ارزش قراردادهای مالی مرتبط با سیبزمینی در چند هفته بیش از ۷۰۰ درصد افزایش یافته، در حالی که با وجود مازاد عرضه در اروپا، معاملات سفتهبازانه در فضای پرنوسان ناشی از جنگ ایران این جهش را رقم زده است.
قیمت قراردادهای مابهالتفاوت سیبزمینی (CFD) که بازار مرجع این محصول را دنبال میکنند، در کمتر از یک ماه حدود ۷۰۵ درصد جهش کرده است.
آگهی
آگهی
از ۲۱ آوریل، قیمت هر صد کیلوگرم از حدود ۲٫۱۱ یورو به رقم خیرهکننده ۱۸٫۵۰ یورو رسیده است.
با این حال، این قیمت در مقایسه با سطح بازار سیبزمینی در دو سال گذشته همچنان بسیار پایین است. دلیل آن این است که بازار فیزیکی سیبزمینی در اروپا هماکنون با مازاد عرضه گسترده روبهرو است.
پس از کمبودها و قیمتهای بالای فصلهای قبل، کشاورزان در کشورهایی از جمله بلژیک، هلند، فرانسه و آلمان سطح زیر کشت سیبزمینی را به شکل چشمگیری افزایش دادند.
شرایط مساعد جوی نیز به برداشتهای کمسابقه منجر شد و مازاد قابل توجهی در سراسر بازار اروپا ایجاد کرد. در نتیجه، کارخانجات فرآوری و صادرکنندگان برای جذب این حجم محصول به زحمت افتادهاند و قیمت خرید از سر مزرعه به شدت افت کرده است.
گزارشها حاکی است بخشی از سیبزمینیهای کمکیفیتی که برای خوراک دام یا مصارف صنعتی در نظر گرفته شدهاند، با قیمتهای بسیار پایین یا حتی منفی معامله شدهاند. در چنین مواردی، عملا این کشاورزان هستند که با پرداخت هزینه حمل یا امحا، محصول اضافی را از مزرعه خود خارج میکنند.
رقم ۱۸ یورو و ۵۰ سنتی یادشده معمولا به سیبزمینیهای «فریبای» اشاره دارد؛ محصولی که در بازار آزاد فروخته میشود، نه سیبزمینیهایی که از پیش در قالب قراردادهای ثابت میان کشاورزان و صنایع فرآوری قیمتگذاری شدهاند.
با وجود این که این قیمت بالاتر از مقادیر منفی ثبتشده در بازارهای ثانویه است، بسیاری از تولیدکنندگان آن را از نظر اقتصادی پایدار نمیدانند، چون هزینههای تولید از جمله سوخت، کود، نگهداری و برق به طور قابل توجهی افزایش یافته است.
تضاد میان قیمتهای پایین در بازار فیزیکی و نوسانهای تند شاخصهای مالی، تفاوت میان بازارهای مالی کالایی و زنجیره واقعی تامین کشاورزی را نشان میدهد.
بازارهای مالی میتوانند حتی در شرایطی که موجودی فیزیکی فعلی همچنان مازاد است، به نوسانها، انتظارات درباره برداشتهای آینده، ریسکهای جوی، تقاضای صادراتی یا احتمال اصلاح عرضه واکنش شدیدی نشان دهند.
به بیان دیگر، افزایش درصدی چشمگیر در ابزارهای مالی مرتبط با سیبزمینی به این معنا نیست که سیبزمینی در اروپا ناگهان گران شده است. این جهش بیشتر بازتابدهنده نوسان در بازاری است که میکوشد شرایط آینده را در پی بیثباتی کنونی قیمتگذاری کند.
undefined
پیامدهای منفی جنگ ایران
جنگ در خاورمیانه صادرات مواد شیمیایی و معدنی حیاتی مورد نیاز برای کشاورزی صنعتی را به شدت مختل کرده و نگرانیهای گستردهای درباره امنیت غذایی جهان برانگیخته است.
از آنجا که سیبزمینی محصولی بسیار پرنیاز به مواد مغذی است، کمبود ناگهانی کود ارزانقیمت مستقیما بر عملکرد آینده مزارع و ارزیابیهای فعلی بازار اثر میگذارد.
بدتر از آن، بیثباتی منطقهای مسیرهای اصلی کشتیرانی را به طور فزایندهای ناامن کرده و تدارکات تجارت محصولات کشاورزی را پیچیدهتر ساخته است.
طبق اعلام سازمان ملل، حدود یکسوم کودهای شیمیایی جهان از جمله اوره، پتاس، آمونیاک و فسفاتها در حالت عادی از تنگه هرمز که اکنون مسدود است عبور میکنند.
در واکنش به این هزینههای رو به افزایش و فضای نااطمینانی، معاملهگران ظاهرا در حال بازقیمتگذاری قراردادهای آتی هستند و دیگر واقعیت فعلی مازاد عرضه را در اولویت قرار نمیدهند.
هرچند این تحولات در حال حاضر برای مصرفکنندگان اروپایی به معنای جهش شدید در قیمت این ماده غذایی پایه نیست، اما جهش CFDهای سیبزمینی نشاندهنده بازاری نگران است که میکوشد مجموعه گسترده پیامدهای اقتصادی جنگ ایران را در قیمتها منعکس کند.