر روز حدود ۳۴۰ میلیون یورو برای صنعت جهانی کشتیرانی هزینه در بر دارد.
اولیور میلوسچفسکی از شرکت مشاوره ریسک «ایاون» گفت کمبود سوخت بونکر معمولا به سرعت بر قیمتهای حملونقل دریایی اثر میگذارد.
او افزود که هرچند تاثیر این وضعیت بر قیمت تکتک کالاها ممکن است محدود به نظر برسد، اما مجموع اثر افزایش هزینههای حملونقل میتواند در سراسر زنجیرههای تامین موج ایجاد کند و در نهایت بر قیمت مصرفکننده در طیف وسیعی از بخشها تاثیر بگذارد.
مصرفکنندگان در سنگاپور نیز با افزایش هزینههای جابهجایی روبهرو شدهاند؛ شرکتهای کشتیهای مسافری کرایهها را بالا بردهاند و شرکتهای کروز نیز هزینه اضافی سوخت به بلیتها افزودهاند.
گزینههای محدود پیش روی شرکتهای کشتیرانی
میلوسچفسکی گفت شرکتهای کشتیرانی برای مواجهه با این وضعیت گزینههای محدودی دارند؛ یا باید بهای بیشتری برای سوخت بپردازند یا تدابیر صرفهجویی در مصرف سوخت، مانند کاهش سرعت کشتیها یا تعلیق برخی سفرها را اجرا کنند.
گروه صنعتی «کلارکسونز ریسرچ» گزارش داده است که از زمان آغاز جنگ در ۲۸ فوریه، میانگین سرعت کشتیهای فلهبر و کانتینربر در سطح جهان حدود ۲ درصد کاهش یافته است.
هاکان اگنوال از شرکت سازنده فناوریهای دریایی و انرژی «وارتسیلا» گفت قیمتهای بالا همچنین علاقه به سوختهای سبزتر را افزایش داده است.
او گفت خبر خوب این است که فناوری لازم برای تولید سوختهای کمکربنتر وجود دارد. خبر بد این است که تولید هنوز در مقیاس گسترده انجام نمیشود و سوختهای سبزتر اغلب گرانترند.
اگنوال گفت درگیری کنونی میتواند دولتها و شرکتها را به تجدید توجه به گزینههای سبزتر ترغیب کند و افزود که افزایش قیمت سوختهای فسیلی، گزینههای پاکتر را از نظر تجاری مقرونبهصرفهتر کرده است.
گروه «کاراول» که مالک شرکت مدیریت کشتی «فلیت منجمنت لیمیتد» است، بر بیش از ۱۲۰ پروژه ساخت کشتی نظارت میکند.
مدیر اجرایی این گروه، انگاد بانگا، به خبرگزاری آسوشیتدپرس گفت حدود یکسوم کشتیهایی که هماکنون برای این شرکت در حال ساخت هستند «دوگانهسوز» خواهند بود؛ یعنی میتوانند هم با سوخت بونکر و هم با سوختهای جایگزینی مانند گاز طبیعی مایعشده (الانجی) کار کنند.
او گفت مالکان کشتی حاضرند برای شناورهایی که امکان تغییر نوع سوخت دارند پول بیشتری بپردازند، چون «در یک محیط پرنوسان، داشتن گزینه انتخاب ارزش اقتصادی قابل اندازهگیری دارد».
بانگا گفت سامانههای سوخت جایگزین هنوز از انعطافپذیری و زیرساختی که برای سوختهای معمول بونکر فراهم است برخوردار نیستند. با وجود بیش از ۸۹۰ کشتی مجهز به موتور الانجی در جهان، محدودیت زیرساختها گلوگاههایی ایجاد کرده است.
با این حال او گفت این صنعت به تدریج در حال سازگار شدن است و محدودیتهای سوخت بونکر علاقه به کشتیهای مجهز به الانجی را افزایش داده است. او در اشاره به این تغییر افزود: «این پیشرفت واقعی است.»